ISIMEMEZELO SOKUQHEKEKELA SIKA-1965, ESENZIWE YIKHANSELA LESIBILI LASE-VATICAN:
ISITATIMENDE
I-DIGINITATIS HUMANAE
NGENKULULEKO YENKOLO
ILUNGELO LOMUNTU NGAMUNYE NELIMPHAKATHI
INKULULEKO YEZENHLALO NEZEMPHAKATHI EZINDABENI ZENKOLO
1. Abantu besikhathi sethu baya ngokuya beqaphela isithunzi somuntu, futhi inani lalabo abafuna ukuthi abantu, ngezenzo zabo, bajabulele futhi basebenzise isahlulelo sabo esinomthwalo wemfanelo kanye nenkululeko, beqondiswa umuzwa wesibopho futhi bengashukunyiswa ukuphoqelelwa, liyanda. Ngokufanayo bafuna ukunqunywa okusemthethweni kwamandla omphakathi, ukuze ububanzi benkululeko efanele, yomuntu ngamunye kanye nezinhlangano, bungavinjelwa ngokungafanele. Lesi sidingo senkululeko emphakathini wabantu sihlobene kakhulu nezimfanelo zomoya womuntu, ikakhulukazi lezo eziphathelene nokusebenzisa inkolo ngokukhululeka emphakathini. Ngokulalela ngenkuthalo lezi zifiso zengqondo futhi sihlose ukumemezela ukuthi zihambisana kanjani neqiniso nobulungisa, lo Mkhandlu waseVatican ufunda isiko elingcwele kanye nemfundiso yeSonto, uveza izinto ezintsha, ezihlala zivumelana nezasendulo.
Okokuqala, uMkhandlu ongcwele uthi uNkulunkulu wembulela isintu indlela abantu abangasindiswa ngayo futhi bathole injabulo kuKristu, bemkhonza. Sikholelwa ukuthi le nkolo eyodwa yeqiniso ikhona eSontweni LamaKatolika NelabaPhostoli, lapho iNkosi uJesu yaphathisa khona umsebenzi wokulisakaza kubo bonke abantu, ithi kubaPhostoli: “Ngakho-ke hambani nenze izizwe zonke abafundi, nibabhapathize egameni likaYise neleNdodana nelikaMoya oNgcwele, nibafundise ukugcina konke enginiyale ngakho” (Mathewu 28:19-20). Ngakolunye uhlangothi, bonke abantu baphoqelekile ukufuna iqiniso, ikakhulukazi mayelana noNkulunkulu neSonto Lakhe, futhi, uma sebekwazi, balamukele futhi balisebenzise.
UMkhandlu oNgcwele uyavuma futhi ukuthi le misebenzi ithinta futhi ibopha onembeza babantu, nokuthi iqiniso lizibeka kuphela ngamandla eqiniso ngokwalo, elingena kancane kodwa ngamandla emiphefumulweni. Manje, njengoba inkululeko yenkolo abantu abayidingayo ukuze bagcwalise isibopho sabo sokukhulekela uNkulunkulu iphathelene nokungaphoqelelwa emphakathini, ishiya imfundiso yamaKatolika yendabuko mayelana nesibopho sokuziphatha sabantu ngabanye kanye nemiphakathi enkolweni yeqiniso kanye neSonto likaKristu elilodwa. Ngaphezu kwalokho, ekubhekaneni naleli qiniso lenkolo, uMkhandlu oNgcwele uhlose ukuthuthukisa imfundiso yabaPapa bamuva ngamalungelo angenakuphulwa omuntu kanye nokuhleleka komphakathi okusemthethweni.
ISAHLUKO I
UMBONO OJWAYELEKILE NGENKULULEKO YENKOLO
Into kanye nesisekelo senkululeko yenkolo
2. Lo Mkhandlu waseVatican uthi umuntu unelungelo lenkululeko yenkolo. Le nkululeko isekelwe eqinisweni lokuthi bonke abantu kufanele bavikeleke ekucindezelweni, kungakhathaliseki ukuthi ngabantu ngabanye noma amaqembu omphakathi noma yiliphi igunya lomuntu, ngendlela yokuthi, ezindabeni zenkolo, akekho ozophoqeleka ukwenza okuphambene nonembeza wakhe, futhi akekho ovinjelwe ukwenza ngokuvumelana nawo, ngasese noma obala, eyedwa noma ehlangene nabanye, ngaphakathi kwemingcele efanele. Uphinde uthi ilungelo lenkululeko yenkolo lisekelwe ngempela esihloniphweni somuntu, njengoba kuqondwa yizwi likaNkulunkulu elambuliweyo kanye nokucabanga kwemvelo ngokwalo. Leli lungelo lomuntu lenkululeko yenkolo kumele liqashelwe ngokomthetho womphakathi, ukuze libe yilungelo lomphakathi.
Bonke abantu, ngenxa yesithunzi sabo esingokwemvelo njengabantu—okungukuthi, abanikwe ingqondo nenkululeko yokuzikhethela, ngaleyo ndlela bacebiswe ngomthwalo wemfanelo womuntu siqu—baqhutshwa yimvelo yabo kanye nesibopho sokuziphatha sokufuna iqiniso, ikakhulukazi lokho okuphathelene nenkolo. Baphoqelekile futhi ukwamukela iqiniso elaziwayo nokuhlela impilo yabo yonke ngokwezidingo zalo. Kodwa abantu abakwazi ukufeza lesi sibopho ngendlela efanele imvelo yabo ngaphandle kokuthi bajabulele kokubili inkululeko yengqondo kanye nokuvikeleka ekucindezelweni kwangaphandle. Ngenxa yalokho, ilungelo lenkululeko yenkolo alisekelwe esimweni somuntu siqu, kodwa ngokwemvelo yabo. Ngakho-ke, ilungelo lalokhu kuvikeleka lihlala ngisho nakulabo abahluleka ukufeza isibopho sokufuna nokunamathela eqinisweni, futhi ukusetshenziswa kwalo, uma nje ukuhleleka komphakathi okulungile kugcinwa, akunakuvinjelwa.
Inkululeko yenkolo kanye nokuxhumana komuntu noNkulunkulu
3. Konke lokhu kuba sobala nakakhulu kulabo abacabanga ukuthi isimiso esiphakeme sokuphila komuntu umthetho ofanayo waphezulu—ongunaphakade, onenjongo, nowomhlaba wonke—uNkulunkulu ayala ngawo, aqondise, futhi abuse umhlaba nezindlela zomphakathi wesintu ngokwendlela yokuhlakanipha nothando lwakhe. UNkulunkulu wenza isintu sibe ngumhlanganyeli kulo mthetho, ukuze, ngesimo esimnene soBulungiseleli baphezulu, sazi iqiniso elingenakuguqulwa kakhulu. Ngakho-ke, wonke umuntu unesibopho, futhi ngenxa yalokho unelungelo, lokufuna iqiniso ezindabeni zenkolo, ukuze, besebenzisa izindlela ezifanele, bakhe ngokuhlakanipha izahlulelo eziqondile neziyiqiniso zesazela.
Manje, iqiniso kumelwe lifunwe ngendlela efanele isithunzi somuntu kanye nesimo sakhe senhlalo, okungukuthi, ngokubuza ngokukhululekile, kusetshenziswa ukufundisa noma imfundo, ukuxhumana kanye nengxoxo, abanye abachazela ngayo abanye iqiniso abalitholile noma abakholwa ukuthi balitholile, ukuze basizane ekufuneni iqiniso; futhi uma lokhu sekwaziwa, kumelwe kwamukelwe ngokuqinile ngokuvumelana komuntu siqu.
Umuntu uyaqonda futhi uyaqaphela iziqondiso zomthetho waphezulu ngonembeza wakhe; unembeza abophekile ukuwulandela ngokwethembeka kuyo yonke imisebenzi yakhe ukuze afinyelele uNkulunkulu, ongumgomo wakhe. Ngakho-ke, akanakuphoqeleka ukuba enze okuphambene nonembeza wakhe. Futhi akanakuvinjelwa ukwenza ngokuvumelana nonembeza wakhe, ikakhulukazi ezindabeni zenkolo. Ngoba umkhuba wenkolo, ngokwemvelo yawo, uqukethe kakhulu izenzo zangaphakathi zokuzithandela nezikhululekile umuntu axhumana ngazo ngqo noNkulunkulu: izenzo zalolu hlobo azinakuyalwa noma zivinjelwe yigunya lomuntu nje. Futhi isimo somphakathi somuntu sidinga ukuba abonise ngaphandle izenzo zakhe zangaphakathi zenkolo, ukuthi axhumane nabanye ezindabeni zenkolo, ukuthi avume inkolo yakhe ngendlela yomphakathi.
Ngakho-ke kuyihlazo kumuntu kanye nokuhleleka uNkulunkulu akumisile kubantu, uma, ngenkathi egcina ukuhleleka komphakathi okulungile, umuntu enqatshelwa ukusebenzisa inkolo ngokukhululeka emphakathini.
Ngaphezu kwalokho, izenzo zenkolo, lapho abantu, ngokusekelwe ezinkolelweni zabo ezijulile, bexhumana khona noNkulunkulu ngasese nasobala, zidlula ngokwemvelo yazo uhlelo lwasemhlabeni nolwesikhathi. Ngenxa yalokho, igunya lomphakathi, elinhloso yalo efanele ukuvikela okuhle kwabantu ngesikhathi, kumele liqaphele futhi likhuthaze impilo yenkolo yezakhamuzi zalo; nokho, lidlula igunya lalo uma lizama ukuqondisa noma ukuvimbela izenzo zenkolo.
Inkululeko yemiphakathi yenkolo
4. Inkululeko noma ukungaphoqelelwa ezindabeni zenkolo, okungezomuntu ngamunye, kumele kuqashelwe lapho besebenza ndawonye. Ngoba isimo senhlalo somuntu kanye nenkolo ngokwayo sidinga imiphakathi yenkolo.
Le miphakathi, uma nje izidingo ezifanele zokuhleleka komphakathi zingaphulwa, inelungelo lokungavikeleki ekuzibuseni ngokwemithetho yayo, ukuhlonipha ubuNkulunkulu ngokukhulekela komphakathi, ukusiza amalungu ayo ekusebenziseni impilo yenkolo nokuwasekela ngemfundiso, nokukhuthaza izikhungo lapho amalungu asebenzisana khona ukuze ahlele izimpilo zawo ngokwezimiso zawo zenkolo.
Imiphakathi yenkolo nayo inelungelo lokungavinjelwa ngezindlela zomthetho noma ngesenzo sokuphatha seziphathimandla zomphakathi ekukhethweni, ekuqeqeshweni, ekuqokweni nasekudluliselweni kwabefundisi bazo, ekuxhumaneni neziphathimandla zenkolo kanye nemiphakathi esezingxenyeni ezithile zomhlaba, noma ekukhethweni kwezakhiwo zenkolo kanye nokuthengwa nokusetshenziswa kwempahla efanele.
Imiphakathi yenkolo nayo inelungelo lokungavinjelwa ukufundisa nokuvuma obala ukholo lwayo, kokubili ngomlomo nangokubhala. Kodwa-ke, ekusakazeni ukholo lwenkolo nokungenisa amasiko, umuntu kumelwe ahlale egwema noma yiluphi uhlobo lwezenzo ezingase zifane nokuphoqelela noma ukukholisa okungathembekile noma okungafanele, ikakhulukazi lapho esebenzelana nabantu abangafundile noma abaswele. Ukuziphatha okunjalo kufanele kubhekwe njengokuhlukunyezwa kwamalungelo akho kanye nokwephulwa kwamalungelo abanye.
Inkululeko yenkolo ihlanganisa nelungelo lemiphakathi yenkolo lokuveza ngokukhululekile ukubaluleka okuyingqayizivele kwemfundiso yayo yokuhleleka komphakathi kanye nokuvuselela yonke imisebenzi yabantu. Okokugcina, ilungelo labantu ngabanye, eliqhutshwa yimizwa yabo yenkolo, lokuhlangana ngokukhululekile noma ukusungula izinhlangano zemfundo, zamasiko, zesisa, kanye nezenhlalo lisekelwe esimweni senhlalo sesintu kanye nesimo senkolo uqobo.
Inkululeko yenkolo yomndeni
5. Yonke imindeni, njengomphakathi onamalungelo ayo angokwemvelo nayisisekelo, inelungelo lokuhlela ngokukhululeka impilo yayo yenkolo yasekhaya ngaphansi kwesiqondiso sabazali. Abazali banelungelo lokunquma uhlobo lwemfundo yenkolo okufanele inikezwe izingane zabo, ngokwezinkolelo zabo zenkolo. Ngakho-ke, igunya lomphakathi kumele liqaphele ilungelo labazali lokukhetha izikole noma ezinye izindlela zemfundo ngenkululeko yangempela, ngaphandle kokubeka imithwalo engafanele, ngokuqondile noma ngokungaqondile, kubo ngenxa yale nkululeko yokuzikhethela. Ngaphezu kwalokho, amalungelo abazali ayaphulwa uma izingane ziphoqelelwa ukuya ezifundweni zesikole ezingahambisani nezinkolelo zenkolo zabazali, noma uma kubekwa uhlelo olulodwa lwemfundo oluvimbela ngokuphelele imfundo yenkolo.
Ukukhuthazwa kwenkululeko yenkolo
6. Njengoba inzuzo yomphakathi, okuyingqikithi yezimo zokuphila komphakathi lapho abantu bangafinyelela khona ukuphelela kwabo ngokugcwele nangokulula, incike kakhulu ekugcinweni kwamalungelo nemisebenzi yomuntu, ukuvikelwa kwelungelo lenkululeko yenkolo kuthinta izakhamuzi, iziphathimandla zomphakathi, iSonto kanye neminye imiphakathi yenkolo, ngokwesimo esithile somuntu ngamunye, kucatshangelwa isibopho sabo maqondana nenzuzo yomphakathi.
Ukuvikelwa nokukhuthazwa kwamalungelo abantu angenakuphulwa kuyisibopho esibalulekile sawo wonke amandla omphakathi. Ngakho-ke, amandla omphakathi kumele athwale umthwalo wemfanelo wokuvikela inkululeko yenkolo yabo bonke izakhamuzi ngemithetho efanele kanye nezinye izindlela ezifanele, futhi enze kube lula izimo ezinhle ezikhuthaza impilo yenkolo, ukuze izakhamuzi zikwazi ukusebenzisa amalungelo azo enkolo ngempumelelo futhi zifeze imisebenzi yazo, futhi umphakathi ngokwawo ungajabulela izibusiso zobulungiswa nokuthula okuvela ekwethembekeni kwesintu kuNkulunkulu nasentandweni yaKhe engcwele.
Uma, uma sibheka izimo ezingavamile zabantu, umphakathi wenkolo unikezwa ukuqashelwa okukhethekile komphakathi ekuhleleni komphakathi ngokomthetho, kubalulekile ukuthi ngesikhathi esifanayo ilungelo lenkululeko ezindabeni zenkolo liqashelwe futhi lihlonishwe yibo bonke izakhamuzi kanye nemiphakathi yenkolo.
Okokugcina, igunya lomphakathi kumele liqinisekise ukuthi ukulingana okusemthethweni kwezakhamuzi, okuphinde kube yinto enhle yomphakathi, akukaze kulinyazwe, kungaba obala noma ngasese, ngezizathu zenkolo, njengoba kungekho kubandlululwa okwenziwa phakathi kwazo.
Kulandela ukuthi igunya lomphakathi alikwazi ukuphoqa izakhamuzi, ngokuphoqa, ukwesaba, noma nganoma iyiphi enye indlela, ukuba zivume noma zilahle noma iyiphi inkolo, futhi alikwazi ukuvimbela noma ubani ukuba ajoyine noma ashiye umphakathi wenkolo. Futhi kuphambene kakhulu nentando kaNkulunkulu kanye namalungelo angcwele omuntu nomndeni lapho amandla esetshenziswa nganoma yiluphi uhlobo ukuqeda noma ukucindezela inkolo, kungakhathaliseki ukuthi kuso sonke isintu, esifundeni esithile, noma eqenjini elithile.
Imingcele yenkululeko yenkolo
7. Ilungelo lenkululeko yenkolo liyasetshenziswa emphakathini wesintu, ngakho-ke, ukusetshenziswa kwalo kuncike emithethweni ethile elilawulayo.
Ekusebenziseni zonke inkululeko, umuntu kumelwe aqaphele isimiso sokuziphatha somthwalo wemfanelo womuntu siqu nowezenhlalo: ekusebenziseni amalungelo akhe, umuntu ngamunye kanye neqembu lezenhlalo baboshwe umthetho wokuziphatha ukucabangela amalungelo abanye, izibopho zabo kwabanye, kanye nenhlalakahle yabo bonke. Umuntu kumelwe enze ngobulungisa nangobuntu kubo bonke.
Ngaphezu kwalokho, njengoba umphakathi unelungelo lokuzivikela ekuxhashazweni okungenzeka ngaphansi kwesizathu senkululeko yenkolo, kungumthwalo wemfanelo weziphathimandla zomphakathi ukunikeza lesi sivikelo. Kodwa-ke, lokhu akumelwe kwenziwe ngokunganaki, noma ngokukhetha uhlangothi olulodwa ngokungafanele, kodwa ngokwemigomo yezomthetho ehambisana nokuhleleka kokuziphatha okuqondile. Lezi zimiso ziyadingeka ekuvikelweni okuphumelelayo kwala malungelo kuzo zonke izakhamuzi kanye nokulinganisela okunokuthula kwamalungelo anjalo, ukukhuthazwa okufanele kokuthula komphakathi okuqotho, okuwukuhlala ndawonye okuhlelekile ebulungiseni beqiniso, kanye nokuvikelwa okufanele kokuziphatha komphakathi. Konke lokhu kuyingxenye eyisisekelo yenzuzo evamile futhi kuhlanganiswe nomqondo wokuhleleka komphakathi. Ngaphezu kwalokho, isimiso senkululeko ephelele kumele sigcinwe emphakathini, lapho inkululeko kumele iqashelwe khona isintu kabanzi ngangokunokwenzeka futhi kufanele ikhawulelwe kuphela lapho futhi ngezinga elidingekayo. Imfundo yokusebenzisa inkululeko
8. Amadoda esikhathi sethu acindezelwa ngezindlela ezahlukene futhi asengozini yokuphucwa inkululeko yawo yokuzikhethela. Ngaphezu kwalokho, baningi abathambekele ekwenqabeni konke ukuzithoba ngaphansi kwesizathu senkululeko futhi babheke ukulalela okufanele njengento engelutho.
Ngakho-ke, lo Mkhandlu waseVatican unxusa wonke umuntu, kodwa ikakhulukazi labo abanomthwalo wemfanelo wokufundisa abanye, ukuba balwele ukwakha amadoda ngendlela yokuthi, ngokuhlonipha ukuhleleka kokuziphatha, balalele igunya elisemthethweni futhi babe abathandi benkululeko yangempela; amadoda ahlulela izinto ngezindinganiso zawo ngokweqiniso, ahlela imisebenzi yawo ngomuzwa womthwalo wemfanelo, futhi azama ukusekela konke okuyiqiniso nokulunga, ehlanganisa ngenjabulo izenzo zawo nabanye.
Ngakho-ke, inkululeko yenkolo kufanele futhi iqondiswe ukuze kusize amadoda ukuthi aziphathe ngokwethembeka ekufezeni imisebenzi yawo empilweni yomphakathi.
ISAHLUKO II
INKULULEKO YENKOLO NGOKWESAMBULO
Imfundiso yenkululeko yenkolo
Izimpande zayo zigxile kakhulu kusAmbulo
9. Lapho lo Mkhandlu waseVatican umemezela ngelungelo lomuntu lenkululeko yenkolo, usekela isimemezelo sawo esihloniphweni somuntu, okufunwa nguye okuye kwabonakala kakhulu ekucabangeni komuntu ngokusebenzisa ulwazi lwamakhulu eminyaka. Ngaphezu kwalokho, le mfundiso yenkululeko isekelwe eSambulweni saphezulu, ngakho-ke kumelwe ilandelwe kakhulu ngamaKristu. Ngoba nakuba isAmbulo singaqinisekisi ngokusobala ilungelo lokungacindezelwa ngaphandle ezindabeni zenkolo, nokho sibonisa isithunzi somuntu ngokuphelele, sibonisa indlela kaKristu yenkululeko yomuntu ekugcwaliseni isibopho sokukholelwa ezwini likaNkulunkulu, futhi sisifundisa umoya abafundi balo Mfundisi okumele bawuqaphele futhi bawulandele kuzo zonke izinto. Konke lokhu kucacisa izimiso ezijwayelekile lapho imfundiso yalesi Saziso ngenkululeko yenkolo isekelwe khona. Ngaphezu kwakho konke, inkululeko yenkolo emphakathini ivumelana ngokuphelele nenkululeko yesenzo sobuKristu sokholo.
Inkululeko yesenzo sokholo
10. Kungenye yezimiso ezibaluleke kakhulu zemfundiso yamaKatolika, equkethwe eZwini likaNkulunkulu futhi efundiswa njalo oBaba, ukuthi umuntu, ngokukholwa, kumelwe aphendule ngokuzithandela kuNkulunkulu, nokuthi, ngakho-ke, akekho okufanele aphoqwe ukuba amukele ukholo ngokumelene nentando yakhe. Ngoba isenzo sokholo singokuzithandela ngokwemvelo yaso, njengoba umuntu, ehlengiwe nguKristu uMsindisi futhi wabizwa nguJesu Kristu ukuba abe yindodana yokutholwa, akanakunamathela kuNkulunkulu ozembulayo, ngaphandle kokuba, edonswe nguBaba, anike uNkulunkulu isipho sokholo esinengqondo nesamahhala. Ngakho-ke kuhambisana ngokuphelele nesimo sokholo ukuthi noma yiluphi uhlobo lokuphoqelelwa ngabantu ezindabeni zenkolo lungafakwa ngaphandle. Ngenxa yalokho, umbuso wenkululeko yenkolo unegalelo elikhulu ekukhuthazeni leso simo lapho abantu bengamenywa khona kalula okholweni lobuKristu, balwamukele ngokuzithandela kwabo, futhi baluvume ngenkuthalo kuzo zonke izici zokuphila kwabo.
Ukuziphatha kukaKristu nabaPhostoli
11. Ngokuqinisekile uNkulunkulu ubiza abantu ukuba bamkhonze ngomoya nangeqiniso, ngakho-ke baboshwe unembeza, kodwa abaphoqelelwa. Ngoba uNkulunkulu ucabangela isithunzi somuntu owamdala ngokwakhe, okumele abuswe yintando yakhe futhi ajabulele inkululeko. Lokhu kwabonakala ngokukhethekile kuKristu Jesu, uNkulunkulu azembule kuye ngokuphelele futhi wazisa izindlela zakhe. Ngempela, uKristu, onguMfundisi wethu neNkosi, omnene nothobekile ngenhliziyo, wadonsa futhi wamema abafundi ngesineke. Kuyiqiniso ukuthi wasekela futhi waqinisekisa ukushumayela kwakhe ngezimangaliso, ukuze avuselele futhi aqinise ukholo lwabalaleli bakhe, kodwa hhayi ukubaphoqa. Ngokuqinisekile wasola ukungakholwa kwalabo abamuzwayo, kodwa washiya isijeziso kuNkulunkulu sosuku lokwahlulela. Lapho ethumela abaPhostoli emhlabeni, wabatshela: “Noma ubani okholwayo futhi abhapathizwe uyakusindiswa, kodwa noma ubani ongakholwayo uyakwahlulelwa” (Marku 16:16). Kodwa Yena, azi ukuthi ukhula luhlwanyelwe phakathi kukakolweni, wayala ukuthi kokubili kushiywe kukhule kuze kube sekuvuneni, okuzokwenzeka ekupheleni kwenkathi. Elahla ukuba nguMesiya wezombusazwe kanye nombusi ngenkani, wakhetha ukuzibiza ngeNdodana yomuntu, owayeze “ukuzokhonza nokunikela ngokuphila kwakhe kube yisihlengo sabaningi” (Marku 10:45). Wazembula njengeNceku kaNkulunkulu ephelele, “engawuphuli umhlanga ochotshoziwe noma intambo evuthayo” (Mathewu 12:20). Waqaphela igunya lomphakathi kanye namalungelo alo, eyala ukuba kukhokhwe intela kuKesari, kodwa waxwayisa ngokusobala ukuthi amalungelo aphezulu kaNkulunkulu kumelwe ahlonishwe: “Nikani uKesari okukaKesari, noNkulunkulu okukaNkulunkulu” (Mathewu 22:21). Ekugcineni, ngokuqeda umsebenzi wokuhlenga esiphambanweni, ukuze athole insindiso nenkululeko yangempela yesintu, waqedela isambulo Sakhe. Wafakazela iqiniso, kodwa wayengafuni ukuliphoqelela ngenkani kulabo abamphikisayo. Ngoba umbuso wakhe awuvikelwa ngenkani, kodwa umiswa ngokufakaza iqiniso nokulilalela, futhi ukhula ngothando uKristu, ophakanyiswe esiphambanweni, adonsela abantu kuye.
AbaPhostoli, abafundiswa ngezwi nangesibonelo sikaKristu, balandela indlela efanayo. Kusukela ezinsukwini zokuqala zeSonto, abafundi bakaKristu balwela ukuhola abantu ukuba bavume uKristu njengeNkosi, hhayi ngokuphoqa noma ngobuqili obungafanele iVangeli, kodwa ngaphezu kwakho konke ngamandla ezwi likaNkulunkulu. Bamemezela ngokuzimisela kubo bonke icebo likaNkulunkulu uMsindisi, “ofisa ukuba bonke abantu basindiswe futhi bafinyelele ekwazini iqiniso” (1 Thim. 2:4); kodwa ngesikhathi esifanayo, babebahlonipha ababuthakathaka, ngisho nalabo abaphambukile, ngaleyo ndlela bebonisa ukuthi “yilowo nalowo uzoziphendulela kuNkulunkulu” (Roma 14:12), futhi okwamanje, kumelwe alalele unembeza wakhe. NjengoKristu, abaPhostoli babehlala bezinikele ekufakazeni iqiniso likaNkulunkulu, benesibindi sokumemezela ngesibindi esikhulu phambi kwabantu kanye neziphathimandla, “izwi likaNkulunkulu ngokuzethemba” (IzEnzo 4:31). Ngoba babekholelwa ngokholo olungantengantengi ukuthi iVangeli ngokwalo ngempela lingamandla kaNkulunkulu okusindisa wonke umuntu okholwayo. Ngakho-ke, bedelela zonke “izikhali zenyama,” futhi belandela isibonelo sobumnene nokuthobeka kukaKristu, bashumayela izwi likaNkulunkulu, bethembela ngokugcwele emandleni alo aphezulu okubhubhisa amandla ayizitha zikaNkulunkulu nokuholela abantu ekukholweni nasekulaleleni uKristu. AbaPhostoli, njengeNkosi, baqaphela igunya elisemthethweni lomphakathi: “Akukho gunya ngaphandle kwalelo elimiswe nguNkulunkulu,” kufundisa uMphostoli, oyala ngenxa yalokho: “Wonke umuntu makathobele iziphathimandla ezibusayo…” “Lowo omelana negunya umelana nomyalo omiswe nguNkulunkulu” (Roma 13:1-2). Futhi ngesikhathi esifanayo, babengesabi ukuphikisa amandla omphakathi lapho ephikisana nentando engcwele kaNkulunkulu: “Kumelwe silalele uNkulunkulu kunabantu” (IzEnzo 5:29). Abafel’ ukholo abaningi nabathembekile baye balandela le ndlela kuwo wonke amakhulu eminyaka nasemhlabeni wonke.
ISonto lilandela ezinyathelweni zikaKristu nabaPhostoli
12. Ngakho-ke, iSonto, lithembekile eqinisweni leVangeli, lilandela indlela kaKristu nabaPhostoli lapho liqaphela futhi likhuthaza inkululeko yenkolo ngokuvumelana nesithunzi somuntu kanye nokwambulwa kukaNkulunkulu. Kuyo yonke iminyaka, liye lalondoloza futhi lafundisa imfundiso eyamukelwe yiNkosi nabaPhostoli. Nakuba empilweni yabantu bakaNkulunkulu, njengoba babehamba ezimweni ezishintshashintshayo zomlando wesintu, ngezinye izikhathi kube nokuziphatha okungavumelani nomoya weVangeli, futhi ngisho nangokuphambene nawo, iSonto belilokhu ligcina imfundiso yokuthi akekho okufanele aphoqwe ukuba amukele ukholo.
Ngale ndlela, ukuvutshelwa kwevangeli kwasebenza isikhathi eside ezingqondweni zabantu futhi kwaba negalelo elikhulu ekukwazini kwabo, phakathi namakhulu eminyaka, ukuqonda ngokugcwele isithunzi sobuntu babo nokukhulisa inkolelo yokuthi, ezindabeni zenkolo, lesi sithunzi kufanele silondolozwe emphakathini sivikelekile kunoma yikuphi ukucindezelwa kwabantu.
Inkululeko yeSonto
13. Phakathi kwezinto eziphathelene nokuhle kweSonto, empeleni nokuhle komphakathi wesikhashana ngokwawo, futhi okumele zilondolozwe ngaso sonke isikhathi nakuzo zonke izindawo futhi zivikelwe kukho konke ukungabi nabulungisa, kubaluleke kakhulu ukuthi iSonto lijabulele inkululeko yokwenza okuningi njengoba kudingeka ukuze kunakekelwe insindiso yesintu. Ngoba lokhu kuyinkululeko engcwele, iNdodana kaNkulunkulu ezelwe yodwa eyacebisa ngayo iSonto, eyathengwa ngegazi layo. Iyingxenye ebalulekile yeSonto kangangokuthi labo abaphikisana nayo benza okuphambene nentando kaNkulunkulu. Inkululeko yeSonto iyisimiso esiyisisekelo ebuhlotsheni phakathi kweSonto neziphathimandla zomphakathi kanye nohlelo lonke lomphakathi.
ISonto lizibiza ngenkululeko emphakathini wabantu naphambi kwanoma yiliphi igunya lomphakathi, njengoba liyigunya elingokomoya, elimiswe nguKristu iNkosi, okunguyena umsebenzi waphezulu wokungena emhlabeni wonke nokushumayela iVangeli kuzo zonke izidalwa. Ngokufanayo, iSonto lizibiza ngenkululeko njengoba liyinhlangano yabantu abanelungelo lokuhlala emphakathini ngokwemigomo yokholo lobuKristu.
Manje, lapho inkululeko yenkolo ibusa khona njengenjwayelo—hhayi nje kuphela emenyezelwa ngamazwi, noma evunyelwe yimithetho, kodwa futhi esetshenziswa ngobuqotho—lapho, ekugcineni, iSonto lifinyelela isimo esizinzile, kokubili emthethweni futhi empeleni, sokuzimela okudingekayo ekufezeni umsebenzi walo waphezulu, ukuzimela okuqinisekiswe kakhulu yiziphathimandla zesonto emphakathini. Futhi ngesikhathi esifanayo, amaKristu athembekile, njengabo bonke abanye abantu, ajabulela ilungelo lomphakathi lokungavinjelwa ukuphila ngokuvumelana nonembeza wawo. Ngakho-ke, kukhona ukuvumelana phakathi kwenkululeko yeSonto kanye naleyo nkululeko yenkolo okumele iqashelwe njengelungelo labo bonke abantu nemiphakathi futhi ivunyelwe ohlelweni lwezomthetho.
Isibopho seSonto
14. ISonto LamaKatolika, ukuze ligcwalise umyalo waphezulu: “nifundise zonke izizwe” (Mt., 18, 19-20), kumelwe lilwele ngenkuthalo “ukuze izwi likaNkulunkulu lisakazeke futhi likhazinyuliswe” (2 Thes., 3, I).
Unxusa ngobuqotho bonke abantwana bakhe ukuba kuqala baphakamise “izicelo, ukunxusa, imithandazo nokubonga kubo bonke abantu... Ngoba lokhu kuhle futhi kuyamukeleka kuNkulunkulu uMsindisi wethu, ofisa ukuba bonke abantu basindiswe futhi bafinyelele ekwazini iqiniso” (1 Thim. 2:1-4).
Ngakolunye uhlangothi, abathembekile, ekwakheni unembeza wabo, kumelwe baqaphele ngenkuthalo imfundiso engcwele neqinisekile yeSonto. Ngoba ngentando kaKristu, iSonto LamaKatolika lingumfundisi weqiniso, futhi umsebenzi walo uhlanganisa ukumemezela nokufundisa iqiniso, elinguKristu, futhi ngesikhathi esifanayo limemezela futhi liqinisekisa ngegunya lalo izimiso zokuhleleka kokuziphatha ezigeleza emvelweni yomuntu uqobo. Ngaphezu kwalokho, abathembekile mabahlakaniphe ekusebenzelaneni kwabo nabangakholwayo, futhi basabalalise ukukhanya kokuphila “ngoMoya oNgcwele, ngothando oluqotho, ngamazwi eqiniso” (2 Kor. 6:6-7), ngokuzethemba konke kanye nentshiseko yobuphostoli, kuze kube sekuchithekeni kwegazi.
Ngoba umfundi unesibopho esikhulu kuKristu uMfundisi sokwazi kangcono nsuku zonke iqiniso alithole kuYe, ukulimemezela ngokwethembeka, nokulivikela ngesibindi, egwema noma yiziphi izindlela eziphikisana nomoya weVangeli. Nokho, ngesikhathi esifanayo, uthando lukaKristu lumnxusa ukuba aphathe ngothando, ngokuhlakanipha, nangokubekezela labo abaphila ngephutha noma ngokungazi ngokholo. Ngakho-ke, umuntu kumelwe acabangele kokubili imisebenzi kuKristu, iZwi eliphilisayo okumele lishunyayelwe, namalungelo omuntu kanye nesilinganiso somusa uNkulunkulu, ngoKristu, asinike isintu, esimenywa ukuba samukele futhi sivume ukholo ngokuzithandela.
ISIPHETHO
15. Ngakho-ke, kusobala ukuthi amadoda esikhathi sethu afisa ukukwazi ukuvuma inkolo ngokukhululekile ngasese nasemphakathini; futhi ngaphezu kwalokho, inkululeko yenkolo imenyezelwe njengelungelo lomphakathi kuMthethosisekelo eminingi futhi iqashelwa ngokuqinile emibhalweni yamazwe ngamazwe.
Kodwa kunemibuso lapho, nakuba uMthethosisekelo wayo uqaphela inkululeko yokukhulekela ngokwenkolo, iziphathimandla zomphakathi ngokwazo zilwela ukuvimbela izakhamuzi ukuba ziqhubeke nenkolo nokwenza impilo ibe nzima kakhulu futhi ingaphephile emiphakathini yenkolo.
Ukwamukela ngenjabulo izimpawu ezinhle zalesi sikhathi, kodwa ulahla ngokudabuka la maqiniso adabukisayo, uMkhandlu oNgcwele unxusa amaKatolika futhi unxusa bonke abantu ukuba bacabangele ngokucophelela ukuthi inkululeko yenkolo ibaluleke kangakanani, ikakhulukazi ezimweni zamanje zomndeni wesintu.
Kusobala ukuthi bonke abantu baya ngokuya beba munye, ukuthi abantu bamasiko nezinkolo ezahlukene bahlanganiswe yizibopho eziseduze, nokuthi ukuqaphela umthwalo wemfanelo womuntu ngamunye kuyakhula. Ngakho-ke, ukuze ubudlelwano obunokuthula nokuzwana phakathi kwesintu kusungulwe futhi kuqiniswe, kubalulekile ukuthi inkululeko yenkolo ivikelwe yizivikelo zomthetho ezisebenzayo emhlabeni wonke nokuthi imisebenzi ephakeme namalungelo abantu okuthuthukisa impilo yabo yenkolo emphakathini ahlonishwe.
Kwangathi uNkulunkulu, uYise wabo bonke, anganika umndeni wesintu, ngokugcina ngenkuthalo inkululeko yenkolo emphakathini, ngomusa kaKristu namandla kaMoya oNgcwele, ungafinyelela “enkululekweni yenkazimulo yabantwana bakaNkulunkulu” ephakeme nengahluleki (Rom., 8, 21).
Konke okukulesi Simemezelo kwakujabulisa oBaba boMkhandlu Ongcwele Kakhulu. Futhi thina, ngegunya lobuPhostoli elinikezwe nguKristu, kanye noBaba Abahloniphekile, ngoMoya oNgcwele, siyabavuma, siyabanquma, futhi siyabamisa, futhi siyala ukuthi, njengoba sekumenyezelwe yiSinodi, bamenyezelwe ngenxa yenkazimulo kaNkulunkulu.
IRoma, eSt. Peter's, mhla ziyi-7 kuZibandlela 1965.
Mina, PAUL, uMbhishobhi weSonto LamaKatolika
