TUYÊN BỐ DỊ GIÁO NĂM 1965, DO CÔNG ĐỒNG VATICAN LẦN THỨ HAI ĐƯA RA:
TUYÊN BỐ
DIGNITATIS HUMANAE (1965)
VỀ TỰ DO TÔN GIÁO
QUYỀN CỦA CÁ NHÂN VÀ CỘNG ĐỒNG
VỀ TỰ DO XÃ HỘI VÀ DÂN SỰ TRONG CÁC VẤN ĐỀ TÔN GIÁO
1. Con người thời đại chúng ta ngày càng nhận thức rõ hơn về phẩm giá con người, và số lượng những người yêu cầu con người, trong hành động của mình, được hưởng và sử dụng phán đoán có trách nhiệm và tự do của riêng mình, được hướng dẫn bởi ý thức bổn phận chứ không phải bị ép buộc, đang ngày càng tăng. Họ cũng kêu gọi việc phân định ranh giới pháp lý đối với quyền lực nhà nước, để phạm vi tự do chính đáng, cả của cá nhân và của các hiệp hội, không bị hạn chế một cách bất hợp lý. Yêu cầu về tự do trong xã hội loài người này trên hết liên quan đến những giá trị tinh thần của con người, đặc biệt là những giá trị liên quan đến việc thực hành tự do tôn giáo trong xã hội. Kiên trì lắng nghe những khát vọng này của trí tuệ và nhằm mục đích tuyên bố chúng phù hợp với chân lý và công lý như thế nào, Công đồng Vatican này nghiên cứu truyền thống thánh và giáo lý của Giáo hội, làm sáng tỏ những điều mới mẻ, luôn luôn hài hòa với những điều cổ xưa.
Trước hết, Công đồng Thánh tuyên xưng rằng Thiên Chúa đã mặc khải cho nhân loại con đường mà nhờ đó, khi phụng sự Ngài, con người có thể được cứu rỗi và tìm thấy hạnh phúc trong Chúa Kitô. Chúng tôi tin rằng tôn giáo chân chính duy nhất này tồn tại trong Giáo hội Công giáo và Tông truyền, mà Chúa Giêsu đã giao phó sứ mệnh truyền bá tôn giáo này cho muôn người, khi phán cùng các Tông đồ rằng: “Vậy hãy đi, làm cho muôn dân trở thành môn đệ, rửa tội cho họ nhân danh Cha, Con và Thánh Thần, dạy họ giữ mọi điều Ta đã truyền cho các con” (Mt 28:19-20). Về phần mình, tất cả mọi người đều có bổn phận tìm kiếm chân lý, đặc biệt là về Thiên Chúa và Giáo hội của Ngài, và một khi đã biết được chân lý đó, thì phải đón nhận và thực hành nó.
Công đồng thánh cũng thừa nhận rằng những bổn phận này ảnh hưởng và ràng buộc lương tâm con người, và chân lý chỉ tự khẳng định mình bằng sức mạnh của chính chân lý, sức mạnh ấy thấm sâu vào tâm hồn một cách nhẹ nhàng nhưng mạnh mẽ. Giờ đây, vì tự do tôn giáo mà con người cần để hoàn thành bổn phận thờ phượng Thiên Chúa liên quan đến sự miễn nhiễm khỏi sự cưỡng bức trong xã hội dân sự, nên Công đồng vẫn giữ nguyên giáo lý truyền thống của Công giáo về bổn phận đạo đức của cá nhân và xã hội đối với tôn giáo chân chính và Giáo hội duy nhất của Chúa Kitô. Hơn nữa, khi đề cập đến chân lý tôn giáo này, Công đồng thánh dự định phát triển giáo lý của các Giáo hoàng gần đây về các quyền bất khả xâm phạm của con người và về trật tự pháp luật của xã hội.
CHƯƠNG I
KHÁI NIỆM CHUNG VỀ TỰ DO TÔN GIÁO
Mục đích và nền tảng của tự do tôn giáo
2. Công đồng Vatican II tuyên bố rằng con người có quyền tự do tôn giáo. Quyền tự do này thể hiện ở chỗ tất cả mọi người đều được miễn khỏi sự cưỡng ép, dù là từ cá nhân, nhóm xã hội hay bất kỳ cơ quan quyền lực nào, sao cho trong các vấn đề tôn giáo, không ai bị ép buộc hành động trái với lương tâm của mình, cũng không ai bị ngăn cản hành động phù hợp với lương tâm, dù là riêng tư hay công khai, một mình hay cùng với người khác, trong giới hạn cho phép. Công đồng cũng tuyên bố thêm rằng quyền tự do tôn giáo thực sự được xây dựng trên phẩm giá của con người, như được hiểu bởi Lời mặc khải của Thiên Chúa và bởi chính lý trí tự nhiên. Quyền tự do tôn giáo của con người phải được công nhận trong trật tự pháp luật của xã hội, để nó trở thành một quyền dân sự.
Tất cả mọi người, nhờ phẩm giá vốn có của họ với tư cách là con người—nghĩa là được ban cho lý trí và ý chí tự do, và do đó được làm giàu bởi trách nhiệm cá nhân—đều bị thúc đẩy bởi bản chất của chính họ và có nghĩa vụ đạo đức phải tìm kiếm chân lý, đặc biệt là chân lý liên quan đến tôn giáo. Họ cũng có nghĩa vụ phải chấp nhận chân lý đã biết và sắp xếp toàn bộ cuộc sống của mình theo những đòi hỏi của chân lý đó. Nhưng con người không thể hoàn thành nghĩa vụ này một cách phù hợp với bản chất của mình trừ khi họ được hưởng cả tự do tâm lý và sự miễn nhiễm khỏi sự cưỡng bức bên ngoài. Do đó, quyền tự do tôn giáo không dựa trên khuynh hướng chủ quan của cá nhân, mà dựa trên chính bản chất của họ. Vì vậy, quyền được miễn nhiễm này vẫn tồn tại ngay cả đối với những người không hoàn thành nghĩa vụ tìm kiếm và tuân thủ chân lý, và việc thực thi quyền này, miễn là trật tự công cộng được duy trì, không thể bị cản trở.
Tự do tôn giáo và mối liên hệ của con người với Thượng đế
3. Tất cả điều này càng trở nên rõ ràng hơn đối với những người cho rằng chuẩn mực tối cao của cuộc sống con người chính là luật lệ thiêng liêng – vĩnh hằng, khách quan và phổ quát – mà qua đó Thiên Chúa sắp đặt, hướng dẫn và cai quản thế giới và con đường của cộng đồng nhân loại theo ý muốn của sự khôn ngoan và tình yêu thương của Ngài. Thiên Chúa cho nhân loại được chia sẻ luật lệ này, để nhờ sự quan phòng dịu dàng của Thiên Chúa, chúng ta có thể ngày càng hiểu biết hơn về chân lý bất biến. Vì vậy, mỗi người đều có nghĩa vụ, và do đó cũng có quyền, tìm kiếm chân lý trong các vấn đề tôn giáo, để bằng những phương tiện thích hợp, họ có thể khôn ngoan hình thành những phán đoán lương tâm ngay thẳng và chân thật.
Giờ đây, chân lý phải được tìm kiếm theo cách phù hợp với phẩm giá con người và bản chất xã hội của họ, nghĩa là thông qua sự tìm tòi tự do, sử dụng phương tiện giảng dạy hoặc giáo dục, giao tiếp và đối thoại, nhờ đó một số người giải thích cho những người khác về chân lý mà họ đã tìm thấy hoặc tin rằng họ đã tìm thấy, để giúp đỡ lẫn nhau trong việc tìm kiếm chân lý; và một khi chân lý đó được biết, nó phải được chấp nhận một cách vững chắc bằng sự đồng thuận cá nhân.
Con người nhận thức và hiểu được những mệnh lệnh của luật lệ thiêng liêng thông qua lương tâm; một lương tâm mà anh ta có nghĩa vụ phải tuân theo một cách trung thành trong mọi hoạt động của mình để đạt đến Thượng đế, là mục đích cuối cùng của anh ta. Vì vậy, anh ta không thể bị ép buộc hành động trái với lương tâm của mình. Cũng không thể ngăn cản anh ta hành động theo lương tâm của mình, đặc biệt là trong các vấn đề tôn giáo. Bởi vì việc thực hành tôn giáo, về bản chất, trước hết bao gồm các hành động nội tâm tự nguyện và tự do mà qua đó con người liên hệ trực tiếp với Thượng đế: những hành động loại này không thể bị ra lệnh hoặc cấm đoán bởi một quyền lực thuần túy của con người. Và bản chất xã hội của con người đòi hỏi anh ta phải thể hiện ra bên ngoài những hành động tôn giáo nội tâm của mình, phải giao tiếp với người khác về các vấn đề tôn giáo, phải tuyên xưng tôn giáo của mình một cách cộng đồng.
Do đó, sẽ là một sự xúc phạm đến nhân phẩm và trật tự mà Chúa đã thiết lập cho loài người nếu, trong khi vẫn duy trì trật tự công cộng chính đáng, con người lại bị tước đoạt quyền tự do thực hành tôn giáo trong xã hội.
Hơn nữa, các hành vi tôn giáo, thông qua đó con người, dựa trên niềm tin sâu sắc nhất của mình, kết nối riêng tư và công khai với Thượng đế, về bản chất vượt lên trên trật tự trần tục và tạm thời. Do đó, chính quyền dân sự, với mục đích chính đáng là bảo vệ lợi ích chung trong thời điểm hiện tại, phải công nhận và khuyến khích đời sống tôn giáo của công dân; tuy nhiên, chính quyền sẽ vượt quá thẩm quyền nếu cố gắng chỉ đạo hoặc cản trở các hành vi tôn giáo.
Tự do tôn giáo
4. Quyền tự do hoặc quyền miễn trừ khỏi sự cưỡng ép trong các vấn đề tôn giáo, vốn thuộc về cá nhân, cũng phải được công nhận khi họ hành động tập thể. Bởi vì bản chất xã hội của cả nhân loại và chính tôn giáo đều đòi hỏi các cộng đồng tôn giáo.
Các cộng đồng này, với điều kiện không vi phạm các yêu cầu chính đáng về trật tự công cộng, được hưởng quyền miễn trừ để tự quản lý theo quy tắc riêng của họ, tôn vinh Thượng đế bằng các nghi lễ thờ phượng công khai, hỗ trợ các thành viên trong việc thực hành đời sống tôn giáo và giúp đỡ họ bằng giáo lý, và thúc đẩy các tổ chức mà các thành viên cộng tác để sắp xếp cuộc sống của họ theo các nguyên tắc tôn giáo của mình.
Các cộng đồng tôn giáo cũng có quyền không bị cản trở bằng các biện pháp pháp lý hoặc hành động hành chính của chính quyền dân sự trong việc bầu cử, đào tạo, bổ nhiệm và điều chuyển các vị linh mục của mình, liên lạc với các cơ quan và cộng đồng tôn giáo ở các nơi khác trên thế giới, hoặc lựa chọn các công trình tôn giáo và việc mua lại và sử dụng tài sản phù hợp.
Các cộng đồng tôn giáo cũng có quyền không bị ngăn cản trong việc giảng dạy và công khai tuyên xưng đức tin của mình, cả bằng lời nói và bằng văn bản. Tuy nhiên, trong việc truyền bá đức tin tôn giáo và giới thiệu phong tục, người ta phải luôn tránh mọi hành động có thể mang tính cưỡng ép, không trung thực hoặc thuyết phục thiếu chính trực, đặc biệt là khi giao tiếp với những người ít học hoặc nghèo khó. Hành vi như vậy nên được coi là lạm dụng quyền của bản thân và xâm phạm quyền của người khác.
Tự do tôn giáo cũng bao gồm quyền của các cộng đồng tôn giáo được tự do bày tỏ giá trị độc đáo của giáo lý của họ đối với việc điều chỉnh xã hội và làm sống động mọi hoạt động của con người. Cuối cùng, quyền của các cá nhân, được thúc đẩy bởi tình cảm tôn giáo của riêng họ, được tự do tụ họp hoặc thành lập các hiệp hội giáo dục, văn hóa, từ thiện và xã hội dựa trên bản chất xã hội của nhân loại và bản chất của tôn giáo.
Tự do tôn giáo của gia đình
5. Mỗi gia đình, với tư cách là một xã hội sở hữu những quyền cơ bản và vốn có của mình, đều có quyền tự do sắp xếp đời sống tôn giáo trong gia đình dưới sự hướng dẫn của cha mẹ. Cha mẹ có quyền quyết định hình thức giáo dục tôn giáo dành cho con cái theo niềm tin tôn giáo của riêng mình. Do đó, chính quyền dân sự phải công nhận quyền của cha mẹ trong việc lựa chọn trường học hoặc các phương tiện giáo dục khác một cách tự do thực sự, mà không áp đặt những gánh nặng bất công, dù trực tiếp hay gián tiếp, lên họ vì quyền tự do lựa chọn này. Hơn nữa, quyền của cha mẹ bị vi phạm nếu trẻ em bị ép buộc tham gia các bài học ở trường không phù hợp với niềm tin tôn giáo của cha mẹ, hoặc nếu áp đặt một hệ thống giáo dục duy nhất hoàn toàn loại trừ việc giảng dạy tôn giáo.
Thúc đẩy tự do tôn giáo
6. Vì lợi ích chung của xã hội, tức là tổng thể các điều kiện của đời sống xã hội giúp con người dễ dàng và trọn vẹn hơn đạt được sự hoàn thiện của bản thân, trước hết dựa trên việc tuân thủ các quyền và nghĩa vụ của con người, nên việc bảo vệ quyền tự do tôn giáo liên quan đến công dân, chính quyền dân sự, Giáo hội và các cộng đồng tôn giáo khác, tùy theo bản chất đặc thù của mỗi bên, có tính đến nghĩa vụ tương ứng của họ đối với lợi ích chung.
Bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người bất khả xâm phạm là nhiệm vụ thiết yếu của mọi chính quyền dân sự. Do đó, chính quyền dân sự phải thực sự đảm nhận trách nhiệm bảo vệ tự do tôn giáo của tất cả công dân thông qua luật pháp công bằng và các biện pháp thích hợp khác, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy đời sống tôn giáo, nhờ đó công dân có thể thực hiện hiệu quả các quyền tôn giáo và hoàn thành nghĩa vụ của mình, và xã hội có thể hưởng thụ những phước lành của công lý và hòa bình xuất phát từ lòng trung thành của nhân loại đối với Chúa và ý muốn thánh thiện của Ngài.
Nếu, xét đến hoàn cảnh đặc thù của các dân tộc, một cộng đồng tôn giáo được công nhận đặc biệt về mặt dân sự trong trật tự pháp luật của xã hội, thì đồng thời quyền tự do tôn giáo cũng cần được công nhận và tôn trọng đối với tất cả công dân và cộng đồng tôn giáo.
Cuối cùng, chính quyền dân sự phải đảm bảo rằng sự bình đẳng về mặt pháp lý của công dân, vốn cũng thuộc về lợi ích chung của xã hội, không bao giờ bị xâm phạm, dù công khai hay bí mật, vì lý do tôn giáo, miễn là không có sự phân biệt đối xử giữa các tôn giáo.
Từ đó suy ra rằng chính quyền không thể ép buộc công dân, bằng sự cưỡng bức, đe dọa, hoặc bất kỳ phương tiện nào khác, phải tuyên xưng hay từ bỏ bất kỳ tôn giáo nào, cũng như không thể ngăn cản bất cứ ai gia nhập hoặc rời bỏ một cộng đồng tôn giáo. Và càng trái với ý muốn của Chúa và các quyền thiêng liêng của con người và gia đình khi sử dụng vũ lực dưới bất kỳ hình thức nào để xóa bỏ hoặc đàn áp tôn giáo, dù là trên toàn nhân loại, trong một khu vực cụ thể, hay trong một nhóm người cụ thể.
Giới hạn của tự do tôn giáo
7. Quyền tự do tôn giáo được thực hiện trong xã hội loài người và do đó, việc sử dụng quyền này phải tuân theo một số quy tắc điều chỉnh nó.
Trong việc thực hiện mọi quyền tự do, người ta phải tuân thủ nguyên tắc đạo đức về trách nhiệm cá nhân và xã hội: khi thực hiện các quyền của mình, mỗi cá nhân và nhóm xã hội đều bị ràng buộc bởi luật đạo đức phải xem xét quyền của người khác, nghĩa vụ của mình đối với người khác và lợi ích chung của tất cả mọi người. Người ta phải hành động một cách công bằng và nhân đạo đối với tất cả mọi người.
Hơn nữa, vì xã hội dân sự có quyền tự bảo vệ mình trước những hành vi lạm dụng có thể xảy ra dưới danh nghĩa tự do tôn giáo, nên trách nhiệm chính của chính quyền dân sự là phải cung cấp sự bảo vệ này. Tuy nhiên, điều này không được thực hiện một cách tùy tiện, cũng không được thiên vị một bên nào, mà phải theo các chuẩn mực pháp luật phù hợp với trật tự đạo đức khách quan. Những chuẩn mực này là cần thiết để bảo vệ hiệu quả các quyền này cho tất cả công dân và để duy trì sự cân bằng hòa bình của các quyền đó, để thúc đẩy đúng đắn nền hòa bình công cộng chân chính, tức là sự chung sống có trật tự trong công lý đích thực, và để bảo vệ đúng đắn đạo đức công cộng. Tất cả những điều này cấu thành một phần cơ bản của lợi ích chung và được bao hàm trong khái niệm trật tự công cộng. Hơn nữa, nguyên tắc tự do toàn diện phải được tuân thủ trong xã hội, theo đó tự do phải được công nhận cho nhân loại một cách rộng rãi nhất có thể và chỉ nên bị hạn chế khi và trong phạm vi cần thiết. Giáo dục về việc thực hiện tự do
8. Đàn ông thời nay đang chịu nhiều áp lực khác nhau và có nguy cơ bị tước đoạt quyền tự do lựa chọn. Hơn nữa, không ít người có khuynh hướng bác bỏ mọi sự phục tùng dưới danh nghĩa tự do và coi thường sự vâng lời đúng mực.
Do đó, Công đồng Vatican này khuyến khích mọi người, đặc biệt là những người có trách nhiệm giáo dục người khác, hãy nỗ lực đào tạo con người sao cho, tôn trọng trật tự đạo đức, họ tuân phục chính quyền hợp pháp và yêu mến tự do đích thực; những người biết phán xét mọi sự bằng tiêu chuẩn riêng của mình dưới ánh sáng chân lý, biết sắp xếp các hoạt động của mình với tinh thần trách nhiệm, và nỗ lực ủng hộ mọi điều chân thật và công chính, vui vẻ phối hợp hành động của mình với người khác.
Do đó, tự do tôn giáo cũng cần được quy định để góp phần giúp con người hành động có trách nhiệm hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ của mình trong đời sống xã hội.
CHƯƠNG II
TỰ DO TÔN GIÁO DƯỚI ÁNH SÁNG CỦA KHẢI THỊ
Học thuyết về tự do tôn giáo
Nguồn gốc của nó bắt nguồn sâu xa từ sách Khải Huyền.
9. Khi Công đồng Vatican tuyên bố về quyền tự do tôn giáo của con người, Công đồng dựa trên phẩm giá của con người, mà những đòi hỏi của phẩm giá ấy ngày càng trở nên rõ ràng hơn đối với lý trí con người qua kinh nghiệm của các thế kỷ. Hơn nữa, giáo lý về tự do này bắt nguồn từ Mặc Khải Thiên Chúa, và do đó, các Kitô hữu phải tuân giữ một cách nghiêm túc hơn. Bởi vì mặc dù Mặc Khải không khẳng định rõ ràng quyền được miễn trừ khỏi sự cưỡng ép bên ngoài trong các vấn đề tôn giáo, nhưng Mặc Khải vẫn thể hiện phẩm giá của con người một cách trọn vẹn, chứng tỏ cách tiếp cận của Chúa Kitô đối với tự do của con người trong việc thực hiện nghĩa vụ tin vào Lời Chúa, và dạy chúng ta tinh thần mà các môn đệ của Thầy phải nhận biết và noi theo trong mọi sự. Tất cả điều này làm sáng tỏ các nguyên tắc chung mà giáo lý của Tuyên bố về tự do tôn giáo này được xây dựng trên đó. Trên hết, tự do tôn giáo trong xã hội hoàn toàn phù hợp với tự do của hành vi đức tin Kitô giáo.
Tự do tín ngưỡng
10. Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của giáo lý Công giáo, được chứa đựng trong Lời Chúa và được các Giáo phụ liên tục giảng dạy, là con người, khi tin, phải tự nguyện đáp lại Thiên Chúa, và do đó, không ai bị ép buộc phải đón nhận đức tin trái với ý muốn của mình. Bởi vì hành động tin là tự nguyện theo bản chất của nó, vì con người, được cứu chuộc bởi Chúa Kitô Đấng Cứu Thế và được Chúa Giêsu Kitô mời gọi làm con nuôi, không thể gắn bó với Thiên Chúa Đấng mặc khải chính mình, trừ khi, được Chúa Cha lôi kéo, họ dâng lên Thiên Chúa món quà đức tin một cách hợp lý và tự do. Do đó, hoàn toàn phù hợp với bản chất của đức tin là loại trừ mọi sự áp đặt của con người trong các vấn đề tôn giáo. Kết quả là, một chế độ tự do tôn giáo góp phần đáng kể vào việc thúc đẩy tình trạng mà trong đó con người có thể dễ dàng được mời gọi đến với đức tin Kitô giáo, tự nguyện đón nhận nó và tích cực tuyên xưng nó trong mọi khía cạnh của cuộc sống.
Hành vi của Chúa Kitô và các Tông đồ
11. Chắc chắn Thiên Chúa kêu gọi con người phục vụ Ngài trong tinh thần và lẽ thật, vì vậy họ bị ràng buộc bởi lương tâm, nhưng không bị ép buộc. Bởi vì Thiên Chúa quan tâm đến phẩm giá của con người mà chính Ngài đã tạo dựng, người phải được cai trị bởi ý chí của chính mình và được hưởng tự do. Điều này được thể hiện rõ ràng nhất nơi Chúa Giêsu Kitô, Đấng mà Thiên Chúa đã tỏ mình ra một cách trọn vẹn và bày tỏ đường lối của Ngài. Thật vậy, Chúa Kitô, Đấng là Thầy và là Chúa của chúng ta, hiền lành và khiêm nhường trong lòng, đã kiên nhẫn lôi kéo và mời gọi các môn đệ. Thật vậy, Ngài đã củng cố và xác nhận lời rao giảng của mình bằng các phép lạ, để khích lệ và củng cố đức tin của những người nghe, nhưng không phải để ép buộc họ. Chắc chắn Ngài đã quở trách sự vô tín của những người nghe Ngài, nhưng để lại sự trừng phạt cho Thiên Chúa vào ngày phán xét. Khi Ngài sai các Tông đồ đi khắp thế gian, Ngài đã nói với họ: “Ai tin và chịu phép rửa tội thì sẽ được cứu rỗi, còn ai không tin thì sẽ bị kết án” (Mác 16:16). Nhưng Ngài, biết rằng cỏ dại đã được gieo lẫn trong lúa mì, đã truyền lệnh để cả hai cùng mọc cho đến mùa gặt, sẽ diễn ra vào cuối thời đại. Từ bỏ thân phận Đấng Mê-si chính trị và người cai trị bằng vũ lực, Ngài thích tự gọi mình là Con Người, Đấng đến “để phục vụ và hiến mạng sống mình làm giá chuộc cho nhiều người” (Mác 10:45). Ngài tỏ mình là Tôi Tớ hoàn hảo của Đức Chúa Trời, Đấng “không bẻ gãy cây sậy đã dập nát, cũng không dập tắt ngọn đèn leo lét” (Ma-thi-ơ 12:20). Ngài công nhận chính quyền dân sự và các quyền của nó, truyền lệnh phải nộp thuế cho Sê-sar, nhưng Ngài cũng cảnh báo rõ ràng rằng các quyền tối cao của Đức Chúa Trời phải được tôn trọng: “Hãy trả cho Sê-sar những gì thuộc về Sê-sar, và trả cho Đức Chúa Trời những gì thuộc về Đức Chúa Trời” (Ma-thi-ơ 22:21). Cuối cùng, bằng cách hoàn thành công việc cứu chuộc trên thập tự giá, để mang lại sự cứu rỗi và tự do đích thực cho nhân loại, Ngài đã hoàn thành sự mặc khải của mình. Ngài làm chứng cho lẽ thật, nhưng Ngài không muốn áp đặt nó bằng vũ lực lên những người chống đối Ngài. Vì vương quốc của Ngài không được bảo vệ bằng vũ lực, mà được thiết lập bằng cách làm chứng cho lẽ thật và lắng nghe lẽ thật, và phát triển nhờ tình yêu mà Chúa Kitô, được treo trên thập tự giá, thu hút mọi người đến với chính Ngài.
Các Tông đồ, được dạy dỗ bằng lời nói và gương mẫu của Chúa Kitô, đã đi theo cùng một con đường. Ngay từ những ngày đầu của Giáo hội, các môn đệ của Chúa Kitô đã cố gắng dẫn dắt mọi người xưng nhận Chúa Kitô là Chúa, không phải bằng sự ép buộc hay thủ đoạn không xứng đáng với Tin Mừng, mà trên hết là bằng quyền năng của Lời Chúa. Họ kiên quyết loan báo cho mọi người kế hoạch của Đức Chúa Trời, Đấng Cứu Thế, "Đấng muốn mọi người được cứu rỗi và đến sự hiểu biết chân lý" (1 Ti-mô-thê 2:4); nhưng đồng thời, họ tôn trọng những người yếu đuối, ngay cả những người lầm lạc, qua đó chứng tỏ rằng "mỗi người sẽ phải trình bày về chính mình trước mặt Đức Chúa Trời" (Rô-ma 14:12), và trong khi đó, phải vâng theo lương tâm mình. Giống như Chúa Kitô, các Tông đồ luôn tận tâm làm chứng cho chân lý của Đức Chúa Trời, dám mạnh dạn hơn nữa loan báo trước dân chúng và chính quyền, "lời Đức Chúa Trời với lòng tin cậy" (Công vụ 4:31). Bởi vì họ tin tưởng vững chắc rằng chính Tin Mừng là quyền năng thực sự của Đức Chúa Trời để cứu rỗi mọi người tin. Vì vậy, khinh thường mọi “vũ khí của xác thịt”, và noi theo gương hiền lành và khiêm nhường của Chúa Kitô, họ rao giảng lời Chúa, hoàn toàn tin tưởng vào quyền năng thiêng liêng của lời Chúa để tiêu diệt các thế lực thù nghịch với Đức Chúa Trời và dẫn dắt mọi người đến đức tin và sự vâng phục Chúa Kitô. Các Tông đồ, giống như Thầy, công nhận chính quyền dân sự hợp pháp: “Không có quyền nào mà không do Đức Chúa Trời thiết lập”, Tông đồ dạy, và do đó ra lệnh: “Mọi người phải phục tùng chính quyền…” “Ai chống lại chính quyền là chống lại trật tự do Đức Chúa Trời thiết lập” (Rô-ma 13:1-2). Đồng thời, họ không sợ chống lại chính quyền khi nó trái với ý muốn thánh thiện của Đức Chúa Trời: “Chúng ta phải vâng phục Đức Chúa Trời hơn là loài người” (Công vụ 5:29). Vô số các vị tử đạo và tín hữu đã đi theo con đường này qua nhiều thế kỷ và trên khắp thế giới.
Giáo hội noi theo bước chân của Chúa Kitô và các Tông đồ.
12. Vì vậy, Giáo Hội, trung thành với chân lý Tin Mừng, noi theo con đường của Chúa Kitô và các Tông đồ khi công nhận và thúc đẩy tự do tôn giáo phù hợp với phẩm giá con người và mặc khải của Thiên Chúa. Trải qua các thời đại, Giáo Hội đã gìn giữ và giảng dạy giáo lý nhận được từ Chúa Giêsu và các Tông đồ. Mặc dù trong đời sống của Dân Chúa, khi trải qua những thăng trầm của lịch sử nhân loại, đôi khi có những hành vi ít phù hợp với tinh thần Tin Mừng, thậm chí trái ngược với tinh thần đó, Giáo Hội vẫn luôn giữ vững giáo lý rằng không ai bị ép buộc phải tin nhận Đức tin.
Bằng cách này, làn sóng Tin Lành đã tác động lâu dài đến tâm trí con người và góp phần mạnh mẽ giúp họ, qua nhiều thế kỷ, nhận thức đầy đủ hơn về phẩm giá con người và vun đắp niềm tin rằng, trong các vấn đề tôn giáo, phẩm giá này cần được gìn giữ trong xã hội, không bị bất kỳ sự cưỡng ép nào của con người tác động.
Sự tự do của Giáo hội
13. Trong số những điều thuộc về lợi ích của Giáo hội, thậm chí là lợi ích của chính xã hội thế tục, và cần phải được gìn giữ mọi lúc mọi nơi và bảo vệ chống lại mọi bất công, thì điều vô cùng quan trọng là Giáo hội phải được hưởng càng nhiều tự do hành động càng tốt để chăm lo cho sự cứu rỗi của nhân loại. Bởi vì đây là một tự do thiêng liêng, mà Con Một của Thiên Chúa đã ban cho Giáo hội, được mua bằng máu của Người. Nó thực sự gắn bó mật thiết với Giáo hội đến nỗi những kẻ chống đối nó hành động trái với ý muốn của Thiên Chúa. Tự do của Giáo hội là một nguyên tắc cơ bản trong mối quan hệ giữa Giáo hội và chính quyền cũng như toàn bộ trật tự dân sự.
Giáo hội khẳng định quyền tự do của mình trong xã hội loài người và trước bất kỳ chính quyền nào, vì Giáo hội là một thẩm quyền tinh thần, được Chúa Kitô thiết lập, và được giao nhiệm vụ thiêng liêng là đi khắp thế giới rao giảng Tin Mừng cho mọi tạo vật. Tương tự, Giáo hội cũng khẳng định quyền tự do của mình trong chừng mực Giáo hội là một xã hội của con người, những người có quyền sống trong xã hội dân sự theo các chuẩn mực của đức tin Kitô giáo.
Giờ đây, khi tự do tôn giáo được coi là chuẩn mực – không chỉ được tuyên bố bằng lời nói, cũng không chỉ được luật pháp cho phép, mà còn được thực hiện một cách chân thành – thì cuối cùng, Giáo hội đạt được điều kiện ổn định, cả về luật pháp lẫn thực tiễn, để có được sự độc lập cần thiết trong việc hoàn thành sứ mệnh thiêng liêng của mình, một sự độc lập mà các nhà chức trách giáo hội đã kiên quyết khẳng định trong xã hội. Đồng thời, các tín hữu Kitô giáo, giống như tất cả mọi người khác, được hưởng quyền dân sự không bị ngăn cản sống theo lương tâm của mình. Do đó, có sự hài hòa giữa tự do của Giáo hội và tự do tôn giáo, vốn phải được công nhận là quyền của tất cả mọi người và cộng đồng và được pháp luật cho phép.
Nghĩa vụ của Giáo hội
14. Giáo hội Công giáo, để hoàn thành sứ mệnh thiêng liêng: "dạy dỗ muôn dân" (Mt 18, 19-20), phải siêng năng nỗ lực "để lời Chúa được truyền bá và tôn vinh" (2 Tê-sa-lô-ni-ca 3, I).
Ông tha thiết khuyên nhủ tất cả con cái mình trước hết hãy dâng lên những lời cầu xin, khẩn cầu, cầu nguyện và tạ ơn cho mọi người... Vì điều đó là tốt lành và đẹp lòng Đức Chúa Trời, Đấng Cứu Thế của chúng ta, là Ngài muốn mọi người được cứu rỗi và đến sự hiểu biết về lẽ thật" (1 Ti-mô-thê 2:1-4).
Về phần mình, các tín hữu, trong việc hình thành lương tâm, phải siêng năng chú tâm đến giáo lý thánh thiện và chắc chắn của Giáo hội. Bởi vì theo ý muốn của Chúa Kitô, Giáo hội Công giáo là người dạy chân lý, và sứ mệnh của Giáo hội là rao giảng và dạy dỗ chân lý một cách đích thực, đó là Chúa Kitô, đồng thời tuyên bố và khẳng định bằng thẩm quyền của mình những nguyên tắc về trật tự luân lý xuất phát từ chính bản tính con người. Hơn nữa, các tín hữu hãy khôn ngoan trong việc đối xử với những người không tin, và hãy lan tỏa ánh sáng sự sống “trong Chúa Thánh Thần, trong tình yêu chân thành, trong lời nói chân thật” (2 Cô-rinh-tô 6:6-7), với tất cả niềm tin và lòng nhiệt thành tông đồ, thậm chí đến mức đổ máu.
Người môn đệ có bổn phận nặng nề đối với Chúa Kitô, Đấng Thầy, là mỗi ngày phải hiểu biết sâu sắc hơn chân lý mình đã nhận được từ Ngài, phải trung tín rao giảng chân lý ấy và can đảm bảo vệ nó, loại trừ mọi phương tiện trái ngược với tinh thần Tin Mừng. Đồng thời, lòng bác ái của Chúa Kitô thúc giục người môn đệ phải đối xử với những người sống trong lầm lạc hoặc thiếu hiểu biết về đức tin bằng tình yêu thương, sự khôn ngoan và lòng kiên nhẫn. Vì vậy, người ta phải cân nhắc cả bổn phận đối với Chúa Kitô, Ngôi Lời ban sự sống cần phải được rao giảng, và các quyền của con người cũng như ân sủng mà Thiên Chúa, qua Chúa Kitô, đã ban cho nhân loại, là những người được mời gọi đón nhận và tuyên xưng đức tin một cách tự nguyện.
KẾT LUẬN
15. Như vậy, rõ ràng là con người thời nay mong muốn được tự do thực hành tôn giáo trong đời sống riêng tư và nơi công cộng; hơn nữa, tự do tôn giáo được tuyên bố là một quyền dân sự trong nhiều Hiến pháp và được long trọng công nhận trong các văn kiện quốc tế.
Nhưng có những chế độ mà, mặc dù Hiến pháp của họ công nhận tự do tín ngưỡng, chính quyền lại tìm cách ngăn cản công dân thực hành tôn giáo và làm cho cuộc sống trở nên vô cùng khó khăn và không an toàn đối với các cộng đồng tôn giáo.
Chào đón với niềm vui những dấu hiệu tốt lành của thời đại này, nhưng cũng lên án với nỗi buồn những sự thật đáng tiếc, Công đồng thánh khuyên nhủ các tín hữu Công giáo và khẩn cầu tất cả mọi người hãy suy xét hết sức cẩn trọng về tầm quan trọng của tự do tôn giáo, đặc biệt trong hoàn cảnh hiện tại của gia đình nhân loại.
Rõ ràng là tất cả các dân tộc đang ngày càng đoàn kết hơn, những người thuộc các nền văn hóa và tôn giáo khác nhau được gắn kết chặt chẽ hơn, và nhận thức về trách nhiệm cá nhân đang ngày càng phát triển. Do đó, để thiết lập và củng cố các mối quan hệ hòa bình và sự hài hòa giữa nhân loại, điều cần thiết là phải bảo vệ tự do tôn giáo bằng các biện pháp bảo vệ pháp lý hiệu quả trên toàn thế giới và tôn trọng các nghĩa vụ và quyền tối cao của cá nhân trong việc tự do phát triển đời sống tôn giáo của mình trong xã hội.
Nguyện xin Thiên Chúa, Cha của muôn loài, ban cho toàn thể gia đình nhân loại, nhờ sự siêng năng tuân giữ tự do tôn giáo trong xã hội, nhờ ân sủng của Chúa Kitô và quyền năng của Chúa Thánh Thần, đạt được “sự tự do vinh quang cao cả và bất diệt của con cái Thiên Chúa” (Rm 8, 21).
Mọi điều trong Tuyên ngôn này đều làm hài lòng các vị Cha của Công đồng Rất Thánh. Và Chúng tôi, với thẩm quyền tông đồ do Chúa Kitô ban cho, cùng với các vị Cha đáng kính, trong Chúa Thánh Thần, phê chuẩn, ban hành và thiết lập chúng, và truyền lệnh rằng, sau khi đã được Công đồng ban hành, chúng phải được công bố để tôn vinh Thiên Chúa.
Thành Rome, tại Nhà thờ Thánh Phêrô, ngày 7 tháng 12 năm 1965.
Tôi, Paul, Giám mục của Giáo hội Công giáo
