DEKLARASYONG ERETIKO NOONG 1965, NA GINAWA NG IKALAWANG KONSEHO NG VATICAN:

 

 

PAHAYAG

DIGNITATIS HUMANAE

TUNGKOL SA KALAYAAN SA RELIHIYON

 

ANG KARAPATAN NG INDIBIDWAL AT NG MGA KOMUNIDAD
SA KALAYAANG PANLIPUNAN AT SIBIL SA MGA USAPING RELIHIYON

1. Ang mga tao sa ating panahon ay lalong nagiging mulat sa dignidad ng tao, at ang bilang ng mga humihiling na ang mga tao, sa kanilang mga kilos, ay magtamasa at gumamit ng kanilang sariling responsableng paghatol at kalayaan, na ginagabayan ng isang pakiramdam ng tungkulin at hindi naaantig ng pamimilit, ay dumarami. Nananawagan din sila para sa legal na pagtatakda ng hangganan ng kapangyarihang pampubliko, upang ang saklaw ng makatarungang kalayaan, kapwa ng indibidwal at ng mga asosasyon, ay hindi labis na mapaghigpitan. Ang kahilingang ito para sa kalayaan sa lipunan ng tao ay higit sa lahat ay nauugnay sa mga kabutihan ng espiritu ng tao, lalo na ang mga nauukol sa malayang pagsasagawa ng relihiyon sa lipunan. Masigasig na pinakikinggan ang mga mithiing ito ng isip at naglalayong ipahayag kung gaano kaayon ang mga ito sa katotohanan at katarungan, pinag-aaralan ng Konsehong Batikano na ito ang sagradong tradisyon at ang doktrina ng Simbahan, na naglalabas ng mga bagong bagay, na laging naaayon sa mga sinauna.

Una, ipinapahayag ng sagradong Konsilyo na ipinahayag ng Diyos sa sangkatauhan ang paraan kung paano, sa paglilingkod sa Kanya, ang mga tao ay maliligtas at makakatagpo ng kaligayahan kay Kristo. Naniniwala kami na ang nag-iisang tunay na relihiyong ito ay nananatili sa Simbahang Katoliko at Apostoliko, kung saan ipinagkatiwala ng Panginoong Hesus ang misyong ipalaganap ito sa lahat ng tao, na sinasabi sa mga Apostol: “Kaya't magsiyaon kayo at gawin ninyong mga alagad ang lahat ng mga bansa, na sila'y inyong bautismuhan sa pangalan ng Ama at ng Anak at ng Espiritu Santo, na ituro ninyo sa kanila na kanilang ganapin ang lahat ng iniutos ko sa inyo” (Mateo 28:19-20). Sa kanilang bahagi, ang lahat ng tao ay obligadong hanapin ang katotohanan, lalo na tungkol sa Diyos at sa Kanyang Simbahan, at, kapag nalaman na nila ito, ay yakapin at isabuhay ito.

Kinikilala rin ng banal na Konseho na ang mga tungkuling ito ay nakakaapekto at nagbibigkis sa mga konsensya ng mga tao, at ang katotohanan ay nagpapataw lamang sa pamamagitan ng puwersa ng katotohanan mismo, na tumatagos sa mga kaluluwa nang malumanay ngunit makapangyarihan. Ngayon, dahil ang kalayaan sa relihiyon na hinihingi ng mga tao para sa pagtupad ng kanilang obligasyon na sumamba sa Diyos ay tumutukoy sa kaligtasan mula sa pamimilit sa lipunang sibil, iniiwan nitong buo ang tradisyonal na doktrinang Katoliko tungkol sa tungkuling moral ng mga indibidwal at lipunan tungo sa tunay na relihiyon at sa iisang Simbahan ni Kristo. Bukod pa rito, sa pagtalakay sa katotohanang ito sa relihiyon, nilalayon ng banal na Konseho na paunlarin ang doktrina ng mga kamakailang Papa tungkol sa mga hindi malalabag na karapatan ng tao at sa legal na kaayusan ng lipunan.

KABANATA I

PANGKALAHATANG PANINIWALA NG KALAYAAN SA RELIHIYON

Layunin at pundasyon ng kalayaan sa relihiyon

2. Ipinapahayag ng Konsehong Batikano na ang tao ay may karapatan sa kalayaan sa relihiyon. Ang kalayaang ito ay binubuo sa katotohanan na ang lahat ng tao ay dapat na ligtas sa pamimilit, maging sa bahagi ng mga indibidwal o mga grupong panlipunan o anumang awtoridad ng tao, sa paraang, sa mga usaping pangrelihiyon, walang sinuman ang mapipilitang kumilos laban sa kanilang konsensya, ni walang sinuman ang mapipigilan na kumilos alinsunod dito, pribado o publiko, nang mag-isa o kasama ang iba, sa loob ng mga takdang limitasyon. Ipinapahayag din nito na ang karapatan sa kalayaan sa relihiyon ay tunay na nakabatay sa mismong dignidad ng tao, ayon sa pagkaunawa ng ipinahayag na salita ng Diyos at ng natural na katwiran mismo. Ang karapatang ito ng tao sa kalayaan sa relihiyon ay dapat kilalanin sa legal na kaayusan ng lipunan, upang ito ay maging isang karapatang sibil.

Ang lahat ng tao, dahil sa kanilang likas na dignidad bilang mga tao—ibig sabihin, pinagkalooban ng katwiran at malayang pagpapasya, at sa gayon ay pinayaman ng personal na responsibilidad—ay hinihimok ng kanilang likas na katangian at may moral na obligasyon na hanapin ang katotohanan, lalo na ang mga bagay na may kinalaman sa relihiyon. Obligado rin silang tanggapin ang kilalang katotohanan at isaayos ang kanilang buong buhay ayon sa mga hinihingi nito. Ngunit hindi matutupad ng mga tao ang obligasyong ito sa paraang naaangkop sa kanilang sariling kalikasan maliban kung natatamasa nila ang parehong sikolohikal na kalayaan at kaligtasan mula sa panlabas na pamimilit. Dahil dito, ang karapatan sa kalayaan sa relihiyon ay hindi nakabatay sa subhetibong disposisyon ng tao, kundi sa kanilang likas na katangian. Samakatuwid, ang karapatan sa kaligtasang ito ay nananatili kahit para sa mga hindi tumutupad sa obligasyon na hanapin at sumunod sa katotohanan, at ang paggamit nito, sa kondisyon na mapanatili ang makatarungang kaayusan ng publiko, ay hindi maaaring hadlangan.

Kalayaan sa relihiyon at ang kaugnayan ng tao sa Diyos

3. Ang lahat ng ito ay lalong nagiging malinaw sa mga naniniwala na ang pinakamataas na pamantayan ng buhay ng tao ay ang banal na batas—walang hanggan, obhetibo, at pandaigdigan—kung saan inuutusan, pinapatnubayan, at pinamamahalaan ng Diyos ang mundo at ang mga landas ng komunidad ng tao ayon sa disenyo ng kanyang karunungan at pag-ibig. Ginagawa ng Diyos ang sangkatauhan na kabahagi ng batas na ito, upang, sa pamamagitan ng magiliw na disposisyon ng banal na Providence, ay lalo nating makilala ang hindi nagbabagong katotohanan. Samakatuwid, ang bawat isa ay may obligasyon, at dahil dito ay may karapatan din, na hanapin ang katotohanan sa mga bagay na pang-relihiyon, upang, gamit ang angkop na paraan, ay maingat nilang makabuo ng matuwid at tunay na mga paghatol ng konsensya.

Ngayon, ang katotohanan ay dapat hanapin sa paraang naaangkop sa dignidad ng tao at sa kanyang panlipunang kalikasan, ibig sabihin, sa pamamagitan ng malayang pagsisiyasat, paggamit ng pagtuturo o edukasyon, komunikasyon at diyalogo, kung saan ipinapaliwanag ng ilan sa iba ang katotohanang kanilang natagpuan o pinaniniwalaang kanilang natagpuan, upang magtulungan sa paghahanap ng katotohanan; at kapag ito ay nalaman na, dapat itong tanggapin nang may matatag na pagsang-ayon.

Nauunawaan at kinikilala ng tao ang mga utos ng banal na batas sa pamamagitan ng kanyang konsensya; isang konsensya na obligado niyang sundin nang tapat sa lahat ng kanyang mga gawain upang makarating sa Diyos, na siyang kanyang layunin. Samakatuwid, hindi siya mapipilitang kumilos laban sa kanyang konsensya. Hindi rin siya mapipigilan sa pagkilos ayon sa kanyang konsensya, lalo na sa mga bagay na pang-relihiyon. Sapagkat ang pagsasagawa ng relihiyon, sa mismong kalikasan nito, ay higit sa lahat ay binubuo ng kusang-loob at malayang panloob na mga kilos kung saan ang tao ay direktang nakikipag-ugnayan sa Diyos: ang mga ganitong uri ng kilos ay hindi maaaring iutos o ipagbawal ng isang awtoridad lamang ng tao. At ang mismong panlipunang kalikasan ng tao ay nangangailangan na ipahayag niya sa panlabas ang kanyang panloob na mga kilos ng relihiyon, na makipag-ugnayan siya sa iba sa mga bagay na pang-relihiyon, na ipahayag niya ang kanyang relihiyon sa isang paraang pangkomunidad.

Samakatuwid, isang insulto sa tao at sa kaayusang itinatag ng Diyos para sa mga tao kung, habang pinapanatili ang makatarungang kaayusang pampubliko, ang tao ay pinagkakaitan ng malayang pagsasagawa ng relihiyon sa lipunan.

Bukod pa rito, ang mga gawaing pangrelihiyon, kung saan ang mga tao, batay sa kanilang pinakamalalim na paniniwala, ay nakikipag-ugnayan nang pribado at publiko sa Diyos, ay lumalampas sa mismong kalikasan ng makalupang at temporal na kaayusan. Dahil dito, ang awtoridad sibil, na ang tunay na layunin ay pangalagaan ang kabutihang panlahat sa paglipas ng panahon, ay dapat kilalanin at hikayatin ang buhay relihiyoso ng mga mamamayan nito; gayunpaman, lumalampas ito sa awtoridad nito kung susubukan nitong pamunuan o hadlangan ang mga gawaing pangrelihiyon.

Ang kalayaan ng mga relihiyosong komunidad

4. Ang kalayaan o kaligtasan mula sa pamimilit sa mga bagay na pangrelihiyon, na pag-aari ng mga indibidwal, ay dapat ding kilalanin kapag sila ay kumikilos nang sama-sama. Sapagkat ang panlipunang katangian ng sangkatauhan at ng relihiyon mismo ay nangangailangan ng mga relihiyosong komunidad.

Ang mga komunidad na ito, sa kondisyon na ang mga makatarungang kinakailangan ng kaayusang pampubliko ay hindi nilabag, ay may karapatan sa kaligtasan upang pamahalaan ang kanilang sarili ayon sa kanilang sariling mga patakaran, parangalan ang Diyos sa pamamagitan ng pampublikong pagsamba, tulungan ang kanilang mga miyembro sa pagsasagawa ng buhay relihiyoso at suportahan sila sa pamamagitan ng doktrina, at itaguyod ang mga institusyon kung saan ang mga miyembro ay nakikipagtulungan upang isaayos ang kanilang sariling buhay ayon sa kanilang mga prinsipyong pangrelihiyon.

Ang mga relihiyosong komunidad ay may karapatan ding hindi mapigilan sa pamamagitan ng legal na paraan o sa pamamagitan ng administratibong aksyon ng awtoridad sibil mula sa halalan, pagsasanay, paghirang at paglilipat ng kanilang sariling mga ministro, komunikasyon sa mga awtoridad sa relihiyon at mga komunidad na nakabase sa ibang bahagi ng mundo, o ang pagpili ng mga gusaling pangrelihiyon at ang pagkuha at paggamit ng naaangkop na ari-arian.

Ang mga relihiyosong komunidad ay may karapatang hindi mapigilan sa pagtuturo at pagpapahayag ng kanilang pananampalataya sa publiko, pasalita man o pasulat. Gayunpaman, sa pagpapalaganap ng pananampalatayang pangrelihiyon at pagpapakilala ng mga kaugalian, dapat laging umiwas sa anumang uri ng mga kilos na maaaring magpahiwatig ng pamimilit o hindi tapat o hindi matuwid na panghihikayat, lalo na kapag nakikitungo sa mga taong walang pinag-aralan o nangangailangan. Ang ganitong pag-uugali ay dapat ituring na pang-aabuso sa sariling mga karapatan at paglabag sa mga karapatan ng iba.

Kasama rin sa kalayaang pangrelihiyon ang karapatan ng mga relihiyosong komunidad na malayang ipahayag ang natatanging halaga ng kanilang doktrina para sa kaayusan ng lipunan at para sa pagpapasigla ng lahat ng aktibidad ng tao. Panghuli, ang karapatan ng mga indibidwal, na hinihimok ng kanilang sariling relihiyosong sentimyento, na malayang magtipon o magtatag ng mga asosasyong pang-edukasyon, pangkultura, pangkawanggawa, at panlipunan ay nakabatay sa panlipunang katangian ng sangkatauhan at sa mismong katangian ng relihiyon.

Ang kalayaan sa relihiyon ng pamilya

5. Ang bawat pamilya, bilang isang lipunang may taglay na likas at pangunahing mga karapatan, ay may karapatang malayang isaayos ang kanilang buhay relihiyoso sa tahanan sa ilalim ng gabay ng mga magulang. Ang mga magulang ay may karapatang magtakda ng anyo ng edukasyong pangrelihiyon na ibibigay sa kanilang mga anak, ayon sa kanilang sariling paniniwalang pangrelihiyon. Samakatuwid, dapat kilalanin ng awtoridad sibil ang karapatan ng mga magulang na pumili ng mga paaralan o iba pang paraan ng edukasyon nang may tunay na kalayaan, nang hindi nagpapataw ng hindi makatarungang mga pasanin, direkta man o hindi direkta, sa kanila para sa kalayaang pumiling ito. Bukod pa rito, nilalabag ang mga karapatan ng mga magulang kung ang mga bata ay pinipilit na pumasok sa mga aralin sa paaralan na hindi naaayon sa mga paniniwalang pangrelihiyon ng mga magulang, o kung ang isang sistemang pang-edukasyon lamang ang ipinataw na ganap na nagbubukod sa pagtuturo ng relihiyon.

Ang pagtataguyod ng kalayaan sa relihiyon

6. Dahil ang kabutihang panlahat ng lipunan, na siyang kabuuan ng mga kondisyon ng buhay panlipunan kung saan mas lubos at madaling makakamit ng mga tao ang kanilang sariling kasakdalan, ay nakasalalay higit sa lahat sa pagsunod sa mga karapatan at tungkulin ng tao, ang pangangalaga ng karapatan sa kalayaan sa relihiyon ay may kinalaman sa mga mamamayan, mga awtoridad sibil, Simbahan at iba pang mga relihiyosong komunidad, ayon sa partikular na katangian ng bawat isa sa kanila, na isinasaalang-alang ang kani-kanilang obligasyon tungo sa kabutihang panlahat.

Ang pangangalaga at pagtataguyod ng mga di-malalabag na karapatang pantao ay isang mahalagang tungkulin ng lahat ng awtoridad sibil. Samakatuwid, ang kapangyarihang sibil ay dapat epektibong umako ng responsibilidad para sa pangangalaga sa kalayaan sa relihiyon ng lahat ng mamamayan sa pamamagitan ng mga makatarungang batas at iba pang angkop na paraan, at mapadali ang mga kanais-nais na kondisyon na nagtataguyod ng buhay-relihiyon, upang ang mga mamamayan ay epektibong magamit ang kanilang mga karapatan sa relihiyon at matupad ang kanilang mga tungkulin, at sa gayon ang lipunan mismo ay maaaring magtamasa ng mga biyaya ng katarungan at kapayapaan na nagmumula sa katapatan ng sangkatauhan sa Diyos at sa Kanyang banal na kalooban.

Kung, kung isasaalang-alang ang kakaibang mga kalagayan ng mga tao, ang isang relihiyosong komunidad ay bibigyan ng espesyal na pagkilalang sibil sa legal na kaayusan ng lipunan, kinakailangan na kasabay nito ay kilalanin at igalang ang karapatan sa kalayaan sa mga usaping pangrelihiyon para sa lahat ng mamamayan at mga relihiyosong komunidad.

Panghuli, dapat tiyakin ng awtoridad sibil na ang legal na pagkakapantay-pantay ng mga mamamayan, na kabilang din sa kabutihang panlahat ng lipunan, ay hindi kailanman, hayagan man o palihim, mapipinsala dahil sa mga kadahilanang pang-relihiyon, dahil walang diskriminasyong ginagawa sa pagitan nila.

Sumusunod dito, hindi maaaring pilitin ng pampublikong awtoridad ang mga mamamayan, sa pamamagitan ng pamimilit, pananakot, o anumang iba pang paraan, na magpahayag o talikuran ang anumang relihiyon, ni hindi nito mapipigilan ang sinuman na sumali o umalis sa isang relihiyosong komunidad. At lalong labag ito sa kalooban ng Diyos at sa mga sagradong karapatan ng tao at pamilya kapag ang puwersa ay ginagamit sa anumang anyo upang alisin o supilin ang relihiyon, maging sa buong sangkatauhan, sa isang partikular na rehiyon, o sa isang partikular na grupo.

Ang mga limitasyon ng kalayaan sa relihiyon

7. Ang karapatan sa kalayaan sa relihiyon ay ginagamit sa lipunan ng tao at, samakatuwid, ang paggamit nito ay napapailalim sa ilang mga patakaran na kumokontrol dito.

Sa paggamit ng lahat ng kalayaan, dapat sundin ng isang tao ang prinsipyong moral ng personal at panlipunang responsibilidad: sa paggamit ng kanilang mga karapatan, ang bawat indibidwal at pangkat panlipunan ay obligado ng batas moral na isaalang-alang ang mga karapatan ng iba, ang kanilang sariling mga tungkulin sa iba, at ang kabutihang panlahat ng lahat. Dapat kumilos nang may katarungan at pagkatao sa lahat.

Bukod pa rito, dahil ang lipunang sibil ay may karapatang protektahan ang sarili laban sa mga pang-aabuso na maaaring mangyari sa ilalim ng pagkukunwari ng kalayaan sa relihiyon, pangunahing responsibilidad ng awtoridad sibil na ibigay ang proteksyong ito. Gayunpaman, hindi ito dapat gawin nang arbitraryo, ni sa pamamagitan ng hindi makatarungang pagpabor sa isang panig, kundi ayon sa mga legal na pamantayan na naaayon sa obhetibong kaayusang moral. Ang mga pamantayang ito ay kinakailangan para sa epektibong proteksyon ng mga karapatang ito para sa lahat ng mamamayan at para sa mapayapang balanse ng mga naturang karapatan, para sa wastong pagtataguyod ng tapat na kapayapaan ng publiko, na siyang maayos na pakikipamuhay sa tunay na hustisya, at para sa nararapat na pangangalaga sa moralidad ng publiko. Ang lahat ng ito ay bumubuo ng isang pangunahing bahagi ng kabutihang panlahat at sakop ng konsepto ng kaayusang pampubliko. Bukod dito, ang prinsipyo ng integral na kalayaan ay dapat sundin sa lipunan, kung saan ang kalayaan ay dapat kilalanin para sa sangkatauhan nang malawak hangga't maaari at dapat lamang limitahan kung kailan at sa lawak na kinakailangan. Edukasyon para sa paggamit ng kalayaan

8. Ang mga tao sa ating panahon ay pinipilit sa iba't ibang paraan at nanganganib na mapagkaitan ng kanilang sariling kalayaan sa pagpili. Bukod dito, hindi iilan ang may hilig na tanggihan ang lahat ng pagpapasakop sa pagkukunwari ng kalayaan at maliitin ang pagpapahalaga sa nararapat na pagsunod.

Kaya naman, hinihimok ng Konsehong Batikano ang lahat, lalo na ang mga responsable sa edukasyon ng iba, na sikaping hubugin ang mga tao sa paraang, sa paggalang sa kaayusang moral, ay sumusunod sila sa lehitimong awtoridad at umiibig sa tunay na kalayaan; mga taong humahatol sa mga bagay-bagay ayon sa kanilang sariling pamantayan sa liwanag ng katotohanan, na nag-aayos ng kanilang mga gawain nang may pananagutan, at nagsisikap na suportahan ang lahat ng totoo at makatarungan, na may masayang iniuugnay ang kanilang mga kilos sa iba.

Samakatuwid, ang kalayaan sa relihiyon ay dapat ding iutos upang makatulong sa mga kalalakihan na kumilos nang mas responsable sa pagtupad ng kanilang sariling mga tungkulin sa buhay panlipunan.

KABANATA II

KALAYAAN SA RELIHIYON SA LIWANAG NG PAHAYAG

Ang doktrina ng kalayaan sa relihiyon
Ang mga ugat nito ay malalim na nakaugat sa Apocalipsis

9. Kapag idineklara ng Konsehong Batikano na ito ang karapatan ng tao sa kalayaan sa relihiyon, ibinabatay nito ang deklarasyon nito sa dignidad ng tao, na ang mga hinihingi ay lalong naging malinaw sa katwiran ng tao sa pamamagitan ng karanasan ng mga siglo. Bukod dito, ang doktrinang ito ng kalayaan ay nakaugat sa banal na Pahayag, at samakatuwid ay dapat na sundin nang mas relihiyoso ng mga Kristiyano. Sapagkat bagama't hindi hayagang pinagtitibay ng Pahayag ang karapatan sa kaligtasan mula sa panlabas na pamimilit sa mga bagay na pangrelihiyon, gayunpaman ay ipinapakita nito ang dignidad ng tao sa buong kabuuan nito, ipinapakita ang paglapit ni Kristo sa kalayaan ng tao sa pagtupad sa obligasyon na maniwala sa salita ng Diyos, at itinuturo sa atin ang diwa na dapat kilalanin at sundin ng mga disipulo ng Guro na ito sa lahat ng bagay. Nililinaw ng lahat ng ito ang mga pangkalahatang prinsipyo kung saan nakabatay ang doktrina ng Pahayag na ito sa kalayaan sa relihiyon. Higit sa lahat, ang kalayaan sa relihiyon sa lipunan ay ganap na naaayon sa kalayaan ng Kristiyanong gawa ng pananampalataya.

Ang kalayaan sa paggawa ng pananampalataya

10. Isa sa pinakamahalagang prinsipyo ng doktrinang Katoliko, na nakapaloob sa Salita ng Diyos at patuloy na itinuturo ng mga Ama, na ang tao, sa paniniwala, ay dapat tumugon nang kusang-loob sa Diyos, at samakatuwid, walang sinuman ang dapat piliting yakapin ang pananampalataya laban sa kanyang kalooban. Sapagkat ang gawa ng pananampalataya ay kusang-loob sa likas nitong kalikasan, dahil ang tao, na tinubos ni Kristo na Tagapagligtas at tinawag ni Hesukristo sa pag-aampon bilang anak, ay hindi maaaring kumapit sa Diyos na nagpapakita ng kanyang sarili, maliban kung, hinikayat ng Ama, ay ibigay niya sa Diyos ang makatuwiran at malayang kaloob ng pananampalataya. Samakatuwid, lubos na naaayon sa likas na katangian ng pananampalataya na ang anumang uri ng pagpapataw ng mga tao sa mga bagay na pangrelihiyon ay hindi isasama. Dahil dito, ang isang rehimen ng kalayaan sa relihiyon ay malaki ang naiaambag sa pagpapaunlad ng kalagayan kung saan ang mga tao ay madaling maanyayahan sa pananampalatayang Kristiyano, yakapin ito nang kusa, at aktibong ipahayag ito sa bawat aspeto ng kanilang buhay.

Ang kilos ni Kristo at ng mga Apostol

11. Tiyak na tinatawag ng Diyos ang mga tao upang maglingkod sa kanya sa espiritu at sa katotohanan, at samakatuwid sila ay nakatali sa konsensya, ngunit hindi pinipilit. Sapagkat isinasaalang-alang ng Diyos ang dignidad ng taong nilikha niya mismo, na dapat pamunuan ng kanyang sariling kalooban at tamasahin ang kalayaan. Ito ay lalong naging maliwanag kay Cristo Jesus, na siyang ganap na inihayag ng Diyos ang kanyang sarili at ipinakilala ang kanyang mga daan. Sa katunayan, si Cristo, na ating Guro at Panginoon, maamo at mapagpakumbabang puso, ay matiyagang hinila at inanyayahan ang mga disipulo. Totoo na sinuportahan at pinagtibay niya ang kanyang pangangaral sa pamamagitan ng mga himala, upang pukawin at palakasin ang pananampalataya ng kanyang mga tagapakinig, ngunit hindi upang pilitin sila. Tiyak na sinaway niya ang kawalan ng paniniwala ng mga nakarinig sa kanya, ngunit iniwan ang parusa sa Diyos para sa araw ng paghuhukom. Nang ipadala niya ang mga Apostol sa mundo, sinabi niya sa kanila: "Ang sinumang naniniwala at nabautismuhan ay maliligtas; ngunit ang sinumang hindi naniniwala ay hahatulan" (Marcos 16:16). Ngunit Siya, dahil alam Niya na ang mga damo ay naihasik na sa gitna ng trigo, ay nag-utos na pareho silang dapat iwanang tumubo hanggang sa pag-aani, na magaganap sa katapusan ng panahon. Itinakwil Niya ang pagiging isang Mesiyas sa politika at isang pinuno sa pamamagitan ng puwersa, mas pinili Niyang tawagin ang Kanyang sarili na Anak ng Tao, na naparito "upang maglingkod at ibigay ang Kanyang buhay bilang pantubos para sa marami" (Marcos 10:45). Ipinahayag Niya ang Kanyang sarili bilang ang perpektong Lingkod ng Diyos, na "hindi binabali ang gapok na tambo o pinapatay ang umuusok na mitsa" (Mateo 12:20). Kinilala Niya ang awtoridad sibil at ang mga karapatan nito, iniutos na magbayad ng buwis kay Cesar, ngunit malinaw Niyang nagbabala na ang mga nakahihigit na karapatan ng Diyos ay dapat igalang: "Ibigay ninyo kay Cesar ang kay Cesar, at sa Diyos ang sa Diyos" (Mateo 22:21). Sa huli, sa pamamagitan ng pagkumpleto ng gawain ng pagtubos sa krus, upang makamit ang kaligtasan at tunay na kalayaan para sa sangkatauhan, tinapos Niya ang Kanyang paghahayag. Nagpatotoo Siya sa katotohanan, ngunit ayaw Niyang ipataw ito sa pamamagitan ng puwersa sa mga sumasalungat sa Kanya. Sapagkat ang Kanyang kaharian ay hindi ipinagtatanggol sa pamamagitan ng puwersa, kundi itinatatag sa pamamagitan ng pagpapatotoo sa katotohanan at pakikinig dito, at lumalago sa pamamagitan ng pag-ibig na ginamit ni Kristo, na itinaas sa krus, upang hikayatin ang mga tao na lumapit sa Kanya.

Ang mga Apostol, na tinuruan ng salita at halimbawa ni Cristo, ay sumunod sa parehong landas. Mula pa noong mga unang araw ng Simbahan, sinikap ng mga alagad ni Cristo na akayin ang mga tao na aminin si Cristo bilang Panginoon, hindi sa pamamagitan ng pamimilit o panlilinlang na hindi karapat-dapat sa Ebanghelyo, kundi higit sa lahat sa pamamagitan ng kapangyarihan ng salita ng Diyos. Matatag nilang ipinahayag sa lahat ang plano ng Diyos na Tagapagligtas, "na nagnanais na ang lahat ng tao ay maligtas at makaalam ng katotohanan" (1 Tim. 2:4); ngunit kasabay nito, iginalang nila ang mahihina, maging ang mga nasa kamalian, sa gayon ay ipinapakita kung paano "ang bawat isa ay magbibigay-sulit sa Diyos ng kanyang sarili" (Roma 14:12), at pansamantala, dapat sundin ang kanyang konsensya. Tulad ni Cristo, ang mga Apostol ay palaging nakatuon sa pagpapatotoo sa katotohanan ng Diyos, nangahas na ipahayag nang may higit na katapangan sa harap ng mga tao at ng mga may kapangyarihan, "ang salita ng Diyos nang may kumpiyansa" (Mga Gawa 4:31). Sapagkat naniniwala sila nang may hindi natitinag na pananampalataya na ang Ebanghelyo mismo ay tunay na kapangyarihan ng Diyos para sa kaligtasan ng bawat naniniwala. Samakatuwid, hinahamak ang lahat ng "mga sandata ng laman," at sinusundan ang halimbawa ng kaamuan at kapakumbabaan ni Kristo, ipinangaral nila ang salita ng Diyos, lubos na nagtitiwala sa banal na kapangyarihan nito upang sirain ang mga kapangyarihang kaaway ng Diyos at akayin ang mga tao sa pananampalataya at pagsunod kay Kristo. Kinilala ng mga Apostol, tulad ng Guro, ang lehitimong awtoridad sibil: "Walang awtoridad maliban sa itinatag ng Diyos," turo ng Apostol, na dahil dito ay nag-uutos: "Ang bawat isa ay pasakop sa mga namamahalang awtoridad..." "Ang sinumang lumalaban sa awtoridad ay lumalaban sa kaayusang itinatag ng Diyos" (Roma 13:1-2). At kasabay nito, hindi sila natakot na salungatin ang kapangyarihang pampubliko kapag sumasalungat ito sa banal na kalooban ng Diyos: "Dapat muna naming sundin ang Diyos kaysa sa mga tao" (Mga Gawa 5:29). Hindi mabilang na mga martir at tapat ang sumunod sa landas na ito sa paglipas ng mga siglo at sa buong mundo.

Ang Simbahan ay sumusunod sa mga yapak ni Kristo at ng mga Apostol

12. Samakatuwid, ang Simbahan, na tapat sa katotohanan ng Ebanghelyo, ay sumusunod sa landas ni Kristo at ng mga Apostol kapag kinikilala at itinataguyod niya ang kalayaan sa relihiyon alinsunod sa dignidad ng tao at sa paghahayag ng Diyos. Sa paglipas ng mga panahon, pinangalagaan at itinuro niya ang doktrinang natanggap mula sa Guro at ng mga Apostol. Bagama't sa buhay ng Bayan ng Diyos, habang sila ay naglalakbay sa mga pagbabago sa kasaysayan ng tao, kung minsan ay may mga pag-uugaling hindi naaayon sa diwa ng Ebanghelyo, at kahit na taliwas dito, ang Simbahan ay palaging pinapanatili ang doktrina na walang sinuman ang dapat piliting yakapin ang pananampalataya.

Sa ganitong paraan, ang ebanghelikal na pag-aalsa ay matagal na umiral sa isipan ng mga tao at malaki ang naitulong sa kanilang kakayahang, sa paglipas ng mga siglo, maunawaan nang mas lubos ang dignidad ng kanilang pagkatao at mapahinog ang paniniwala na, sa mga bagay na pang-relihiyon, ang dignidad na ito ay dapat pangalagaan sa loob ng lipunan nang hindi naaapektuhan ng anumang pamimilit ng tao.

Ang kalayaan ng Simbahan

13. Sa mga bagay na nauukol sa kabutihan ng Simbahan, sa katunayan, sa kabutihan ng lipunang temporal mismo, at dapat pangalagaan sa lahat ng oras at sa bawat lugar at ipagtanggol laban sa lahat ng kawalan ng katarungan, tiyak na napakahalaga na ang Simbahan ay magtamasa ng kalayaan sa pagkilos gaya ng kinakailangan para sa pangangalaga ng kaligtasan ng sangkatauhan. Sapagkat ito ay isang sagradong kalayaan, na pinagyaman ng Bugtong na Anak ng Diyos ang Simbahan, na binili ng kanyang dugo. Tunay na likas ito sa Simbahan kaya't ang mga sumasalungat dito ay kumikilos laban sa kalooban ng Diyos. Ang kalayaan ng Simbahan ay isang pangunahing prinsipyo sa mga ugnayan sa pagitan ng Simbahan at ng mga pampublikong awtoridad at ng buong kaayusang sibil.

Inaangkin ng Simbahan ang kalayaan sa lipunan ng tao at sa harap ng anumang pampublikong awtoridad, dahil ito ay isang espirituwal na awtoridad, na itinatag ni Kristo na Panginoon, na sa pamamagitan ng banal na utos ay may tungkuling humayo sa buong mundo at ipangaral ang Ebanghelyo sa bawat nilalang. Gayundin, inaangkin ng Simbahan ang kalayaan dahil ito ay isang lipunan ng mga tao na may karapatang mamuhay sa lipunang sibil ayon sa mga pamantayan ng pananampalatayang Kristiyano.

Ngayon, kung saan nananaig ang kalayaan sa relihiyon bilang pamantayan—hindi lamang ipinahayag sa mga salita, ni hindi lamang pinagtitibay ng mga batas, kundi taos-pusong isinasabuhay din—doon, sa huli, nakakamit ng Simbahan ang matatag na kondisyon, kapwa sa batas at sa katunayan, para sa kinakailangang kalayaan sa pagtupad sa banal na misyon nito, isang kalayaan na pilit na iginigiit ng mga awtoridad sa simbahan sa loob ng lipunan. At kasabay nito, ang mga Kristiyanong mananampalataya, tulad ng lahat ng ibang tao, ay nagtatamasa ng karapatang sibil na hindi mapipigilan sa pamumuhay ayon sa kanilang konsensya. Samakatuwid, mayroong pagkakasundo sa pagitan ng kalayaan ng Simbahan at ng kalayaan sa relihiyon na dapat kilalanin bilang isang karapatan para sa lahat ng tao at komunidad at pagtitibayin sa sistemang legal.

Obligasyon ng Simbahan

14. Ang Simbahang Katoliko, upang matupad ang banal na utos: "turuan ang lahat ng mga bansa" (Mt., 18, 19-20), ay dapat magsikap nang masigasig "upang ang salita ng Diyos ay mapalaganap at maluwalhati" (2 Tes., 3, I).

Taimtim niyang hinihiling sa lahat ng kanyang mga anak na una sa lahat ay magtaas ng "mga pakiusap, pagsusumamo, panalangin at pasasalamat para sa lahat ng tao... Sapagkat ito ay mabuti at kaaya-aya sa Diyos na ating Tagapagligtas, na siyang may nais na ang lahat ng mga tao ay maligtas at makaalam ng katotohanan" (1 Tim. 2:1-4).

Sa kanilang bahagi, ang mga mananampalataya, sa paghubog ng kanilang konsensya, ay dapat na masigasig na magbigay-pansin sa sagrado at tiyak na doktrina ng Simbahan. Sapagkat sa kalooban ni Kristo, ang Simbahang Katoliko ang guro ng katotohanan, at ang kanyang misyon ay binubuo ng tunay na pagpapahayag at pagtuturo ng katotohanan, na siyang si Kristo, at kasabay nito ay pagpapahayag at pagpapatibay gamit ang kanyang awtoridad ang mga prinsipyo ng kaayusang moral na nagmumula sa kalikasan ng tao mismo. Bukod pa rito, hayaan ang mga mananampalataya na maging matalino sa kanilang pakikitungo sa mga hindi mananampalataya, at ipalaganap ang liwanag ng buhay “sa Banal na Espiritu, sa tapat na pag-ibig, sa mga salita ng katotohanan” (2 Cor. 6:6-7), nang may buong kumpiyansa at sigasig ng mga apostol, hanggang sa pagbuhos ng dugo.

Sapagkat ang disipulo ay may malaking obligasyon kay Kristo na Guro na higit na malaman araw-araw ang katotohanang natanggap niya mula sa Kanya, ipahayag ito nang tapat, at ipagtanggol ito nang buong tapang, na iniiwasan ang anumang paraan na salungat sa diwa ng Ebanghelyo. Kasabay nito, gayunpaman, ang pag-ibig ni Kristo ay humihimok sa kanya na pakitunguhan nang may pagmamahal, pag-iingat, at pagtitiis ang mga nabubuhay sa pagkakamali o kamangmangan sa pananampalataya. Samakatuwid, dapat isaalang-alang ng isa ang mga tungkulin kay Kristo, ang nagbibigay-buhay na Salita na dapat ipangaral, at ang mga karapatan ng tao at ang sukat ng biyaya na ipinagkaloob ng Diyos, sa pamamagitan ni Kristo, sa sangkatauhan, na inaanyayahan na tanggapin at ipahayag ang pananampalataya nang kusang-loob.

KASUNDUAN

15. Samakatuwid, maliwanag na ang mga tao sa ating panahon ay nagnanais na malayang makapagpahayag ng kanilang relihiyon nang pribado at sa publiko; at higit pa rito, ang kalayaan sa relihiyon ay idineklara bilang isang karapatang sibil sa maraming Konstitusyon at taimtim na kinikilala sa mga internasyonal na dokumento.

Ngunit may mga rehimen kung saan, bagama't kinikilala ng kanilang Konstitusyon ang kalayaan sa pagsamba sa relihiyon, ang mga awtoridad mismo ay nagsisikap na pigilan ang mga mamamayan sa pagsasagawa ng relihiyon at gawing lubhang mahirap at hindi ligtas ang buhay para sa mga relihiyosong komunidad.

Masayang binabati ang mga magagandang palatandaan ng panahong ito, ngunit may kalungkutang tinutuligsa ang mga nakalulungkot na katotohanang ito, hinihimok ng sagradong Konsilyo ang mga Katoliko at nakikiusap sa lahat ng tao na isaalang-alang nang may lubos na pag-iingat kung gaano kahalaga ang kalayaan sa relihiyon, lalo na sa kasalukuyang kalagayan ng sangkatauhan.

Maliwanag na ang lahat ng tao ay lalong nagkakaisa, na ang mga tao mula sa magkakaibang kultura at relihiyon ay nagkakaisa sa pamamagitan ng mas malapit na ugnayan, at ang kamalayan sa indibidwal na responsibilidad ay lumalago. Samakatuwid, upang maitatag at mapatatag ang mapayapang ugnayan at pagkakasundo sa sangkatauhan, mahalaga na ang kalayaan sa relihiyon ay protektahan ng mabisang mga legal na pananggalang sa buong mundo at igalang ang pinakamataas na tungkulin at karapatan ng mga indibidwal na malayang paunlarin ang kanilang buhay relihiyoso sa loob ng lipunan.

Nawa'y ipagkaloob ng Diyos, ang Ama ng lahat, na ang sangkatauhan, sa pamamagitan ng masigasig na pagtalima sa kalayaan sa relihiyon sa lipunan, sa pamamagitan ng biyaya ni Kristo at ng kapangyarihan ng Banal na Espiritu, ay makamtan ang dakila at walang-maliw na "kalayaan ng kaluwalhatian ng mga anak ng Diyos" (Roma 8, 21).

Ang bawat bagay sa Deklarasyong ito ay nakalulugod sa mga Ama ng Kabanal-banalang Konseho. At Kami, taglay ang awtoridad na Apostoliko na ipinagkaloob ni Kristo, kasama ang mga Kagalang-galang na Ama, sa Banal na Espiritu, ay sumasang-ayon, nag-uutos, at nagtatatag ng mga ito, at nag-uutos na, matapos iutos sa pamamagitan ng sinodo, ay ipahayag ang mga ito para sa kaluwalhatian ng Diyos.

Roma, sa San Pedro, Disyembre 7, 1965.

Ako, si PABLO, Obispo ng Simbahang Katoliko