Dignitatis Humanae

DEKLARATË HERETIKE E VITIT 1965, E BËRË NGA KONCILI I DYTË I VATIKANI:

DEKLARATË

MBI LIRINË FETARE

E DREJTA E INDIVIDIT DHE E KOMUNITETEVE
PËR LIRINË SOCIALE DHE CIVILE NË ÇËSHTJET FETARE

1. Njerëzit e kohës sonë po bëhen gjithnjë e më të vetëdijshëm për dinjitetin e personit njerëzor, dhe numri i atyre që kërkojnë që njerëzit, në veprimet e tyre, të gëzojnë dhe të përdorin gjykimin dhe lirinë e tyre të përgjegjshme, të udhëhequr nga një ndjenjë detyre dhe jo të shtyrë nga shtrëngimi, është në rritje. Ata gjithashtu kërkojnë përcaktimin ligjor të pushtetit publik, në mënyrë që fusha e lirisë së drejtë, si e individit ashtu edhe e shoqatave, të mos kufizohet tepër. Kjo kërkesë për liri në shoqërinë njerëzore lidhet mbi të gjitha me të mirat e shpirtit njerëzor, veçanërisht ato që lidhen me ushtrimin e lirë të fesë në shoqëri. Duke i kushtuar vëmendje këtyre aspiratave të mendjes dhe duke synuar të deklarojë se sa në përputhje janë ato me të vërtetën dhe drejtësinë, ky Koncil i Vatikanit studion traditën e shenjtë dhe doktrinën e Kishës, duke nxjerrë në dritë gjëra të reja, gjithmonë në harmoni me ato të lashta.

Së pari, Koncili i shenjtë pohon se Perëndia i zbuloi njerëzimit mënyrën me të cilën, duke i shërbyer Atij, njerëzit mund të shpëtohen dhe të gjejnë lumturi në Krishtin. Ne besojmë se kjo fe e vërtetë ekziston në Kishën Katolike dhe Apostolike, së cilës Zoti Jezus ia besoi misionin e përhapjes së saj tek të gjithë njerëzit, duke u thënë Apostujve: “Shkoni, pra, dhe bëni dishepuj nga të gjitha kombet, duke i pagëzuar në emër të Atit dhe të Birit dhe të Frymës së Shenjtë, duke u mësuar atyre të zbatojnë të gjitha gjërat që ju kam urdhëruar” (Mt 28:19-20). Nga ana e tyre, të gjithë njerëzit janë të detyruar të kërkojnë të vërtetën, veçanërisht në lidhje me Perëndinë dhe Kishën e Tij, dhe, pasi ta kenë njohur atë, ta përqafojnë dhe ta praktikojnë atë.

Koncili i shenjtë pranon gjithashtu se këto detyra ndikojnë dhe i lidhin ndërgjegjet e njerëzve, dhe se e vërteta imponohet vetëm me forcën e vetë së vërtetës, e cila depërton në shpirtra butësisht por fuqishëm. Tani, meqenëse liria fetare që njerëzit kërkojnë për përmbushjen e detyrimit të tyre për të adhuruar Zotin lidhet me imunitetin nga shtrëngimi në shoqërinë civile, ajo e lë të paprekur doktrinën tradicionale katolike në lidhje me detyrën morale të individëve dhe shoqërive ndaj fesë së vërtetë dhe Kishës së vetme të Krishtit. Për më tepër, duke iu drejtuar kësaj të vërtete fetare, Koncili i shenjtë synon të zhvillojë doktrinën e Papëve të kohëve të fundit mbi të drejtat e paprekshme të personit njerëzor dhe mbi rendin juridik të shoqërisë.

KAPITULLI I

NOCIONI I PËRGJITHSHËM I LIRISË FETARE

Objekti dhe themeli i lirisë fetare

2. Ky Koncil i Vatikanit deklaron se personi njerëzor ka të drejtë për liri fetare. Kjo liri konsiston në faktin se të gjithë njerëzit duhet të jenë të imunizuar nga shtrëngimi, qoftë nga ana e individëve, grupeve shoqërore apo ndonjë autoriteti njerëzor, në një mënyrë të tillë që, në çështjet fetare, askush të mos detyrohet të veprojë kundër ndërgjegjes së tij, as askush të mos pengohet të veprojë në përputhje me të, privatisht ose publikisht, vetëm ose në bashkëpunim me të tjerë, brenda kufijve të duhur. Ai deklaron më tej se e drejta për liri fetare bazohet vërtet në vetë dinjitetin e personit njerëzor, siç kuptohet nga fjala e zbuluar e Zotit dhe nga vetë arsyeja natyrore. Kjo e drejtë e personit njerëzor për liri fetare duhet të njihet në rendin juridik të shoqërisë, në mënyrë që të bëhet një e drejtë civile.

Të gjithë njerëzit, në bazë të dinjitetit të tyre të lindur si persona - domethënë, të pajisur me arsye dhe vullnet të lirë, dhe kështu të pasuruar me përgjegjësi personale - janë të shtyrë nga vetë natyra e tyre dhe moralisht të detyruar të kërkojnë të vërtetën, veçanërisht atë që i përket fesë. Ata janë gjithashtu të detyruar të pranojnë të vërtetën e njohur dhe të rregullojnë tërë jetën e tyre sipas kërkesave të saj. Por njerëzit nuk mund ta përmbushin këtë detyrim në një mënyrë që i përshtatet natyrës së tyre, përveç nëse gëzojnë si liri psikologjike ashtu edhe imunitet nga shtrëngimi i jashtëm. Si pasojë, e drejta për liri fetare nuk bazohet në prirjen subjektive të personit, por në vetë natyrën e tyre. Prandaj, e drejta për këtë imunitet mbetet edhe për ata që nuk arrijnë të përmbushin detyrimin për të kërkuar dhe për t'iu përmbajtur të vërtetës, dhe ushtrimi i saj, me kusht që të ruhet rendi i drejtë publik, nuk mund të pengohet.

Liria fetare dhe lidhja e njeriut me Zotin

3. E gjithë kjo bëhet edhe më e qartë për ata që konsiderojnë se norma supreme e jetës njerëzore është i njëjti ligj hyjnor - i përjetshëm, objektiv dhe universal - me anë të të cilit Zoti urdhëron, drejton dhe qeveris botën dhe shtigjet e bashkësisë njerëzore sipas qëllimit të mençurisë dhe dashurisë së tij. Zoti e bën njerëzimin pjesëmarrës në këtë ligj, në mënyrë që, me anë të dispozitës së butë të Providencës hyjnore, ne të mund ta njohim gjithnjë e më shumë të vërtetën e pandryshueshme. Prandaj, të gjithë kanë detyrimin, dhe rrjedhimisht edhe të drejtën, të kërkojnë të vërtetën në çështjet fetare, në mënyrë që, duke përdorur mjete të përshtatshme, të mund të formojnë me kujdes gjykime të drejta dhe të vërteta të ndërgjegjes.

Tani, e vërteta duhet kërkuar në një mënyrë të përshtatshme për dinjitetin e personit njerëzor dhe natyrën e tij shoqërore, domethënë, nëpërmjet kërkimit të lirë, duke përdorur mësimdhënien ose edukimin, komunikimin dhe dialogun, me anë të të cilave disa u shpjegojnë të tjerëve të vërtetën që kanë gjetur ose besojnë se e kanë gjetur, për të ndihmuar njëri-tjetrin në kërkimin e së vërtetës; dhe pasi kjo të njihet, duhet të pranohet vendosmërisht me pëlqimin personal.

Njeriu i percepton dhe i njeh urdhrat e ligjit hyjnor nëpërmjet ndërgjegjes së tij; një ndërgjegje të cilën është i detyruar ta ndjekë me besnikëri në të gjitha aktivitetet e tij për të arritur te Zoti, i cili është qëllimi i tij. Prandaj, ai nuk mund të detyrohet të veprojë kundër ndërgjegjes së tij. As nuk mund të pengohet të veprojë sipas ndërgjegjes së tij, veçanërisht në çështjet fetare. Sepse praktikimi i fesë, nga vetë natyra e saj, konsiston mbi të gjitha në akte të brendshme vullnetare dhe të lira me anë të të cilave njeriu lidhet drejtpërdrejt me Zotin: akte të këtij lloji nuk mund të urdhërohen ose ndalohen nga një autoritet thjesht njerëzor. Dhe vetë natyra shoqërore e njeriut kërkon që ai të shfaqë nga jashtë aktet e tij të brendshme të fesë, që të komunikojë me të tjerët në çështjet fetare, që të rrëfejë fenë e tij në një mënyrë komunale.

Prandaj, është një fyerje ndaj personit njerëzor dhe ndaj rendit që Zoti ka vendosur për njerëzit, nëse, ndërkohë që ruan rendin e drejtë publik, njeriut i mohohet ushtrimi i lirë i fesë në shoqëri.

Për më tepër, aktet fetare, përmes të cilave njerëzit, bazuar në bindjet e tyre më të thella, lidhen privatisht dhe publikisht me Zotin, tejkalojnë nga vetë natyra e tyre rendin tokësor dhe kohor. Si pasojë, autoriteti civil, qëllimi i duhur i të cilit është të mbrojë të mirën e përbashkët në kohë, duhet ta njohë dhe ta inkurajojë jetën fetare të qytetarëve të tij; megjithatë, ai e tejkalon autoritetin e tij nëse përpiqet të drejtojë ose pengojë aktet fetare.

Liria e bashkësive fetare

4. Liria ose imuniteti nga shtrëngimi në çështjet fetare, që u përket individëve, duhet të njihet edhe kur ata veprojnë kolektivisht. Sepse natyra shoqërore si e njerëzimit ashtu edhe e vetë fesë kërkon bashkësi fetare.

Këto bashkësi, me kusht që të mos shkelen kërkesat e drejta të rendit publik, kanë të drejtë për imunitet për t'u vetëqeverisur sipas rregullave të tyre, për të nderuar Hyjninë me adhurim publik, për të ndihmuar anëtarët e tyre në ushtrimin e jetës fetare dhe për t'i mbështetur ata me doktrinë, si dhe për të nxitur institucione në të cilat anëtarët bashkëpunojnë për të rregulluar jetën e tyre sipas parimeve të tyre fetare.

Bashkësitë fetare kanë gjithashtu të drejtë të mos pengohen me mjete ligjore ose me veprime administrative të autoritetit civil nga zgjedhja, trajnimi, emërimi dhe transferimi i ministrave të tyre, komunikimi me autoritetet dhe bashkësitë fetare me seli në pjesë të tjera të botës, ose zgjedhja e ndërtesave fetare dhe blerja dhe përdorimi i pronës së përshtatshme.

Komunitetet fetare kanë gjithashtu të drejtë të mos pengohen nga mësimdhënia dhe deklarimi publik i besimit të tyre, si me gojë ashtu edhe me shkrim. Megjithatë, gjatë përhapjes së besimit fetar dhe futjes së zakoneve, duhet të përmbaheni gjithmonë nga çdo lloj veprimi që mund të duket si shtrëngim ose bindje e pandershme ose jo e drejtë, veçanërisht kur keni të bëni me njerëz të paarsimuar ose në nevojë. Një sjellje e tillë duhet të konsiderohet si abuzim i të drejtave të veta dhe shkelje e të drejtave të të tjerëve.

Liria fetare përfshin gjithashtu të drejtën e bashkësive fetare për të shprehur lirisht vlerën unike të doktrinës së tyre për rregullimin e shoqërisë dhe për gjallërimin e të gjithë aktivitetit njerëzor. Së fundmi, e drejta e individëve, të shtyrë nga ndjenja e tyre fetare, për t'u mbledhur ose për të krijuar lirisht shoqata arsimore, kulturore, bamirëse dhe shoqërore bazohet në natyrën shoqërore të njerëzimit dhe në vetë natyrën e fesë.

Liria fetare e familjes

5. Çdo familje, si një shoqëri që zotëron të drejtat e veta të lindura dhe themelore, ka të drejtë të rregullojë lirisht jetën e saj fetare në familje nën drejtimin e prindërve. Prindërit kanë të drejtë të përcaktojnë formën e edukimit fetar që do t'u jepet fëmijëve të tyre, sipas bindjeve të tyre fetare. Prandaj, autoriteti civil duhet të njohë të drejtën e prindërve për të zgjedhur shkollat ose mjetet e tjera të edukimit me liri të vërtetë, pa u imponuar atyre barra të padrejta, drejtpërdrejt ose tërthorazi, për këtë liri zgjedhjeje. Për më tepër, të drejtat e prindërve shkelen nëse fëmijët detyrohen të ndjekin mësime shkollore që nuk korrespondojnë me bindjet fetare të prindërve, ose nëse imponohet një sistem i vetëm arsimor që përjashton plotësisht mësimin fetar.

Promovimi i lirisë fetare

6. Meqenëse e mira e përbashkët e shoqërisë, e cila është shuma totale e kushteve të jetës shoqërore me anë të të cilave njerëzit mund të arrijnë më plotësisht dhe më lehtë përsosmërinë e tyre, mbështetet mbi të gjitha në respektimin e të drejtave dhe detyrave të personit njerëzor, mbrojtja e të drejtës për liri fetare u përket qytetarëve, autoriteteve civile, Kishës dhe bashkësive të tjera fetare, sipas natyrës së veçantë të secilës prej tyre, duke marrë parasysh detyrimin e tyre përkatës ndaj së mirës së përbashkët.

Mbrojtja dhe promovimi i të drejtave të paprekshme të njeriut është një detyrë thelbësore e çdo autoriteti civil. Prandaj, pushteti civil duhet të marrë në mënyrë efektive përgjegjësinë për mbrojtjen e lirisë fetare të të gjithë qytetarëve nëpërmjet ligjeve të drejta dhe mjeteve të tjera të përshtatshme, dhe të lehtësojë kushte të favorshme që nxisin jetën fetare, në mënyrë që qytetarët të mund të ushtrojnë në mënyrë efektive të drejtat e tyre fetare dhe të përmbushin detyrat e tyre, dhe vetë shoqëria të mund të gëzojë kështu bekimet e drejtësisë dhe paqes që rrjedhin nga besnikëria e njerëzimit ndaj Zotit dhe vullnetit të Tij të shenjtë.

Nëse, duke marrë parasysh rrethanat e veçanta të popujve, një bashkësie fetare i jepet një njohje e veçantë civile në rendin juridik të shoqërisë, është e nevojshme që në të njëjtën kohë të njihet dhe të respektohet e drejta e lirisë në çështjet fetare për të gjithë qytetarët dhe bashkësitë fetare.

Së fundmi, autoriteti civil duhet të sigurojë që barazia ligjore e qytetarëve, e cila i përket gjithashtu të mirës së përbashkët të shoqërisë, të mos cenohet kurrë, as hapur as fshehurazi, për arsye fetare, pasi nuk bëhet asnjë diskriminim midis tyre.

Nga kjo rrjedh se autoriteti publik nuk mund t’i detyrojë qytetarët, nëpërmjet shtrëngimit, frikës ose ndonjë mjeti tjetër, të rrëfejnë ose të heqin dorë nga ndonjë fe, as nuk mund ta pengojë askënd të bashkohet ose të largohet nga një bashkësi fetare. Dhe është aq më tepër në kundërshtim me vullnetin e Zotit dhe me të drejtat e shenjta të personit njerëzor dhe familjes kur forca përdoret në çfarëdo forme për të eliminuar ose shtypur fenë, qoftë në të gjithë njerëzimin, në një rajon të caktuar apo në një grup specifik.

Kufijtë e lirisë fetare

7. E drejta e lirisë fetare ushtrohet në shoqërinë njerëzore dhe, për këtë arsye, përdorimi i saj i nënshtrohet rregullave të caktuara që e rregullojnë atë.

Në ushtrimin e të gjitha lirive, duhet të respektohet parimi moral i përgjegjësisë personale dhe shoqërore: në ushtrimin e të drejtave të tyre, çdo individ dhe grup shoqëror është i detyruar nga ligji moral të marrë në konsideratë të drejtat e të tjerëve, detyrat e veta ndaj të tjerëve dhe të mirën e përbashkët të të gjithëve. Duhet të veprohet me drejtësi dhe humanizëm ndaj të gjithëve.

Për më tepër, meqenëse shoqëria civile ka të drejtë të mbrohet nga abuzimet që mund të ndodhin nën pretekstin e lirisë fetare, është kryesisht përgjegjësi e autoritetit civil të ofrojë këtë mbrojtje. Megjithatë, kjo nuk duhet të bëhet në mënyrë arbitrare, as duke favorizuar padrejtësisht njërën palë, por sipas normave ligjore në përputhje me rendin moral objektiv. Këto norma kërkohen për mbrojtjen efektive të këtyre të drejtave për të gjithë qytetarët dhe për ekuilibrin paqësor të këtyre të drejtave, për promovimin e duhur të paqes së ndershme publike, që është bashkëjetesë e rregullt në drejtësi të vërtetë, dhe për mbrojtjen e duhur të moralit publik. E gjithë kjo përbën një pjesë themelore të së mirës së përbashkët dhe përfshihet në nocionin e rendit publik. Për më tepër, parimi i lirisë integrale duhet të respektohet në shoqëri, sipas të cilit liria duhet të njihet për njerëzimin sa më gjerësisht të jetë e mundur dhe duhet të kufizohet vetëm kur dhe në masën e nevojshme. Edukimi për ushtrimin e lirisë

8. Burrat e kohës sonë janë nën presion në mënyra të ndryshme dhe janë në rrezik të privohen nga liria e tyre e zgjedhjes. Për më tepër, nuk janë të paktë ata që janë të prirur të hedhin poshtë çdo nënshtrim nën pretekstin e lirisë dhe ta nënvlerësojnë bindjen e duhur.

Prandaj, ky Koncil i Vatikanit i nxit të gjithë, por veçanërisht ata që janë përgjegjës për edukimin e të tjerëve, të përpiqen të formojnë njerëz në një mënyrë të tillë që, duke respektuar rendin moral, t'i binden autoritetit legjitim dhe të jenë dashamirës të lirisë së vërtetë; njerëz që gjykojnë gjërat me kriteret e tyre në dritën e së vërtetës, që i rregullojnë aktivitetet e tyre me ndjenjë përgjegjësie dhe që përpiqen të mbështesin gjithçka që është e vërtetë dhe e drejtë, duke i shoqëruar me gëzim veprimet e tyre me të tjerët.

Prandaj, liria fetare duhet të urdhërohet gjithashtu që të kontribuojë që burrat të veprojnë më me përgjegjësi në përmbushjen e detyrave të tyre në jetën shoqërore.

KREU II

LIRIA FETARE NË DRITËN E ZBULESËS

Doktrina e lirisë fetare
Rrënjët e saj janë të rrënjosura thellë në Zbulesë

9. Kur ky Koncil i Vatikanit deklaron mbi të drejtën e njeriut për liri fetare, ai e bazon deklaratën e tij në dinjitetin e personit njerëzor, kërkesat e të cilit janë bërë gjithnjë e më të dukshme për arsyen njerëzore nëpërmjet përvojës së shekujve. Për më tepër, kjo doktrinë e lirisë është e rrënjosur në Zbulesën hyjnore dhe për këtë arsye duhet të respektohet me gjithë më shumë fe nga të krishterët. Sepse, megjithëse Zbulesa nuk pohon shprehimisht të drejtën për imunitet nga shtrëngimi i jashtëm në çështjet fetare, ajo megjithatë manifeston dinjitetin e personit njerëzor në të gjithë plotësinë e tij, demonstron qasjen e Krishtit ndaj lirisë njerëzore në përmbushjen e detyrimit për të besuar në fjalën e Perëndisë dhe na mëson frymën që dishepujt e këtij Mjeshtri duhet ta njohin dhe ta ndjekin në të gjitha gjërat. E gjithë kjo sqaron parimet e përgjithshme mbi të cilat bazohet doktrina e kësaj Deklarate mbi lirinë fetare. Mbi të gjitha, liria fetare në shoqëri është plotësisht në përputhje me lirinë e aktit të krishterë të besimit.

Liria e aktit të besimit

10. Është një nga parimet më të rëndësishme të doktrinës katolike, i përfshirë në Fjalën e Perëndisë dhe i mësuar vazhdimisht nga Etërit, që njeriu, duke besuar, duhet t'i përgjigjet vullnetarisht Perëndisë dhe, për këtë arsye, askush nuk duhet të detyrohet të përqafojë besimin kundër vullnetit të tij. Sepse akti i besimit është vullnetar nga vetë natyra e tij, pasi njeriu, i shpenguar nga Krishti Shpëtimtar dhe i thirrur nga Jezu Krishti për birësim adoptiv, nuk mund t'i përmbahet Perëndisë që zbulon veten, përveç nëse, i tërhequr nga Ati, i jep Perëndisë dhuratën racionale dhe falas të besimit. Prandaj, është plotësisht në përputhje me natyrën e besimit që çdo lloj imponimi nga njerëzit në çështjet fetare të përjashtohet. Si pasojë, një regjim i lirisë fetare kontribuon ndjeshëm në nxitjen e asaj gjendjeje në të cilën njerëzit mund të ftohen lehtësisht në besimin e krishterë, ta përqafojnë atë me vullnetin e tyre dhe ta shpallin atë në mënyrë aktive në çdo aspekt të jetës së tyre.

Sjellja e Krishtit dhe e Apostujve

11. Perëndia sigurisht që i thërret njerëzit t’i shërbejnë atij në frymë dhe në të vërtetë, dhe për këtë arsye ata janë të lidhur në ndërgjegje, por jo të detyruar. Sepse Perëndia merr parasysh dinjitetin e personit njerëzor që ai vetë e krijoi, i cili duhet të qeveriset nga vullneti i tij dhe të gëzojë liri. Kjo u bë veçanërisht e dukshme në Krishtin Jezus, në të cilin Perëndia e zbuloi veten në mënyrë të përsosur dhe i bëri të njohura rrugët e tij. Në të vërtetë, Krishti, i cili është Mësuesi dhe Zoti ynë, i butë dhe i përulur në zemër, i tërhoqi dhe i ftoi me durim dishepujt. Është e vërtetë që ai e mbështeti dhe e konfirmoi predikimin e tij me mrekulli, për të nxitur dhe forcuar besimin e dëgjuesve të tij, por jo për t’i detyruar ata. Ai sigurisht që e qortoi mosbesimin e atyre që e dëgjuan, por ia la ndëshkimin Perëndisë për ditën e gjykimit. Kur i dërgoi Apostujt në botë, ai u tha atyre: “Kushdo që beson dhe pagëzohet do të shpëtohet, por kushdo që nuk beson do të dënohet” (Marku 16:16). Por Ai, duke ditur se barërat e këqija ishin mbjellë midis grurit, urdhëroi që të dy të liheshin të rriteshin deri në korrje, e cila do të ndodhë në fund të epokës. Duke hequr dorë nga të qenit një Mesia politik dhe një sundimtar me forcë, Ai preferoi ta quante Veten Bir i Njeriut, i cili erdhi "për të shërbyer dhe për të dhënë jetën e tij si shpërblim për shumë njerëz" (Marku 10:45). Ai e zbuloi Veten si Shërbëtorin e përsosur të Perëndisë, i cili "nuk thyen një kallam të thyer dhe nuk shuan një fitil që digjet" (Mateu 12:20). Ai e njohu autoritetin civil dhe të drejtat e tij, duke urdhëruar që taksat t'i paguhen Cezarit, por Ai paralajmëroi qartë se të drejtat superiore të Perëndisë duhet të respektohen: "Jepini Cezarit atë që është e Cezarit dhe Perëndisë atë që është e Perëndisë" (Mateu 22:21). Së fundmi, duke përfunduar veprën e shpengimit në kryq, për të fituar shpëtimin dhe lirinë e vërtetë për njerëzimin, Ai përfundoi zbulesën e Tij. Ai dëshmoi për të vërtetën, por nuk donte ta impononte atë me forcë mbi ata që e kundërshtuan. Sepse mbretëria e tij nuk mbrohet me forcë, por vendoset duke dëshmuar për të vërtetën dhe duke e dëgjuar atë, dhe rritet nga dashuria me të cilën Krishti, i ngritur në kryq, i tërheq njerëzit drejt vetes.

Apostujt, të mësuar nga fjala dhe shembulli i Krishtit, ndoqën të njëjtën rrugë. Që nga ditët e para të Kishës, dishepujt e Krishtit u përpoqën t'i çonin njerëzit drejt rrëfimit të Krishtit si Zot, jo nëpërmjet shtrëngimit ose dredhisë së padenjë për Ungjillin, por mbi të gjitha nëpërmjet fuqisë së fjalës së Perëndisë. Ata shpallën me vendosmëri të gjithëve planin e Perëndisë Shpëtimtar, "i cili dëshiron që të gjithë njerëzit të shpëtohen dhe të arrijnë në njohjen e së vërtetës" (1 Tim. 2:4); por në të njëjtën kohë, ata respektuan të dobëtit, madje edhe ata që ishin në gabim, duke demonstruar kështu se si "secili do t'i japë llogari Perëndisë për veten e tij" (Rom. 14:12), dhe ndërkohë, duhet t'i bindet ndërgjegjes së tij. Ashtu si Krishti, Apostujt ishin gjithmonë të përkushtuar për të dëshmuar të vërtetën e Perëndisë, duke guxuar të shpallnin me guxim gjithnjë e më të madh para njerëzve dhe autoriteteve, "fjalën e Perëndisë me besim" (Veprat 4:31). Sepse ata besonin me besim të palëkundur se vetë Ungjilli ishte me të vërtetë fuqia e Perëndisë për shpëtimin e kujtdo që beson. Prandaj, duke përçmuar të gjitha “armët e mishit” dhe duke ndjekur shembullin e butësisë dhe përulësisë së Krishtit, ata predikuan fjalën e Perëndisë, duke besuar plotësisht në fuqinë e saj hyjnore për të shkatërruar pushtetet që janë armiq të Perëndisë dhe për t’i udhëhequr njerëzit drejt besimit dhe bindjes ndaj Krishtit. Apostujt, ashtu si Mësuesi, e njihnin autoritetin legjitim civil: “Nuk ka autoritet tjetër përveç atij që Perëndia ka vendosur”, mëson Apostulli, i cili si pasojë urdhëron: “Të gjithë le t’i nënshtrohen autoriteteve qeverisëse…” “Kushdo që i reziston autoritetit, i reziston rendit të vendosur nga Perëndia” (Rom. 13:1-2). Dhe në të njëjtën kohë, ata nuk kishin frikë të kundërshtonin pushtetin publik kur ai kundërshtonte vullnetin e shenjtë të Perëndisë: “Ne duhet t’i bindemi Perëndisë më shumë sesa njerëzve” (Veprat 5:29). Martirë dhe besimtarë të panumërt e kanë ndjekur këtë rrugë gjatë shekujve dhe në të gjithë botën.

Kisha ndjek gjurmët e Krishtit dhe të Apostujve

12. Prandaj, Kisha, besnike ndaj së vërtetës së Ungjillit, ndjek rrugën e Krishtit dhe të Apostujve kur ajo njeh dhe promovon lirinë fetare si në përputhje me dinjitetin njerëzor dhe zbulesën e Zotit. Gjatë shekujve, ajo ka ruajtur dhe mësuar doktrinën e marrë nga Mjeshtri dhe Apostujt. Edhe pse në jetën e Popullit të Zotit, ndërsa ata udhëtonin nëpër peripecitë e historisë njerëzore, ndonjëherë ka pasur sjellje që nuk janë në përputhje me frymën e Ungjillit, madje edhe në kundërshtim me të, Kisha gjithmonë ka ruajtur doktrinën se askush nuk duhet të detyrohet të përqafojë besimin.

Në këtë mënyrë, fermentimi ungjillor veproi për një kohë të gjatë në mendjet e njerëzve dhe kontribuoi fuqishëm në aftësinë e tyre, gjatë shekujve, për të perceptuar më plotësisht dinjitetin e personit të tyre dhe për të pjekur bindjen se, në çështjet fetare, ky dinjitet duhet të ruhet brenda shoqërisë së paprekshme nga çdo detyrim njerëzor.

Liria e Kishës

13. Ndër gjërat që i përkasin të mirës së Kishës, në fakt të mirës së vetë shoqërisë tokësore, dhe që duhet të ruhen në çdo kohë dhe në çdo vend dhe të mbrohen nga çdo padrejtësi, është padyshim me rëndësi të madhe që Kisha të gëzojë aq liri veprimi sa kërkohet për kujdesin e shpëtimit të njerëzimit. Sepse kjo është një liri e shenjtë, me të cilën Biri i Vetëmlindur i Perëndisë e pasuroi Kishën, e blerë me gjakun e tij. Është vërtet kaq e natyrshme për Kishën sa ata që e kundërshtojnë atë veprojnë kundër vullnetit të Perëndisë. Liria e Kishës është një parim themelor në marrëdhëniet midis Kishës dhe autoriteteve publike dhe të gjithë rendit civil.

Kisha pretendon për vete lirinë në shoqërinë njerëzore dhe para çdo autoriteti publik, meqenëse është një autoritet shpirtëror, i vendosur nga Krishti Zot, të cilit me urdhër hyjnor i përket detyra të shkojë në të gjithë botën dhe t'i predikojë Ungjillin çdo krijese. Po kështu, Kisha pretendon për vete lirinë për aq sa është një shoqëri qeniesh njerëzore që kanë të drejtë të jetojnë në shoqëri civile sipas normave të besimit të krishterë.

Tani, aty ku liria fetare mbizotëron si normë - jo thjesht e shpallur me fjalë, as thjesht e sanksionuar me ligje, por edhe e vënë sinqerisht në praktikë - atje, në fund të fundit, Kisha arrin gjendjen e qëndrueshme, si në ligj ashtu edhe në fakt, për pavarësinë e nevojshme në përmbushjen e misionit të saj hyjnor, një pavarësi që autoritetet kishtare e kanë pohuar me shumë këmbëngulje brenda shoqërisë. Dhe në të njëjtën kohë, besimtarët e krishterë, si të gjithë njerëzit e tjerë, gëzojnë të drejtën civile për të mos u penguar të jetojnë sipas ndërgjegjes së tyre. Prandaj, ekziston harmoni midis lirisë së Kishës dhe asaj lirie fetare që duhet të njihet si një e drejtë për të gjithë njerëzit dhe komunitetet dhe të sanksionohet në sistemin ligjor.

Detyrimi i Kishës

14. Kisha Katolike, për të përmbushur urdhrin hyjnor: "mësoni të gjitha kombet" (Mt. 18, 19-20), duhet të përpiqet me zell "që fjala e Perëndisë të përhapet dhe të lavdërohet" (2 Thes. 3, I).

Ai i lutet me zjarr të gjithë fëmijëve të tij që para së gjithash të ngrenë "kërkesa, lutje, falënderime për të gjithë njerëzit... Sepse kjo është e mirë dhe e pëlqyer nga Perëndia, Shpëtimtari ynë, i cili dëshiron që të gjithë njerëzit të shpëtohen dhe të arrijnë njohjen e së vërtetës" (1 Tim. 2:1-4).

Nga ana e tyre, besimtarët, në formimin e ndërgjegjes së tyre, duhet t'i kushtojnë vëmendje me zell doktrinës së shenjtë dhe të sigurt të Kishës. Sepse me vullnetin e Krishtit, Kisha Katolike është mësuesja e së vërtetës dhe misioni i saj konsiston në shpalljen dhe mësimdhënien autentike të së vërtetës, që është Krishti, dhe në të njëjtën kohë në shpalljen dhe konfirmimin me autoritetin e saj të parimeve të rendit moral që rrjedhin nga vetë natyra njerëzore. Për më tepër, besimtarët le të jenë të mençur në marrëdhëniet e tyre me jobesimtarët dhe të përhapin dritën e jetës "në Frymën e Shenjtë, në dashuri të sinqertë, në fjalë të së vërtetës" (2 Korintasve 6:6-7), me gjithë besim dhe zell apostolik, deri në derdhje gjaku.

Sepse dishepulli ka një detyrim të madh ndaj Krishtit Mësues që ta njohë më mirë çdo ditë të vërtetën që ka marrë prej Tij, ta shpallë atë me besnikëri dhe ta mbrojë atë me guxim, duke përjashtuar çdo mjet që bie ndesh me frymën e Ungjillit. Në të njëjtën kohë, megjithatë, dashuria e Krishtit e nxit atë të sillet me dashuri, maturi dhe durim me ata që jetojnë në gabim ose në injorancë të besimit. Prandaj, duhet të merren në konsideratë si detyrat ndaj Krishtit, Fjalës jetëdhënëse që duhet predikuar, ashtu edhe të drejtat e personit njerëzor dhe masën e hirit që Perëndia, nëpërmjet Krishtit, i ka dhënë njerëzimit, i cili është i ftuar ta pranojë dhe ta shpallë besimin me dëshirë.

PËRFUNDIM

15. Prandaj, është e qartë se njerëzit e kohës sonë dëshirojnë të jenë në gjendje të deklarojnë lirisht fenë privatisht dhe publikisht; dhe akoma më shumë, se liria fetare është shpallur si një e drejtë civile në shumë Kushtetuta dhe njihet solemnisht në dokumentet ndërkombëtare.

Por ka regjime në të cilat, megjithëse Kushtetuta e tyre njeh lirinë e adhurimit fetar, vetë autoritetet publike përpiqen t'i pengojnë qytetarët të praktikojnë fenë dhe ta bëjnë jetën jashtëzakonisht të vështirë dhe të pasigurt për komunitetet fetare.

Duke përshëndetur me gëzim shenjat e mbara të kësaj kohe, por duke denoncuar me hidhërim këto fakte të mjerueshme, Koncili i shenjtë i nxit katolikët dhe u lutet të gjithë njerëzve të shqyrtojnë me kujdesin më të madh se sa e nevojshme është liria fetare, veçanërisht në kushtet e tanishme të familjes njerëzore.

Është e qartë se të gjithë popujt po bashkohen gjithnjë e më shumë, se njerëz me kultura dhe fe të ndryshme janë të lidhur së bashku nga lidhje më të ngushta dhe se vetëdija për përgjegjësinë individuale po rritet. Prandaj, që të vendosen dhe konsolidohen marrëdhënie paqësore dhe harmoni midis njerëzimit, është thelbësore që liria fetare të mbrohet nga mbrojtje ligjore efektive në të gjithë botën dhe që të respektohen detyrat dhe të drejtat supreme të individëve për të zhvilluar lirisht jetën e tyre fetare brenda shoqërisë.

Zoti, Ati i të gjithëve, i dhëntë familjes njerëzore, nëpërmjet respektimit të zellshëm të lirisë fetare në shoqëri, me hirin e Krishtit dhe fuqinë e Shpirtit të Shenjtë, të arrijë "lirinë e lavdisë së bijve të Perëndisë" të lartë dhe të pagabueshme (Rom. 8, 21).

Çdo gjë e vetme në këtë Deklaratë u pëlqeu Etërve të Sinodit Më të Shenjtë. Dhe Ne, me autoritetin Apostolik të dhënë nga Krishti, së bashku me Etërit e Nderuar, në Frymën e Shenjtë, i miratojmë, i dekretojmë dhe i vendosim ato, dhe urdhërojmë që, pasi të jenë dekretuar sinodalisht, të shpallen për lavdinë e Perëndisë.

Romë, në Shën Pjetrin, 7 dhjetor 1965.

Unë, Pali, Peshkopi i Kishës Katolike