ЕРЕТИЧКА ДЕКЛАРАЦИЈА ОД 1965 ГОДИНА, ДОСТАВЕНА ОД ВТОРИОТ ВАТИКАНСКИ СОБИР:

 

 

ИЗЈАВА

DIGNITATIS HUMANAE

ЗА ВЕРСКАТА СЛОБОДА

 

ПРАВОТО НА ПОЕДИНЕЦОТ И НА ЗАЕДНИЦИТЕ
ДО СОЦИЈАЛНАТА И ГРАЃАНСКАТА СЛОБОДА ВО ВЕРИСКИТЕ ПРАШАЊА

1. Луѓето од нашето време стануваат сè посвесни за достоинството на човечката личност, а бројот на оние кои бараат луѓето, во своите постапки, да уживаат и да ја користат својата одговорна проценка и слобода, водени од чувство на должност, а не поттикнати од принуда, се зголемува. Тие исто така бараат законско ограничување на јавната власт, така што обемот на праведна слобода, како на поединецот, така и на здруженијата, не може да биде прекумерно ограничен. Ова барање за слобода во човечкото општество се однесува пред сè на добрата на човечкиот дух, особено на оние што се однесуваат на слободното практикување на религијата во општеството. Внимателно обрнувајќи внимание на овие аспирации на умот и стремејќи се да прогласи колку се тие во согласност со вистината и правдата, овој Ватикански собор ја проучува светото предание и доктрината на Црквата, изнесувајќи на виделина нови работи, секогаш во хармонија со древните.

Прво, светиот Собор исповеда дека Бог му го открил на човештвото начинот на кој, служејќи Му, луѓето можат да бидат спасени и да најдат среќа во Христа. Веруваме дека оваа единствена вистинска религија опстојува во Католичката и Апостолска Црква, на која Господ Исус ѝ ја доверил мисијата да ја шири меѓу сите луѓе, велејќи им на апостолите: „Одете и научете ги сите народи, крштевајќи ги во името на Отецот и Синот и Светиот Дух, учејќи ги да пазат сè што ви заповедав“ (Матеј 28, 19-20). Од своја страна, сите луѓе се должни да ја бараат вистината, особено во врска со Бога и Неговата Црква, и, откако ќе ја запознаат, да ја прифатат и да ја практикуваат.

Светиот Собор, исто така, признава дека овие должности влијаат и ја врзуваат совеста на луѓето, и дека вистината се наметнува само со силата на самата вистина, која нежно, но моќно продира во душите. Сега, бидејќи верската слобода што им е потребна на луѓето за исполнување на нивната обврска да го обожаваат Бога се однесува на имунитет од принуда во граѓанското општество, таа ја остава недопрена традиционалната католичка доктрина во врска со моралната должност на поединците и општествата кон вистинската религија и единствената Христова Црква. Понатаму, осврнувајќи се на оваа религиозна вистина, светиот Собор има намера да ја развие доктрината на неодамнешните Папи за неповредливите права на човековата личност и за правниот поредок на општеството.

ПОГЛАВЈЕ I

ОПШТ ПОИМ ЗА ВЕРСКА СЛОБОДА

Цел и темел на верската слобода

2. Овој Ватикански собор изјавува дека човечката личност има право на верска слобода. Оваа слобода се состои во фактот дека сите луѓе се имуни на принуда, без разлика дали од страна на поединци или општествени групи или од кој било човечки авторитет, на таков начин што, во религиозни прашања, никој не смее да биде принуден да дејствува против својата совест, ниту пак некој е спречен да дејствува во согласност со неа, приватно или јавно, сам или во заедница со други, во рамките на соодветните граници. Понатаму изјавува дека правото на верска слобода навистина се темели на самото достоинство на човечката личност, како што е разбрано од откриената Божја реч и од самата природна причина. Ова право на човечката личност на верска слобода мора да биде признаено во правниот поредок на општеството, така што ќе стане граѓанско право.

Сите луѓе, врз основа на нивното вродено достоинство како личности - односно, обдарени со разум и слободна волја, а со тоа и збогатени со лична одговорност - се водени од самата своја природа и морално обврзани да ја бараат вистината, особено онаа што се однесува на религијата. Тие се исто така обврзани да ја прифатат познатата вистина и да го организираат целиот свој живот според нејзините барања. Но, луѓето не можат да ја исполнат оваа обврска на начин што одговара на нивната сопствена природа, освен ако не уживаат и психолошка слобода и имунитет од надворешна принуда. Следствено, правото на верска слобода не се заснова на субјективната диспозиција на личноста, туку на самата нивна природа. Затоа, правото на овој имунитет останува дури и за оние кои не ја исполнуваат обврската да ја бараат и да се придржуваат до вистината, а нејзиното остварување, под услов да се одржува праведен јавен ред, не може да биде попречено.

Религиозна слобода и врската на човекот со Бога

3. Сето ова станува уште појасно за оние кои сметаат дека врховната норма на човечкиот живот е истиот божествен закон - вечен, објективен и универзален - со кој Бог наредува, насочува и управува со светот и патиштата на човечката заедница според намерата на неговата мудрост и љубов. Бог го прави човештвото учесник во овој закон, така што, со благата волја на божествената Промисла, можеме сè повеќе да ја познаваме непроменливата вистина. Затоа, секој има обврска, а следствено и право, да ја бара вистината во религиозните прашања, така што, користејќи соодветни средства, разумно да формира правилни и вистински пресуди на совеста.

Сега, вистината мора да се бара на начин соодветен на достоинството на човечката личност и неговата општествена природа, односно преку слободно истражување, користејќи ја наставата или образованието, комуникацијата и дијалогот, преку кои некои им ја објаснуваат на другите вистината за која ја пронашле или веруваат дека ја пронашле, за да си помагаат едни на други во потрагата по вистината; и откако ова ќе се дознае, мора цврсто да се прифати со лична согласност.

Човекот ги перцепира и препознава диктатите на божествениот закон преку својата совест; совест која е должен верно да ја следи во сите свои активности за да го достигне Бога, кој е негова цел. Затоа, не може да биде принуден да дејствува против својата совест. Ниту пак може да биде спречен да дејствува според својата совест, особено во религиозните прашања. Зашто практикувањето на религијата, по самата своја природа, се состои пред сè во доброволни и слободни внатрешни акти преку кои човекот се поврзува директно со Бога: актите од овој вид не можат да бидат наредени или забранети само од човечки авторитет. А самата општествена природа на човекот бара тој надворешно да ги манифестира своите внатрешни акти на религијата, да комуницира со другите во религиозни прашања, да ја исповеда својата религија на заеднички начин.

Затоа, навреда е за човечката личност и за редот што Бог го воспоставил за луѓето, ако, додека се зачувува праведниот јавен ред, на човекот му се одзема слободното практикување на религијата во општеството.

Понатаму, религиозните дела, преку кои луѓето, врз основа на нивните најдлабоки убедувања, се поврзуваат приватно и јавно со Бога, по својата природа го надминуваат земскиот и временскиот поредок. Следствено, граѓанската власт, чија вистинска цел е да го заштити општото добро во времето, мора да го признае и поттикне религиозниот живот на своите граѓани; меѓутоа, таа го надминува својот авторитет ако се обиде да ги насочи или спречи религиозните дела.

Слободата на верските заедници

4. Слободата или имунитетот од принуда во религиозни прашања, што им припаѓа на поединците, мора да се признае и кога тие дејствуваат колективно. Бидејќи општествената природа и на човештвото и на самата религија бара религиозни заедници.

Овие заедници, под услов да не се прекршуваат праведните барања на јавниот ред, имаат право на имунитет да се управуваат според сопствените правила, да го почитуваат Божеството со јавно богослужение, да им помагаат на своите членови во вршењето на религиозниот живот и да ги поддржуваат со доктрина, како и да промовираат институции во кои членовите соработуваат за да го уредат сопствениот живот според нивните религиозни принципи.

Религиозните заедници, исто така, имаат право да не бидат спречени со законски средства или со административна акција на граѓанските власти од изборот, обуката, назначувањето и преместувањето на сопствените свештеници, комуникацијата со религиозните власти и заедниците со седиште во други делови од светот или изборот на верски објекти и стекнувањето и користењето на соодветен имот.

Религиозните заедници, исто така, имаат право да не бидат спречени да ја поучуваат и јавно да ја исповедаат својата вера, и усно и писмено. Меѓутоа, при ширењето на религиозната вера и воведувањето обичаи, секогаш мора да се воздржите од какви било дејствија што би можеле да личат на принуда или нечесно или помалку праведно убедување, особено кога се работи со необразовани или сиромашни луѓе. Таквото однесување треба да се смета за злоупотреба на сопствените права и за повреда на правата на другите.

Верската слобода, исто така, го вклучува правото на верските заедници слободно да ја изразуваат единствената вредност на нивната доктрина за уредување на општеството и за витализација на целата човечка активност. Конечно, правото на поединците, водени од сопственото религиозно чувство, слободно да се собираат или да основаат образовни, културни, добротворни и социјални здруженија е засновано на социјалната природа на човештвото и самата природа на религијата.

Религиозната слобода на семејството

5. Секое семејство, како општество кое поседува свои вродени и фундаментални права, има право слободно да го уредува својот домашен верски живот под водство на родителите. Родителите имаат право да ја одредат формата на верско образование што ќе им се даде на своите деца, според нивните сопствени религиозни убедувања. Затоа, граѓанската власт мора да го признае правото на родителите да избираат училишта или други средства за образование со вистинска слобода, без да им наметнуваат неправедни товари, директно или индиректно, за оваа слобода на избор. Понатаму, правата на родителите се прекршени ако децата се принудени да посетуваат училишни часови што не одговараат на религиозните верувања на родителите или ако се наметне единствен образовен систем што целосно ја исклучува верската настава.

Промовирање на верската слобода

6. Бидејќи општото добро на општеството, кое е збир на условите на општествениот живот преку кои луѓето можат поцелосно и полесно да го постигнат своето совршенство, почива пред сè на почитувањето на правата и должностите на човековата личност, заштитата на правото на верска слобода ги засега граѓаните, граѓанските власти, Црквата и другите верски заедници, според посебната природа на секоја од нив, земајќи ја предвид нивната соодветна обврска кон општото добро.

Заштитата и унапредувањето на неповредливите човекови права е суштинска должност на сите граѓански власти. Затоа, граѓанските власти мора ефикасно да ја преземат одговорноста за заштита на верската слобода на сите граѓани преку праведни закони и други соодветни средства и да овозможат поволни услови што го унапредуваат верскиот живот, така што граѓаните можат ефикасно да ги остваруваат своите религиозни права и да ги исполнуваат своите должности, а самото општество на тој начин да ги ужива благословите на правдата и мирот што произлегуваат од верноста на човештвото кон Бога и кон Неговата света волја.

Доколку, имајќи ги предвид посебните околности на народите, на некоја верска заедница ѝ се дава посебно граѓанско признание во правниот поредок на општеството, потребно е во исто време правото на слобода во религиозните прашања да биде признаено и почитувано за сите граѓани и верски заедници.

Конечно, граѓанската власт мора да обезбеди дека правната еднаквост на граѓаните, која исто така припаѓа на општото добро на општеството, никогаш, ниту отворено ниту тајно, не е нарушена од религиозни причини, бидејќи не се прави никаква дискриминација меѓу нив.

Оттука следува дека јавната власт не може да ги принуди граѓаните, преку принуда, страв или на кој било друг начин, да исповедаат или да се откажат од која било религија, ниту пак може да спречи некого да се приклучи или да ја напушти религиозната заедница. И уште повеќе е спротивно на волјата Божја и на светите права на човечката личност и семејство кога силата се користи во која било форма за елиминирање или потиснување на религијата, без разлика дали во целото човештво, во одреден регион или во одредена група.

Границите на верската слобода

7. Правото на верска слобода се остварува во човечкото општество и, според тоа, неговата употреба е предмет на одредени правила што го регулираат.

При остварувањето на сите слободи, мора да се почитува моралниот принцип на лична и општествена одговорност: при остварувањето на своите права, секоја индивидуа и општествена група се обврзани со морален закон да ги земат предвид правата на другите, своите должности кон другите и општото добро на сите. Човек мора да се однесува праведно и хумано кон сите.

Понатаму, бидејќи граѓанското општество има право да се заштити од злоупотреби што можат да се случат под изговор на верска слобода, првенствено е одговорност на граѓанската власт да ја обезбеди оваа заштита. Сепак, ова не смее да се прави произволно, ниту со неправедно фаворизирање на едната страна, туку според правни норми што се во согласност со објективниот морален поредок. Овие норми се потребни за ефикасна заштита на овие права за сите граѓани и за мирна рамнотежа на таквите права, за правилно унапредување на чесен јавен мир, што е уреден соживот во вистинска правда и за соодветно чување на јавниот морал. Сето ова претставува фундаментален дел од општото добро и е опфатено во поимот јавен ред. Покрај тоа, во општеството мора да се почитува принципот на интегрална слобода, според кој слободата мора да се признае за човештвото што е можно пошироко и треба да се ограничува само кога и во обем што е потребен. Образование за остварување на слободата

8. Луѓето од наше време се под притисок на разни начини и се во опасност да бидат лишени од сопствената слобода на избор. Покрај тоа, не се малкумина оние кои се склони да отфрлат секаква покорност под изговор на слобода и да ја сметаат должната послушност за ниска.

Затоа, овој Ватикански собор ги поттикнува сите, но особено оние кои се одговорни за воспитувањето на другите, да се стремат да ги воспитуваат луѓето на таков начин што, почитувајќи го моралниот поредок, ќе се покоруваат на легитимниот авторитет и ќе бидат љубители на вистинската слобода; луѓе кои ги судат работите според свои критериуми во светлината на вистината, кои ги уредуваат своите активности со чувство на одговорност и кои настојуваат да го поддржат сè што е вистинито и праведно, радосно поврзувајќи ги своите постапки со другите.

Затоа, верската слобода треба да се нареди и за да им помогне на мажите да дејствуваат поодговорно во исполнувањето на своите должности во општествениот живот.

ГЛАВА II

ВЕРСКА СЛОБОДА ВО СВЕТЛИНАТА НА ОТКРОВЕНИЕТО

Доктрината за верска слобода
Неговите корени се длабоко вкоренети во Откровението

9. Кога овој Ватикански собор се изјаснува за правото на човекот на верска слобода, тој ја темели својата декларација врз достоинството на човечката личност, чии барања станаа сè поочигледни за човечкиот разум преку искуството низ вековите. Покрај тоа, оваа доктрина за слободата е вкоренета во божественото Откровение и затоа христијаните мора да ја почитуваат сè порелигиозно. Зашто иако Откровението не го потврдува изрично правото на имунитет од надворешна принуда во религиозни прашања, сепак го манифестира достоинството на човечката личност во сета нејзина полнота, го демонстрира Христовиот пристап кон човечката слобода во исполнувањето на обврската да се верува во Божјата реч и нè учи на духот што учениците на овој Учител мора да го препознаат и следат во сè. Сето ова ги разјаснува општите принципи врз кои се темели доктрината на оваа Декларација за верска слобода. Пред сè, верската слобода во општеството е целосно во согласност со слободата на христијанскиот чин на верата.

Слободата на чинот на верата

10. Еден од најважните принципи на католичката доктрина, содржан во Божјата Реч и постојано учен од Отците, е дека човекот, верувајќи, мора доброволно да му одговори на Бога и дека, затоа, никој не треба да биде принуден да ја прифати верата против својата волја. Зашто чинот на верата е доброволен по самата своја природа, бидејќи човекот, откупен од Христос Спасителот и повикан од Исус Христос на посвоено синство, не може да се придржува кон Бога кој се открива, освен ако, привлечен од Отецот, не му го предаде на Бога рационалниот и бесплатен дар на верата. Затоа е целосно во согласност со природата на верата да се исклучи секаков вид на наметнување од страна на луѓето во религиозните прашања. Следствено, режимот на верска слобода значително придонесува за поттикнување на таа состојба во која луѓето можат лесно да бидат поканети на христијанската вера, да ја прифатат по своја волја и активно да ја исповедаат во секој аспект од својот живот.

Однесувањето на Христос и апостолите

11. Бог сигурно ги повикува луѓето да му служат во дух и во вистина, и затоа тие се врзани во совеста, но не и принудени. Зашто Бог го зема предвид достоинството на човечката личност што самиот ја создал, која мора да биде управувана од сопствената волја и да ужива во слободата. Ова беше особено очигледно во Христос Исус, во кого Бог совршено се открил и ги објавил своите патишта. Всушност, Христос, кој е наш Учител и Господ, кроток и смирен по срце, трпеливо ги привлече и покани учениците. Вистина е дека тој ја поддржуваше и потврдуваше својата проповед со чуда, за да ја разбуди и зајакне верата на своите слушатели, но не и да ги принуди. Тој сигурно го укоруваше неверието на оние што го слушаа, но казната му ја остави на Бога за денот на судот. Кога ги испрати апостолите во светот, им рече: „Кој ќе поверува и ќе се крсти, ќе биде спасен, а кој не ќе поверува, ќе биде осуден“ (Марко 16:16). Но, знаејќи дека плевелот е посеан меѓу пченицата, заповеда и двата да се остават да растат до жетвата, која ќе се случи на крајот од векот. Одрекувајќи се од тоа што е политички Месија и владетел со сила, Тој претпочиташе да се нарече Син Човечки, кој дојде „да служи и да го даде својот живот како откуп за мнозина“ (Марко 10:45). Тој се откри како совршен Слуга Божји, кој „не крши згмечена трска, ниту гаси тлеечки фитил“ (Матеј 12:20). Тој ја призна граѓанската власт и нејзините права, заповедајќи даноците да му се плаќаат на царот, но јасно предупреди дека мора да се почитуваат повисоките Божји права: „Дајте му го царевото царево на царот, а на Бога Божјото“ (Матеј 22:21). Конечно, со завршувањето на делото на искупувањето на крстот, за да се стекне спасение и вистинска слобода за човештвото, Тој го заврши Своето откровение. Тој сведочеше за вистината, но не сакаше да ја наметне со сила на оние што му противречеа. Зашто Неговото царство не се брани со сила, туку се утврдува со сведочење за вистината и слушање на неа, и расте со љубовта со која Христос, воздигнат на крстот, ги привлекува луѓето кон себе.

Апостолите, поучени од словото и примерот Христов, го следеле истиот пат. Од најраните денови на Црквата, Христовите ученици се стремеле да ги водат луѓето да го исповедаат Христос како Господ, не преку принуда или лукавство недостојно за Евангелието, туку пред сè преку силата на Божјата реч. Тие решително им го објавувале на сите планот на Бога Спасителот, „Кој сака сите луѓе да се спасат и да дојдат до познание на вистината“ (1 Тим. 2:4); но во исто време, ги почитувале слабите, дури и оние во заблуда, покажувајќи со тоа како „секој ќе даде сметка за себе пред Бога“ (Рим. 14:12), а во меѓувреме, мора да ја послуша својата совест. Како Христос, апостолите секогаш биле посветени на сведочење за Божјата вистина, осмелувајќи се со сè поголема смелост да го објавуваат пред луѓето и властите „словот Божјо со доверба“ (Дела 4:31). Зашто тие верувале со непоколеблива вера дека самото Евангелие е навистина сила Божја за спасение на секој што верува. Затоа, презирајќи ги сите „оружја на телото“ и следејќи го примерот на Христовата кротост и понизност, тие го проповедаа Божјото слово, целосно верувајќи во неговата божествена моќ да ги уништи силите што се непријатели на Бога и да ги води луѓето кон вера и послушност кон Христос. Апостолите, како и Учителот, ја признаваа легитимната граѓанска власт: „Нема власт освен онаа што Бог ја воспоставил“, учи Апостолот, кој следствено заповеда: „Секој нека се покорува на владејачките власти...“ „Кој се спротивставува на власта, се спротивставува на поредокот воспоставен од Бога“ (Римјаните 13:1-2). И во исто време, тие не се плашеа да се спротивстават на јавната власт кога таа се спротивставуваше на светата волја Божја: „Треба да Му се покоруваме на Бога повеќе отколку на луѓето“ (Дела 5:29). Безброј маченици и верници го следеа овој пат низ вековите и низ целиот свет.

Црквата ги следи стапките на Христос и апостолите

12. Затоа, Црквата, верна на евангелската вистина, го следи патот на Христос и апостолите кога ја признава и промовира верската слобода како во согласност со човечкото достоинство и Божјото откровение. Низ вековите, таа ја зачувала и поучувала доктрината примена од Учителот и апостолите. Иако во животот на Божјиот народ, додека патувал низ превирањата на човечката историја, понекогаш имало однесувања кои не биле во согласност со евангелскиот дух, па дури и спротивно на него, Црквата секогаш ја одржувала доктрината дека никој не треба да биде принуден да ја прифати верата.

На овој начин, евангелскиот фермент долго време дејствувал во умовите на луѓето и силно придонел за нивната способност, низ вековите, поцелосно да го согледаат достоинството на својата личност и да го созреат убедувањето дека, во религиозните прашања, ова достоинство треба да се зачува во општеството имуно на каква било човечка принуда.

Слободата на Црквата

13. Меѓу работите што се однесуваат на доброто на Црквата, всушност на доброто на самото световно општество, и кои мора да се чуваат во секое време и на секое место и да се бранат од секаква неправда, секако е од најголема важност Црквата да ужива во онолку слобода на дејствување колку што е потребно за грижата за спасението на човештвото. Зашто ова е света слобода, со која Единородниот Син Божји ја збогати Црквата, купена со својата крв. Навистина е толку својствена за Црквата што оние што се спротивставуваат на неа дејствуваат против волјата Божја. Слободата на Црквата е фундаментален принцип во односите меѓу Црквата и јавните власти и целиот граѓански поредок.

Црквата си бара слобода во човечкото општество и пред секоја јавна власт, бидејќи е духовна власт, воспоставена од Христос Господ, на кого по божествена заповед му припаѓа должноста да оди по целиот свет и да го проповеда Евангелието на секое создание. Слично на тоа, Црквата си бара слобода доколку е општество на човечки суштества кои имаат право да живеат во граѓанско општество според нормите на христијанската вера.

Сега, каде што верската слобода преовладува како норма - не само прокламирана со зборови, ниту само санкционирана со закони, туку и искрено спроведена во пракса - таму, на крајот на краиштата, Црквата постигнува стабилна состојба, и законски и фактички, за потребната независност во исполнувањето на својата божествена мисија, независност што црковните власти најистоветно ја потврдуваат во општеството. И во исто време, христијанските верници, како и сите други луѓе, уживаат во граѓанското право да не бидат спречени да живеат според својата совест. Затоа, постои хармонија помеѓу слободата на Црквата и таа религиозна слобода која мора да се признае како право за сите луѓе и заедници и да се санкционира во правниот систем.

Обврска на Црквата

14. Католичката црква, за да ја исполни божествената заповед: „научете ги сите народи“ (Мт. 18, 19-20), мора вредно да се стреми „за да се шири и прославува словото Божјо“ (2 Сол. 3, I).

Тој искрено ги моли сите свои деца пред сè да издигнуваат „молби, просби, молитви и благодарности за сите луѓе... Зашто тоа е добро и угодно пред Бога, нашиот Спасител, Кој сака сите луѓе да се спасат и да дојдат до познание на вистината“ (1. Тим. 2:1-4).

Од своја страна, верните, при формирањето на својата совест, мораат вредно да обрнат внимание на светото и сигурно учење на Црквата. Зашто по волја на Христос, Католичката црква е учителка на вистината, а нејзината мисија се состои во автентичното објавување и учење на вистината, која е Христос, а во исто време да ги објавува и потврдува со својот авторитет принципите на моралниот поредок што произлегуваат од самата човечка природа. Понатаму, верните нека бидат мудри во своите постапки со неверниците и да ја шират светлината на животот „во Светиот Дух, во искрена љубов, во зборови на вистината“ (2 Кор. 6:6-7), со сета доверба и апостолска ревност, дури до пролевање крв.

Зашто ученикот има сериозна обврска кон Христос Учителот секој ден подобро да ја познава вистината што ја примил од Него, верно да ја објавува и храбро да ја брани, исклучувајќи ги сите средства спротивни на духот на Евангелието. Во исто време, сепак, Христовата љубов го поттикнува да се однесува со љубов, разумност и трпение кон оние што живеат во заблуда или во незнаење за верата. Затоа, мора да се земат предвид и должностите кон Христос, животворниот Збор што мора да се проповеда, и правата на човечката личност и мерата на благодат што Бог, преку Христос, му ја дал на човештвото, кое е покането доброволно да ја прифати и исповеда верата.

ЗАКЛУЧОК

15. Затоа е очигледно дека луѓето од нашето време сакаат слободно да ја исповедаат религијата приватно и јавно; а уште повеќе, дека верската слобода е прогласена како граѓанско право во многу устави и е свечено признаена во меѓународни документи.

Но, постојат режими во кои, иако нивниот Устав ја признава слободата на вероисповед, самите јавни власти се стремат да ги спречат граѓаните да практикуваат религија и да го отежнат и да го отежнат животот на верските заедници.

Поздравувајќи ги со радост поволните знаци на ова време, но осудувајќи ги со тага овие жални факти, светиот Собор ги поттикнува католиците и ги моли сите луѓе со најголема грижа да размислат колку е неопходна верската слобода, особено во сегашните услови на човечкото семејство.

Очигледно е дека сите народи стануваат сè пообединети, дека луѓето од различни култури и религии се поврзани со поблиски врски и дека свеста за индивидуалната одговорност расте. Затоа, за да се воспостават и консолидираат мирни односи и хармонија меѓу човештвото, од суштинско значење е верската слобода да биде заштитена со ефикасни законски заштитни мерки низ целиот свет и да се почитуваат врховните должности и права на поединците слободно да го развиваат својот религиозен живот во општеството.

Нека Бог, Отецот на сите, дарува човечкото семејство, преку грижливо почитување на верската слобода во општеството, со Христовата благодат и силата на Светиот Дух, да ја достигне возвишената и непогрешлива „слобода на славата на Божјите деца“ (Рим. 8, 21).

Сè во оваа Декларација им беше угодно на Отците на Пресветиот Собор. И Ние, со апостолската власт дадена од Христос, заедно со преподобните Отци, во Светиот Дух, ги одобруваме, ги утврдуваме и ги утврдуваме, и заповедаме, откако ќе бидат синодално утврдени, да бидат објавени за слава Божја.

Рим, во црквата „Свети Петар“, 7 декември 1965 година.

Јас, ПАВЛЕ, епископ на Католичката црква