ვატიკანის მეორე კრების 1965 წლის ერეტიკული დეკლარაცია:

 

 

განცხადება

DIGNITATIS HUMANAE

რელიგიური თავისუფლების შესახებ

 

ინდივიდისა და თემების უფლება
სოციალური და სამოქალაქო თავისუფლების შესახებ რელიგიურ საკითხებში

1. ჩვენი დროის ადამიანები სულ უფრო მეტად აცნობიერებენ ადამიანის პიროვნების ღირსებას და იზრდება იმ ადამიანების რიცხვი, რომლებიც მოითხოვენ, რომ ადამიანებმა თავიანთ ქმედებებში ისარგებლონ და გამოიყენონ საკუთარი პასუხისმგებლიანი განსჯა და თავისუფლება, მოვალეობის გრძნობით ხელმძღვანელობით და არა იძულებით. ისინი ასევე მოითხოვენ საზოგადოებრივი ხელისუფლების სამართლებრივ გამიჯვნას, რათა სამართლიანი თავისუფლების ფარგლები, როგორც ინდივიდის, ასევე ასოციაციების, არ შეიზღუდოს ზედმეტად. თავისუფლების ეს მოთხოვნა ადამიანურ საზოგადოებაში, უპირველეს ყოვლისა, ეხება ადამიანური სულის სიკეთეებს, განსაკუთრებით საზოგადოებაში რელიგიის თავისუფალ აღსრულებას. გონების ამ მისწრაფებების გულმოდგინედ გათვალისწინებით და იმის გამოცხადების მიზნით, თუ რამდენად შეესაბამება ისინი ჭეშმარიტებასა და სამართლიანობას, ვატიკანის ეს კრება სწავლობს ეკლესიის წმინდა ტრადიციასა და მოძღვრებას, ნათელში მოჰყავს ახალი რამ, რომელიც ყოველთვის ჰარმონიაშია უძველესთან.

პირველ რიგში, წმინდა კრება აღიარებს, რომ ღმერთმა კაცობრიობას გაუმჟღავნა გზა, რომლითაც მას ემსახურებიან ადამიანები და ქრისტეში ბედნიერებას პოულობენ. ჩვენ გვწამს, რომ ეს ერთი ჭეშმარიტი რელიგია არსებობს კათოლიკურ და სამოციქულო ეკლესიაში, რომელსაც უფალმა იესომ მიანდო მისი ყველა ადამიანზე გავრცელების მისია და უთხრა მოციქულებს: „წადით და მოიმოწაფეთ ყველა ერი, მონათლეთ ისინი მამისა და ძისა და სულიწმიდის სახელით, ასწავლეთ მათ ყველაფრის დაცვა, რაც გამცნეთ“ (მათე 28:19-20). თავის მხრივ, ყველა ადამიანი ვალდებულია ეძიოს ჭეშმარიტება, განსაკუთრებით ღმერთისა და მისი ეკლესიის შესახებ, და მას შემდეგ, რაც შეიცნობს, მიიღოს და გამოიყენოს იგი.

წმინდა კრება ასევე აღიარებს, რომ ეს მოვალეობები გავლენას ახდენს და აკავშირებს ადამიანთა სინდისს და რომ ჭეშმარიტება თავს იმკვიდრებს მხოლოდ თავად ჭეშმარიტების ძალით, რომელიც ნაზად, მაგრამ ძლიერად აღწევს სულებში. ახლა, რადგან რელიგიური თავისუფლება, რომელიც ადამიანებს სჭირდებათ ღმერთის თაყვანისცემის ვალდებულების შესასრულებლად, სამოქალაქო საზოგადოებაში იძულებისგან იმუნიტეტს ეხება, ის ხელუხლებლად ტოვებს ტრადიციულ კათოლიკურ დოქტრინას ჭეშმარიტი რელიგიისა და ქრისტეს ერთიანი ეკლესიის მიმართ ინდივიდებისა და საზოგადოებების მორალური მოვალეობის შესახებ. გარდა ამისა, ამ რელიგიური ჭეშმარიტების განხილვისას, წმინდა კრება აპირებს განავითაროს ბოლოდროინდელი პაპების დოქტრინა ადამიანის პიროვნების ხელშეუხებელი უფლებებისა და საზოგადოების სამართლებრივი წესრიგის შესახებ.

თავი I

რელიგიური თავისუფლების ზოგადი ცნება

რელიგიური თავისუფლების მიზანი და საფუძველი

2. ვატიკანის ეს კრება აცხადებს, რომ ადამიანს აქვს რელიგიური თავისუფლების უფლება. ეს თავისუფლება მდგომარეობს იმაში, რომ ყველა ადამიანი დაცულია იძულებისგან, იქნება ეს ინდივიდების, სოციალური ჯგუფების თუ ნებისმიერი ადამიანური ხელისუფლების მხრიდან, ისე, რომ რელიგიურ საკითხებში არავინ აიძულონ იმოქმედოს საკუთარი სინდისის წინააღმდეგ და არც ვინმეს ეკრძალება მის შესაბამისად მოქმედება, პირადად თუ საჯაროდ, მარტო თუ სხვებთან ერთად, სათანადო ფარგლებში. იგი ასევე აცხადებს, რომ რელიგიური თავისუფლების უფლება ჭეშმარიტად ეფუძნება ადამიანის ღირსებას, როგორც ეს გაგებულია ღვთის გამოცხადებული სიტყვით და თავად ბუნებრივი გონებით. ადამიანის რელიგიური თავისუფლების ეს უფლება უნდა იყოს აღიარებული საზოგადოების სამართლებრივ წესრიგში, რათა ის გახდეს სამოქალაქო უფლება.

ყველა ადამიანი, როგორც პიროვნების თანდაყოლილი ღირსების გამო - ანუ გონიერებითა და თავისუფალი ნებით და ამგვარად პირადი პასუხისმგებლობით გამდიდრებული - საკუთარი ბუნებით არის მოტივირებული და მორალურად ვალდებულია ეძიოს ჭეშმარიტება, განსაკუთრებით რელიგიასთან დაკავშირებული. ისინი ასევე ვალდებულნი არიან მიიღონ ცნობილი ჭეშმარიტება და მთელი ცხოვრება მისი მოთხოვნების შესაბამისად მოაწყონ. თუმცა, ადამიანებს არ შეუძლიათ ამ ვალდებულების შესრულება საკუთარი ბუნების შესაბამისად, თუ ისინი არ სარგებლობენ როგორც ფსიქოლოგიური თავისუფლებით, ასევე გარეგანი იძულებისგან იმუნიტეტით. შესაბამისად, რელიგიური თავისუფლების უფლება არ ეფუძნება პიროვნების სუბიექტურ განწყობას, არამედ თავად მათ ბუნებას. ამიტომ, ამ იმუნიტეტის უფლება რჩება მათთვისაც, ვინც ვერ ასრულებს ჭეშმარიტების ძიებისა და მისი დაცვის ვალდებულებას და მისი განხორციელება, იმ პირობით, რომ სამართლიანი საზოგადოებრივი წესრიგი დაცულია, არ შეიძლება შეფერხდეს.

რელიგიური თავისუფლება და ადამიანის კავშირი ღმერთთან

3. ეს ყველაფერი კიდევ უფრო ნათელი ხდება მათთვის, ვინც თვლის, რომ ადამიანის ცხოვრების უზენაესი ნორმა იგივე ღვთაებრივი კანონია - მარადიული, ობიექტური და უნივერსალური - რომლითაც ღმერთი ბრძანებს, წარმართავს და მართავს სამყაროს და ადამიანური საზოგადოების გზებს მისი სიბრძნისა და სიყვარულის განზრახვის შესაბამისად. ღმერთი კაცობრიობას ამ კანონის მონაწილედ აქცევს, რათა ღვთაებრივი განგების ნაზი განწყობით უფრო და უფრო მეტად შევიცნოთ უცვლელი ჭეშმარიტება. ამიტომ, ყველას აქვს ვალდებულება და შესაბამისად, უფლებაც, ეძიოს ჭეშმარიტება რელიგიურ საკითხებში, რათა შესაბამისი საშუალებების გამოყენებით გონივრულად ჩამოაყალიბოს სინდისის სწორი და ჭეშმარიტი განსჯა.

ახლა, ჭეშმარიტება უნდა ვეძებოთ ადამიანის ღირსებისა და მისი სოციალური ბუნების შესაბამისი გზით, ანუ თავისუფალი ძიების გზით, სწავლების ან განათლების, კომუნიკაციისა და დიალოგის გამოყენებით, რომელთა მეშვეობითაც ზოგი სხვებს უხსნის მათ მიერ ნაპოვნი ჭეშმარიტებას ან თვლის, რომ იპოვეს, რათა ერთმანეთს დავეხმაროთ ჭეშმარიტების ძიებაში; და როგორც კი ეს გაირკვევა, ის მტკიცედ უნდა იქნას მიღებული პირადი თანხმობით.

ადამიანი ღვთაებრივი კანონის კარნახებს აღიქვამს და ცნობს სინდისის მეშვეობით; სინდისის, რომელსაც იგი ვალდებულია ერთგულად მიჰყვეს ყველა თავის საქმიანობაში, რათა მიაღწიოს ღმერთს, რომელიც მისი მიზანია. ამიტომ, მას არ შეიძლება აიძულებდნენ, იმოქმედოს თავისი სინდისის წინააღმდეგ. არც შეიძლება ხელი შეუშალონ მას სინდისის შესაბამისად მოქმედებაში, განსაკუთრებით რელიგიურ საკითხებში. რადგან რელიგიის პრაქტიკა, თავისი ბუნებით, უპირველეს ყოვლისა, შედგება ნებაყოფლობითი და თავისუფალი შინაგანი ქმედებებისგან, რომლითაც ადამიანი პირდაპირ უკავშირდება ღმერთს: ამ ტიპის ქმედებებს არ შეუძლია მხოლოდ ადამიანური ავტორიტეტის მიერ ბრძანება ან აკრძალვა. ადამიანის სოციალური ბუნება კი მოითხოვს, რომ მან გარეგნულად გამოავლინოს თავისი რელიგიური შინაგანი ქმედებები, დაუკავშირდეს სხვებს რელიგიურ საკითხებში, აღიაროს თავისი რელიგია საზოგადოებრივი გზით.

ამრიგად, ეს შეურაცხყოფაა ადამიანის პიროვნებისა და იმ წესრიგისა, რომელიც ღმერთმა დაამყარა ადამიანებისთვის, თუ სამართლიანი საზოგადოებრივი წესრიგის შენარჩუნებისას ადამიანს ართმევენ საზოგადოებაში რელიგიის თავისუფალ აღსრულებას.

გარდა ამისა, რელიგიური აქტები, რომელთა მეშვეობითაც ადამიანები, თავიანთი ღრმა რწმენის საფუძველზე, პირადად და საჯაროდ უკავშირდებიან ღმერთს, თავისი ბუნებით აღემატება მიწიერ და დროებით წესრიგს. შესაბამისად, სამოქალაქო ხელისუფლებამ, რომლის ნამდვილი მიზანია დროში საერთო სიკეთის დაცვა, უნდა აღიაროს და წაახალისოს თავისი მოქალაქეების რელიგიური ცხოვრება; თუმცა, ის აღემატება თავის უფლებამოსილებას, თუ ის ცდილობს რელიგიური აქტების წარმართვას ან ხელის შეშლას.

რელიგიური თემების თავისუფლება

4. რელიგიურ საკითხებში იძულებისგან თავისუფლება ან იმუნიტეტი, რომელიც ინდივიდებს ეკუთვნის, ასევე უნდა იქნას აღიარებული, როდესაც ისინი კოლექტიურად მოქმედებენ. რადგან როგორც კაცობრიობის, ასევე თავად რელიგიის სოციალური ბუნება რელიგიურ თემებს მოითხოვს.

ამ თემებს, იმ პირობით, რომ საზოგადოებრივი წესრიგის სამართლიანი მოთხოვნები არ ირღვევა, აქვთ იმუნიტეტის უფლება, მართონ საკუთარი თავი საკუთარი წესების შესაბამისად, პატივი სცენ ღვთაებას საჯარო თაყვანისცემით, დაეხმარონ თავიანთ წევრებს რელიგიური ცხოვრების განხორციელებაში და მხარი დაუჭირონ მათ დოქტრინებში, და ხელი შეუწყონ ინსტიტუტებს, რომლებშიც წევრები თანამშრომლობენ საკუთარი ცხოვრების რელიგიური პრინციპების შესაბამისად მოწყობის მიზნით.

რელიგიურ თემებს ასევე აქვთ უფლება, რომ სამართლებრივი საშუალებებით ან სამოქალაქო ხელისუფლების ადმინისტრაციული მოქმედებით არ შეეზღუდოთ საკუთარი მღვდლების არჩევა, მომზადება, დანიშვნა და გადაყვანა, მსოფლიოს სხვა ნაწილებში განლაგებულ რელიგიურ ხელისუფლებასთან და თემებთან კომუნიკაცია, ან რელიგიური შენობების შერჩევა და შესაბამისი ქონების შეძენა და გამოყენება.

რელიგიურ თემებს ასევე აქვთ უფლება, არ შეეზღუდოთ მათი რწმენის სწავლება და საჯაროდ გამოცხადება, როგორც ზეპირად, ასევე წერილობით. თუმცა, რელიგიური რწმენის გავრცელებისა და წეს-ჩვეულებების დანერგვისას, ყოველთვის თავი უნდა შეიკავოთ ნებისმიერი სახის ქმედებისგან, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს იძულება, არაკეთილსინდისიერი ან არასამართლიანი დარწმუნება, განსაკუთრებით გაუნათლებელ ან გაჭირვებულ ადამიანებთან ურთიერთობისას. ასეთი ქცევა უნდა ჩაითვალოს საკუთარი უფლებების ბოროტად გამოყენებად და სხვათა უფლებების დარღვევად.

რელიგიური თავისუფლება ასევე მოიცავს რელიგიური თემების უფლებას, თავისუფლად გამოხატონ თავიანთი დოქტრინის უნიკალური ღირებულება საზოგადოების წესრიგისა და ყველა ადამიანური საქმიანობის გაცოცხლებისთვის. და ბოლოს, ინდივიდების უფლება, საკუთარი რელიგიური გრძნობებით ამოძრავებულნი, თავისუფლად შეიკრიბონ ან დააარსონ საგანმანათლებლო, კულტურული, საქველმოქმედო და სოციალური გაერთიანებები, ემყარება კაცობრიობის სოციალურ ბუნებას და თავად რელიგიის ბუნებას.

ოჯახის რელიგიური თავისუფლება

5. ყველა ოჯახს, როგორც საზოგადოებას, რომელსაც აქვს საკუთარი თანდაყოლილი და ფუნდამენტური უფლებები, აქვს უფლება თავისუფლად მართოს თავისი რელიგიური ცხოვრება მშობლების ხელმძღვანელობით. მშობლებს აქვთ უფლება, განსაზღვრონ რელიგიური განათლების ფორმა, რომელიც მათ შვილებს უნდა მისცენ, საკუთარი რელიგიური შეხედულებების შესაბამისად. ამიტომ, სამოქალაქო ხელისუფლებამ უნდა აღიაროს მშობლების უფლება, აირჩიონ სკოლები ან განათლების სხვა საშუალებები ნამდვილი თავისუფლებით, არჩევანის ამ თავისუფლებისთვის უსამართლო ტვირთის დაკისრების გარეშე, პირდაპირ თუ ირიბად. გარდა ამისა, მშობლების უფლებები ირღვევა, თუ ბავშვები იძულებულნი არიან დაესწრონ სკოლის გაკვეთილებს, რომლებიც არ შეესაბამება მშობლების რელიგიურ შეხედულებებს, ან თუ დაწესებულია ერთიანი საგანმანათლებლო სისტემა, რომელიც მთლიანად გამორიცხავს რელიგიურ სწავლებას.

რელიგიური თავისუფლების ხელშეწყობა

6. რადგან საზოგადოების საერთო კეთილდღეობა, რომელიც წარმოადგენს სოციალური ცხოვრების იმ პირობების ერთობლიობას, რომელთა მეშვეობითაც ადამიანებს შეუძლიათ უფრო სრულად და მარტივად მიაღწიონ საკუთარ სრულყოფილებას, უპირველეს ყოვლისა, ადამიანის უფლებებისა და მოვალეობების დაცვაზეა დაფუძნებული, რელიგიური თავისუფლების უფლების დაცვა ეხება მოქალაქეებს, სამოქალაქო ხელისუფლებას, ეკლესიას და სხვა რელიგიურ თემებს, თითოეული მათგანის განსაკუთრებული ბუნების შესაბამისად, საერთო სიკეთის მიმართ მათი შესაბამისი ვალდებულებების გათვალისწინებით.

ხელშეუხებელი ადამიანის უფლებების დაცვა და ხელშეწყობა ყველა სამოქალაქო ხელისუფლების აუცილებელი მოვალეობაა. ამიტომ, სამოქალაქო ხელისუფლებამ ეფექტურად უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა ყველა მოქალაქის რელიგიური თავისუფლების დაცვაზე სამართლიანი კანონებისა და სხვა შესაფერისი საშუალებების მეშვეობით და ხელი შეუწყოს რელიგიური ცხოვრების ხელშემწყობ ხელსაყრელ პირობებს, რათა მოქალაქეებმა შეძლონ თავიანთი რელიგიური უფლებების ეფექტურად განხორციელება და მოვალეობების შესრულება, ხოლო თავად საზოგადოებამ შეძლოს სამართლიანობისა და მშვიდობის კურთხევებით ტკბობა, რაც მომდინარეობს კაცობრიობის ერთგულებიდან ღმერთისა და მისი წმინდა ნების მიმართ.

თუ ხალხების განსაკუთრებული გარემოებების გათვალისწინებით, რელიგიურ თემს საზოგადოების სამართლებრივ წესრიგში განსაკუთრებული სამოქალაქო აღიარება ენიჭება, აუცილებელია, რომ ამავდროულად რელიგიურ საკითხებში თავისუფლების უფლება აღიარებული და პატივისცემით იყოს აღქმული ყველა მოქალაქისა და რელიგიური თემისთვის.

და ბოლოს, სამოქალაქო ხელისუფლებამ უნდა უზრუნველყოს, რომ მოქალაქეთა სამართლებრივი თანასწორობა, რომელიც ასევე საზოგადოების საერთო სიკეთეს წარმოადგენს, არასდროს დაირღვეს, არც ღიად და არც ფარულად, რელიგიური მიზეზების გამო, რადგან მათ შორის არანაირი დისკრიმინაცია არ ხდება.

აქედან გამომდინარეობს, რომ საჯარო ხელისუფლებას არ შეუძლია აიძულოს მოქალაქეები იძულებით, შიშით ან სხვა ნებისმიერი საშუალებით, აღიარონ ან უარი თქვან რომელიმე რელიგიაზე და არც შეუძლია ხელი შეუშალოს ვინმეს რელიგიურ თემში გაწევრიანებაში ან მის დატოვებაში. და ეს მით უმეტეს ეწინააღმდეგება ღვთის ნებას და ადამიანისა და ოჯახის წმინდა უფლებებს, როდესაც ძალა ნებისმიერი ფორმით გამოიყენება რელიგიის აღმოსაფხვრელად ან ჩასახშობად, იქნება ეს მთელ კაცობრიობაში, კონკრეტულ რეგიონში თუ კონკრეტულ ჯგუფში.

რელიგიური თავისუფლების საზღვრები

7. რელიგიური თავისუფლების უფლება ხორციელდება ადამიანთა საზოგადოებაში და, შესაბამისად, მისი გამოყენება ექვემდებარება გარკვეულ წესებს, რომლებიც მას არეგულირებს.

ყველა თავისუფლების განხორციელებისას აუცილებელია პიროვნული და სოციალური პასუხისმგებლობის მორალური პრინციპის დაცვა: საკუთარი უფლებების განხორციელებისას, თითოეული ინდივიდი და სოციალური ჯგუფი მორალური კანონით ვალდებულია გაითვალისწინოს სხვათა უფლებები, სხვების მიმართ საკუთარი მოვალეობები და ყველას საერთო კეთილდღეობა. ყველას მიმართ სამართლიანად და ჰუმანურად უნდა მოიქცეს.

გარდა ამისა, რადგან სამოქალაქო საზოგადოებას უფლება აქვს დაიცვას თავი რელიგიური თავისუფლების საბაბით შესაძლო დარღვევებისგან, ამ დაცვის უზრუნველყოფა, უპირველეს ყოვლისა, სამოქალაქო ხელისუფლების პასუხისმგებლობაა. თუმცა, ეს არ უნდა მოხდეს თვითნებურად ან ერთი მხარის უსამართლოდ უპირატესობის მინიჭებით, არამედ ობიექტური მორალური წესრიგის შესაბამისი სამართლებრივი ნორმების შესაბამისად. ეს ნორმები აუცილებელია ყველა მოქალაქის ამ უფლებების ეფექტური დაცვისა და ამ უფლებების მშვიდობიანი ბალანსისთვის, პატიოსანი საზოგადოებრივი მშვიდობის სათანადო ხელშეწყობისთვის, რაც ჭეშმარიტ სამართლიანობაში მოწესრიგებული თანაარსებობაა და საზოგადოებრივი მორალის სათანადო დაცვისთვის. ეს ყველაფერი წარმოადგენს საერთო სიკეთის ფუნდამენტურ ნაწილს და შედის საზოგადოებრივი წესრიგის ცნებაში. უფრო მეტიც, საზოგადოებაში უნდა იყოს დაცული განუყოფელი თავისუფლების პრინციპი, რომლის მიხედვითაც თავისუფლება კაცობრიობისთვის უნდა იყოს აღიარებული რაც შეიძლება ფართოდ და უნდა შეიზღუდოს მხოლოდ მაშინ და საჭიროების შემთხვევაში. განათლება თავისუფლების განხორციელებისთვის

8. ჩვენი დროის ადამიანები სხვადასხვაგვარად განიცდიან ზეწოლას და მათ ემუქრებათ არჩევანის თავისუფლების ჩამორთმევის საფრთხე. უფრო მეტიც, არც ისე ცოტაა ისეთი, ვინც თავისუფლების საბაბით უარყოფს ყოველგვარ დამორჩილებას და სათანადო მორჩილებას დაბალი მნიშვნელობით მიიჩნევს.

ამიტომ, ვატიკანის ეს კრება მოუწოდებს ყველას, განსაკუთრებით კი მათ, ვინც სხვების განათლებაზეა პასუხისმგებელი, ეცადონ ისე ჩამოაყალიბონ ადამიანები, რომ ზნეობრივი წესრიგის პატივისცემით, დაემორჩილონ კანონიერ ხელისუფლებას და იყვნენ ჭეშმარიტი თავისუფლების მოყვარულები; ადამიანები, რომლებიც საკუთარი კრიტერიუმებით აფასებენ საგნებს ჭეშმარიტების შუქზე, პასუხისმგებლობის გრძნობით აწყობენ თავიანთ საქმიანობას და ცდილობენ მხარი დაუჭირონ ყველაფერს, რაც ჭეშმარიტი და სამართლიანია, სიხარულით დაუკავშირონ თავიანთი ქმედებები სხვებს.

ამიტომ, რელიგიური თავისუფლება ასევე უნდა იყოს გათვალისწინებული, რათა ხელი შეუწყოს მამაკაცებს უფრო პასუხისმგებლობით იმოქმედონ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში საკუთარი მოვალეობების შესრულებისას.

თავი II

რელიგიური თავისუფლება გამოცხადების შუქზე

რელიგიური თავისუფლების დოქტრინა
მისი ფესვები ღრმად არის ფესვგადგმული გამოცხადებაში

9. როდესაც ვატიკანის ეს კრება აცხადებს ადამიანის რელიგიური თავისუფლების უფლებას, ის თავის დეკლარაციას აფუძნებს ადამიანის ღირსებაზე, რომლის მოთხოვნებიც საუკუნეების გამოცდილების შედეგად ადამიანური გონებისთვის სულ უფრო აშკარა გახდა. უფრო მეტიც, თავისუფლების ეს დოქტრინა საღვთო გამოცხადებაშია დაფუძნებული და ამიტომ ქრისტიანებმა ის კიდევ უფრო რელიგიურად უნდა დაიცვან. რადგან მიუხედავად იმისა, რომ გამოცხადება აშკარად არ ადასტურებს რელიგიურ საკითხებში გარეგანი იძულებისგან იმუნიტეტის უფლებას, ის მაინც ავლენს ადამიანის ღირსებას მთელი თავისი სისავსით, აჩვენებს ქრისტეს მიდგომას ადამიანის თავისუფლებისადმი ღვთის სიტყვის რწმენის ვალდებულების შესრულებაში და გვასწავლის იმ სულისკვეთებას, რომელიც ამ მოძღვრის მოწაფეებმა უნდა ამოიცნონ და დაიცვან ყველაფერში. ეს ყველაფერი განმარტავს ზოგად პრინციპებს, რომლებზეც დაფუძნებულია ამ დეკლარაციის დოქტრინა რელიგიური თავისუფლების შესახებ. უპირველეს ყოვლისა, საზოგადოებაში რელიგიური თავისუფლება სრულად შეესაბამება ქრისტიანული რწმენის აქტის თავისუფლებას.

რწმენის აქტის თავისუფლება

10. კათოლიკური დოქტრინის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრინციპი, რომელიც ღვთის სიტყვაშია მოცემული და მამების მიერ მუდმივად ასწავლიან, არის ის, რომ ადამიანი, რწმენით, ნებაყოფლობით უნდა უპასუხოს ღმერთს და, შესაბამისად, არავინ უნდა იყოს იძულებული, მიიღოს რწმენა თავისი ნების საწინააღმდეგოდ. რადგან რწმენის აქტი თავისი ბუნებით ნებაყოფლობითია, რადგან ადამიანი, გამოსყიდული ქრისტე მაცხოვრის მიერ და მოწოდებული იესო ქრისტეს მიერ შვილად აყვანისკენ, ვერ შეუერთდება ღმერთს, რომელიც თავს ავლენს, თუ მამის მიერ მიზიდული არ არის და არ გადასცემს ღმერთს რწმენის რაციონალურ და თავისუფალ ნიჭს. ამიტომ, რწმენის ბუნებასთან სრულიად შეესაბამება, რომ რელიგიურ საკითხებში ადამიანების მიერ ნებისმიერი სახის იძულება გამოირიცხოს. შესაბამისად, რელიგიური თავისუფლების რეჟიმი მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს ისეთი მდგომარეობის ხელშეწყობას, რომელშიც ადამიანებს შეუძლიათ ადვილად მოიწვიონ ქრისტიანული რწმენა, მიიღონ იგი საკუთარი ნებით და აქტიურად აღიარონ იგი ცხოვრების ყველა ასპექტში.

ქრისტესა და მოციქულების საქციელი

11. ღმერთი ნამდვილად მოუწოდებს ადამიანებს, ემსახურონ მას სულითა და ჭეშმარიტებით და ამიტომ ისინი შეკრულნი არიან სინდისით, მაგრამ არა იძულებით. რადგან ღმერთი ითვალისწინებს ადამიანის ღირსებას, რომელიც თავად შექმნა, რომელიც უნდა მართავდეს საკუთარი ნებით და სარგებლობდეს თავისუფლებით. ეს განსაკუთრებით აშკარა იყო ქრისტე იესოში, რომელშიც ღმერთმა სრულყოფილად გამოავლინა თავი და გამოავლინა თავისი გზები. მართლაც, ქრისტე, რომელიც ჩვენი მასწავლებელი და უფალია, თვინიერი და თავმდაბალი გულით, მოთმინებით იზიდავდა და იწვევდა მოწაფეებს. მართალია, მან მხარი დაუჭირა და დაადასტურა თავისი ქადაგება სასწაულებით, რათა აღეგზნო და გაეძლიერებინა თავისი მსმენელების რწმენა, მაგრამ არა იძულებით. ის, რა თქმა უნდა, ამხელდა მსმენელთა ურწმუნოებას, მაგრამ სასჯელი ღმერთს განკითხვის დღისთვის დაუტოვა. როდესაც მან მოციქულები გაგზავნა სამყაროში, მან უთხრა მათ: „ვინც ირწმუნებს და მოინათლება, გადარჩება, ხოლო ვინც არ ირწმუნებს, დაგმობილი იქნება“ (მარკოზი 16:16). მაგრამ მან, იცოდა, რომ ხორბალში სარეველა დაითესა, ბრძანა, რომ ორივე დარჩენილიყო მოსავლის აღებამდე, რაც საუკუნის დასასრულს მოხდება. პოლიტიკური მესიისა და ძალით მმართველობის უარყოფით, მან ამჯობინა საკუთარი თავისთვის კაცის ძე ეწოდებინა, რომელიც მოვიდა „მსახურებისთვის და თავისი სულის შესაწირავად მრავალთათვის“ (მარკოზი 10:45). მან გამოავლინა თავი, როგორც ღვთის სრულყოფილი მსახური, რომელიც „არ ამტვრევს დახშულ ლერწამს და არ აქრობს მბჟუტავ პატჩს“ (მათე 12:20). მან აღიარა სამოქალაქო ხელისუფლება და მისი უფლებები, ბრძანა, რომ გადასახადები კეისრისთვის გადაეხადათ, მაგრამ მან ნათლად გააფრთხილა, რომ ღვთის უმაღლესი უფლებები უნდა ყოფილიყო პატივისცემით: „მიეცით კეისარს კეისრისა და ღმერთს - ღვთისა“ (მათე 22:21). და ბოლოს, ჯვარზე გამოსყიდვის საქმის დასრულებით, კაცობრიობისთვის ხსნისა და ჭეშმარიტი თავისუფლების მოსაპოვებლად, მან დაასრულა თავისი გამოცხადება. მან დაამოწმა ჭეშმარიტება, მაგრამ არ სურდა მისი ძალით თავს მოხვევა მათთვის, ვინც მას ეწინააღმდეგებოდა. რადგან მისი სამეფო ძალით არ არის დაცული, არამედ დამყარებულია ჭეშმარიტების დამოწმებით და მისი მოსმენით და იზრდება იმ სიყვარულით, რომლითაც ქრისტე, ჯვარზე ამაღლებული, თავისკენ იზიდავს ადამიანებს.

მოციქულები, რომლებიც ქრისტეს სიტყვითა და მაგალითით იყვნენ განსწავლულნი, იმავე გზას მიჰყვებოდნენ. ეკლესიის ადრეული დღეებიდანვე ქრისტეს მოწაფეები ცდილობდნენ, ხალხი ქრისტე უფლად ეღიარებინათ, არა იძულებით ან სახარებისთვის უღირსი ხრიკებით, არამედ უპირველეს ყოვლისა, ღვთის სიტყვის ძალით. ისინი მტკიცედ აცხადებდნენ ყველას მაცხოვრის ღმერთის გეგმას, „რომელსაც სურს, რომ ყველა ადამიანი გადარჩეს და მიაღწიოს ჭეშმარიტების შეცნობას“ (1 ტიმ. 2:4); მაგრამ ამავე დროს, ისინი პატივს სცემდნენ სუსტებს, მათ შორის ცდომილებსაც, რითაც აჩვენებდნენ, თუ როგორ „ყველა თავისთვის ანგარიშს ჩააბარებს ღმერთს“ (რომ. 14:12) და ამასობაში, უნდა დაემორჩილოს თავის სინდისს. ქრისტეს მსგავსად, მოციქულებიც ყოველთვის ერთგულნი იყვნენ ღვთის ჭეშმარიტების დამოწმებისა, ბედავდნენ ხალხისა და ხელისუფლების წინაშე სულ უფრო დიდი გაბედულებით ექადაგა „ღვთის სიტყვა თამამად“ (საქმეები 4:31). რადგან ისინი ურყევი რწმენით სწამდათ, რომ თავად სახარება ჭეშმარიტად ღვთის ძალა იყო ყველა მორწმუნის გადასარჩენად. ამიტომ, „ხორცის ყველა იარაღის“ ზიზღითა და ქრისტეს თვინიერებისა და თავმდაბლობის მაგალითის მიყოლით, ისინი ქადაგებდნენ ღვთის სიტყვას, სრულად ენდობოდნენ მის ღვთაებრივ ძალას, რომელიც ღვთის მტრების გასანადგურებლად და ადამიანების ქრისტესადმი რწმენისა და მორჩილებისკენ წაყვანაში დაეხმარებოდა. მოციქულები, მოძღვრის მსგავსად, აღიარებდნენ კანონიერ სამოქალაქო ხელისუფლებას: „არ არსებობს ხელმწიფება, გარდა იმისა, რაც ღმერთმა დაადგინა“, გვასწავლის მოციქული, რომელიც შესაბამისად ბრძანებს: „ყველა დაემორჩილოს მმართველ ხელისუფლებას...“ „ვინც ეწინააღმდეგება ხელმწიფებას, ეწინააღმდეგება ღვთის მიერ დადგენილ წესრიგს“ (რომ. 13:1-2). და ამავე დროს, ისინი არ ეშინოდათ საზოგადოებრივი ხელისუფლების წინააღმდეგობის გაწევის, როდესაც ის ღვთის წმინდა ნებას ეწინააღმდეგებოდა: „ღმერთს უნდა დავემორჩილოთ, ვიდრე ადამიანებს“ (საქმეები 5:29). საუკუნეების განმავლობაში და მთელ მსოფლიოში უამრავი მოწამე და მორწმუნე გაჰყვა ამ გზას.

ეკლესია ქრისტესა და მოციქულების კვალს მიჰყვება

12. ამიტომ, სახარებისეული ჭეშმარიტების ერთგული ეკლესია ქრისტესა და მოციქულების გზას მიჰყვება, როდესაც რელიგიურ თავისუფლებას ადამიანურ ღირსებასა და ღვთის გამოცხადებასთან შესაბამისობაში აღიარებს და ხელს უწყობს. საუკუნეების განმავლობაში მან შეინარჩუნა და ასწავლა მოძღვრისა და მოციქულებისგან მიღებული დოქტრინა. მიუხედავად იმისა, რომ ღვთის ხალხის ცხოვრებაში, როდესაც ისინი კაცობრიობის ისტორიის ცვალებადობაში გადადიოდნენ, ზოგჯერ იყო ქცევები, რომლებიც ნაკლებად შეესაბამებოდა სახარებისეულ სულს და მის საწინააღმდეგოდაც კი, ეკლესია ყოველთვის ინარჩუნებდა დოქტრინას, რომ არავინ უნდა იყოს იძულებული, მიიღოს რწმენა.

ამგვარად, სახარებისეული დუღილი დიდი ხნის განმავლობაში მოქმედებდა ადამიანთა გონებაში და ძლიერად შეუწყო ხელი მათ საუკუნეების განმავლობაში საკუთარი პიროვნების ღირსების უფრო სრულად აღქმას და იმის რწმენის გამყარებას, რომ რელიგიურ საკითხებში ეს ღირსება უნდა იყოს დაცული საზოგადოებაში, რომელიც ნებისმიერი ადამიანური იძულებისგან თავისუფალია.

ეკლესიის თავისუფლება

13. ეკლესიის სიკეთესთან, უფრო სწორად, თავად მიწიერი საზოგადოების სიკეთესთან დაკავშირებულ საკითხებს შორის, რომლებიც ყოველთვის და ყველგან უნდა იყოს დაცული და ყოველგვარი უსამართლობისგან დაცული, უაღრესად მნიშვნელოვანია, რომ ეკლესიამ ისარგებლოს მოქმედების იმდენი თავისუფლებით, რამდენიც საჭიროა კაცობრიობის ხსნისთვის. რადგან ეს არის წმინდა თავისუფლება, რომლითაც ღვთის მხოლოდშობილმა ძემ გაამდიდრა ეკლესია, რომელიც თავისი სისხლით შეიძინა. ეს მართლაც იმდენად დამახასიათებელია ეკლესიისთვის, რომ ისინი, ვინც მას ეწინააღმდეგებიან, ღვთის ნების საწინააღმდეგოდ მოქმედებენ. ეკლესიის თავისუფლება ფუნდამენტური პრინციპია ეკლესიასა და საჯარო ხელისუფლებას შორის და მთელ სამოქალაქო წესრიგში ურთიერთობებში.

ეკლესია აცხადებს თავისუფლებას ადამიანურ საზოგადოებაში და ნებისმიერი საჯარო ხელისუფლების წინაშე, რადგან ის არის სულიერი ხელისუფლება, რომელიც დააწესა უფალმა ქრისტემ, რომელსაც ღვთაებრივი ბრძანებით ეკუთვნის მოვალეობა, მოვიდეს მთელ მსოფლიოში და უქადაგოს სახარება ყველა ქმნილებას. ასევე, ეკლესია აცხადებს თავისუფლებას იმდენად, რამდენადაც ის არის ადამიანთა საზოგადოება, რომლებსაც აქვთ უფლება იცხოვრონ სამოქალაქო საზოგადოებაში ქრისტიანული სარწმუნოების ნორმების შესაბამისად.

ახლა, სადაც რელიგიური თავისუფლება ნორმად ჭარბობს - არა მხოლოდ სიტყვიერად გამოცხადებული და არა მხოლოდ კანონებით დამტკიცებული, არამედ გულწრფელად პრაქტიკაშიც კი განხორციელებული - იქ, საბოლოო ჯამში, ეკლესია აღწევს სტაბილურ პირობას, როგორც კანონით, ასევე ფაქტობრივად, აუცილებელი დამოუკიდებლობისთვის თავისი ღვთაებრივი მისიის შესრულებისას, დამოუკიდებლობისთვის, რომელსაც საეკლესიო ხელისუფლება ყველაზე დაჟინებით ამტკიცებდა საზოგადოებაში. ამავდროულად, ქრისტიანი მორწმუნეები, ისევე როგორც ყველა სხვა ადამიანი, სარგებლობენ სამოქალაქო უფლებით, რომ არ შეეშალოთ ხელი საკუთარი სინდისის შესაბამისად ცხოვრებაში. ამრიგად, არსებობს ჰარმონია ეკლესიის თავისუფლებასა და იმ რელიგიურ თავისუფლებას შორის, რომელიც უნდა იყოს აღიარებული, როგორც ყველა ადამიანისა და საზოგადოების უფლება და დამტკიცებული სამართლებრივ სისტემაში.

ეკლესიის ვალდებულება

14. კათოლიკურმა ეკლესიამ, ღვთაებრივი მცნების შესასრულებლად: „მოასწავლეთ ყველა ერს“ (მთ. 18, 19-20), გულმოდგინედ უნდა იღვაწოს „რათა გავრცელდეს და განდიდდეს ღვთის სიტყვა“ (2 თეს. 3, I).

ის გულმხურვალედ ევედრება ყველა თავის შვილს, უპირველეს ყოვლისა, აღზარდონ „ვედრება, ვედრება, ლოცვა და მადლიერება ყველა ადამიანისთვის... რადგან ეს კეთილი და სათნოა ჩვენი მხსნელი ღმერთის წინაშე, რომელსაც ნებავს, რომ ყველა ადამიანი გადარჩეს და მიაღწიოს ჭეშმარიტების შეცნობას“ (1 ტიმ. 2:1-4).

თავის მხრივ, მორწმუნეებმა, სინდისის ჩამოყალიბებისას, გულმოდგინედ უნდა მიაქციონ ყურადღება ეკლესიის წმინდა და უტყუარ მოძღვრებას. რადგან ქრისტეს ნებით, კათოლიკური ეკლესია ჭეშმარიტების მასწავლებელია და მისი მისიაა ჭეშმარიტად გამოაცხადოს და ასწავლოს ჭეშმარიტება, რომელიც არის ქრისტე, და ამავდროულად, გამოაცხადოს და დაადასტუროს თავისი ავტორიტეტით მორალური წესრიგის პრინციპები, რომლებიც თავად ადამიანური ბუნებიდან მომდინარეობს. გარდა ამისა, მორწმუნეები ბრძენნი იყვნენ ურწმუნოებთან ურთიერთობაში და გაავრცელონ სიცოცხლის ნათელი „სულიწმიდით, გულწრფელი სიყვარულით, ჭეშმარიტების სიტყვებით“ (2 კორ. 6:6-7), მთელი თავდაჯერებულობითა და სამოციქულო მონდომებით, სისხლის დაღვრამდეც კი.

რადგან მოწაფეს მძიმე ვალდებულება აქვს ქრისტე მოძღვრის წინაშე, ყოველდღე უკეთ იცოდეს მისგან მიღებული ჭეშმარიტება, ერთგულად გამოაცხადოს იგი და გაბედულად დაიცვას იგი, გამორიცხოს სახარების სულისკვეთების საწინააღმდეგო ნებისმიერი საშუალება. თუმცა, ამავდროულად, ქრისტეს სიყვარული მოუწოდებს მას, სიყვარულით, წინდახედულებითა და მოთმინებით მოეპყროს მათ, ვინც ცდომილებაში ან რწმენის არცოდნაში ცხოვრობს. ამიტომ, უნდა გავითვალისწინოთ როგორც ქრისტეს, სიცოცხლის მომცემი სიტყვის, მიმართ მოვალეობები, რომელიც უნდა იქადაგოს, ასევე ადამიანური პიროვნების უფლებები და მადლის ის ზომა, რომელიც ღმერთმა ქრისტეს მეშვეობით კაცობრიობას მიანიჭა, რომელიც მოწვეულია ნებით მიიღოს და აღიაროს რწმენა.

დასკვნა

15. ამრიგად, აშკარაა, რომ ჩვენი დროის ადამიანებს სურთ თავისუფლად აღიარონ რელიგია, როგორც პირადად, ასევე საჯაროდ; და მით უმეტეს, რომ რელიგიური თავისუფლება მრავალ კონსტიტუციაში სამოქალაქო უფლებად არის გამოცხადებული და საზეიმოდ აღიარებულია საერთაშორისო დოკუმენტებში.

თუმცა, არსებობს რეჟიმები, სადაც, მიუხედავად იმისა, რომ მათი კონსტიტუცია აღიარებს რელიგიური თაყვანისცემის თავისუფლებას, საჯარო ხელისუფლება თავად ცდილობს, ხელი შეუშალოს მოქალაქეებს რელიგიური რიტუალების შესრულებაში და რელიგიური თემებისთვის ცხოვრება უკიდურესად რთული და სახიფათო გახადოს.

სიხარულით მიესალმება ამ დროის სასიკეთო ნიშნებს, მაგრამ მწუხარებით გმობს ამ სავალალო ფაქტებს, წმინდა კრება მოუწოდებს კათოლიკეებს და მოუწოდებს ყველა ადამიანს, უდიდესი ყურადღებით დაფიქრდნენ იმაზე, თუ რამდენად აუცილებელია რელიგიური თავისუფლება, განსაკუთრებით კაცობრიობის ამჟამინდელ პირობებში.

აშკარაა, რომ ყველა ხალხი სულ უფრო მეტად ერთიანდება, რომ სხვადასხვა კულტურისა და რელიგიის წარმომადგენლები ერთმანეთთან უფრო მჭიდრო კავშირებით არიან დაკავშირებული და რომ ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის შესახებ ცნობიერება იზრდება. ამიტომ, კაცობრიობას შორის მშვიდობიანი ურთიერთობებისა და ჰარმონიის დამყარებისა და კონსოლიდაციისთვის აუცილებელია, რომ რელიგიური თავისუფლება მთელ მსოფლიოში ეფექტური სამართლებრივი გარანტიებით იყოს დაცული და პატივისცემით იყოს დაცული ინდივიდების უზენაესი მოვალეობები და უფლებები, თავისუფლად განავითარონ თავიანთი რელიგიური ცხოვრება საზოგადოებაში.

ღმერთმა, ყოველთა მამამ, ინებოს, რომ კაცობრიობამ, საზოგადოებაში რელიგიური თავისუფლების გულმოდგინე დაცვით, ქრისტეს მადლითა და სულიწმიდის ძალით, მიაღწიოს ამაღლებულ და უცვლელ „ღვთის შვილთა დიდების თავისუფლებას“ (რომ. 8, 21).

ამ დეკლარაციაში ყველაფერი სასიამოვნო იყო უწმინდესი კრების მამებისთვის. ჩვენ კი, ქრისტეს მიერ მინიჭებული სამოციქულო უფლებამოსილებით, პატივცემულ მამებთან ერთად, სულიწმინდის მიერ, ვამტკიცებთ, ვაწესებთ და ვამკვიდრებთ მათ და ვბრძანებთ, რომ სინოდალურად დამტკიცებულის შემდეგ ისინი გამოქვეყნდეს ღვთის სადიდებლად.

რომი, წმინდა პეტრეს ეკლესია, 1965 წლის 7 დეკემბერი.

მე, პავლე, კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი