TSAB NTAWV QHIA TXOG KEV TXHAUM CAI XYOO 1965, UA LOS NTAWM PAWGLOS VATICAN THIB OB:
TSAB NTAWV QHIA
DIGNITATIS HUMANAE
TXOG KEV YWJ PHEEJ NTAWM KEV NTSEEG
TXOJ CAI NTAWM TUS NEEG THIAB COV ZEJKHUAM
RAU KEV YWJ PHEEJ HAUV ZEJKHEEJ THIAB KEV PEJ XEEM HAUV TEJ YAM KEV NTSEEG
1. Cov neeg nyob rau lub sijhawm no tau paub ntau ntxiv txog lub meej mom ntawm tib neeg, thiab cov neeg uas xav kom tib neeg, hauv lawv tej haujlwm, txaus siab rau thiab siv lawv tus kheej txoj kev txiav txim siab thiab kev ywj pheej, coj los ntawm kev paub txog lub luag haujlwm thiab tsis raug yuam, tab tom nce ntxiv. Lawv kuj hu kom muaj kev txwv txoj cai ntawm lub hwj chim pej xeem, kom qhov kev ywj pheej ncaj ncees, ob qho tib si ntawm tus kheej thiab ntawm cov koom haum, yuav tsis raug txwv tsis pub dhau. Qhov kev thov kev ywj pheej hauv tib neeg lub zej zog no cuam tshuam nrog cov khoom ntawm tus ntsuj plig tib neeg, tshwj xeeb tshaj yog cov uas cuam tshuam nrog kev siv kev ntseeg dawb huv hauv zej zog. Ua tib zoo mloog cov kev xav ntawm lub siab thiab lub hom phiaj los tshaj tawm tias lawv sib haum xeeb nrog qhov tseeb thiab kev ncaj ncees li cas, Pawg Sab Laj Vatican no kawm txog kev lig kev cai dawb huv thiab cov lus qhuab qhia ntawm lub Koom Txoos, coj los rau lub teeb pom kev zoo tshiab, ib txwm sib haum xeeb nrog cov qub.
Ua ntej, Pawg Sab Laj dawb huv tshaj tawm tias Vajtswv tau qhia rau tib neeg txog txoj kev uas, ua haujlwm rau Nws, tib neeg tuaj yeem dim thiab nrhiav kev zoo siab hauv Khetos. Peb ntseeg tias txoj kev ntseeg tseeb no muaj nyob hauv lub Koom Txoos Catholic thiab Apostolic, uas tus Tswv Yexus tau muab lub luag haujlwm los tshaj tawm rau txhua tus neeg, hais rau cov tubtxib tias: "Yog li ntawd, mus coj txhua haiv neeg los ua thwjtim, muab lawv ua kev cai raus dej los ntawm Leej Txiv thiab Leej Tub thiab Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv lub npe, qhia lawv kom ua raws li txhua yam uas kuv tau hais rau koj" (Mathais 28: 19-20). Rau lawv ib feem, txhua tus neeg yuav tsum nrhiav qhov tseeb, tshwj xeeb tshaj yog txog Vajtswv thiab Nws lub Koom Txoos, thiab, thaum lawv tau paub nws, kom txais yuav thiab xyaum nws.
Pawg Sab Laj Dawb Huv kuj lees paub tias cov dej num no cuam tshuam thiab khi cov kev xav ntawm tib neeg, thiab qhov tseeb tsuas yog muab nws tus kheej los ntawm lub zog ntawm qhov tseeb nws tus kheej, uas nkag mus rau hauv cov ntsuj plig maj mam tab sis muaj zog. Tam sim no, txij li thaum kev ywj pheej ntawm kev ntseeg uas tib neeg xav tau rau kev ua tiav lawv lub luag haujlwm los pe hawm Vajtswv yog kev tiv thaiv los ntawm kev yuam hauv zej zog pej xeem, nws tso cov lus qhuab qhia Catholic ib txwm muaj txog kev ua lub luag haujlwm ntawm cov tib neeg thiab cov zej zog rau kev ntseeg tseeb thiab lub Koom Txoos ntawm Khetos. Ntxiv mus, thaum hais txog qhov tseeb ntawm kev ntseeg no, Pawg Sab Laj Dawb Huv npaj siab los tsim cov lus qhuab qhia ntawm cov Popes tsis ntev los no txog cov cai tsis raug cai ntawm tib neeg thiab kev txiav txim plaub ntug ntawm zej zog.
Tshooj I
LUB TSWV YIM TXOG KEV YWJ PHEEJ NTAWM KEV NTSEEG DAWB
Lub hom phiaj thiab lub hauv paus ntawm kev ywj pheej ntawm kev ntseeg
2. Pawg Sab Laj Vatican no tshaj tawm tias tib neeg muaj cai rau kev ywj pheej ntawm kev ntseeg. Kev ywj pheej no yog qhov tseeb tias txhua tus neeg yuav tsum tsis txhob raug yuam, txawm tias yog los ntawm cov tib neeg lossis cov pab pawg hauv zej zog lossis ib tus neeg muaj hwj chim, hauv txoj kev uas, hauv kev ntseeg, tsis muaj leej twg yuav raug yuam kom ua txhaum lawv lub siab, thiab tsis muaj leej twg yuav raug txwv tsis pub ua raws li nws, ntiag tug lossis pej xeem, ib leeg lossis koom nrog lwm tus, hauv qhov txwv. Nws tshaj tawm ntxiv tias txoj cai rau kev ywj pheej ntawm kev ntseeg yog qhov tseeb ntawm kev hwm ntawm tib neeg, raws li nkag siab los ntawm Vajtswv txoj lus qhia thiab los ntawm qhov laj thawj ntuj tsim. Txoj cai no ntawm tib neeg rau kev ywj pheej ntawm kev ntseeg yuav tsum tau lees paub hauv kev cai lij choj ntawm lub zej zog, kom nws dhau los ua txoj cai pej xeem.
Txhua tus neeg, vim lawv muaj lub meej mom ua neeg—uas yog, muaj lub laj thawj thiab kev ywj siab, thiab yog li ntawd muaj lub luag haujlwm ntawm tus kheej—yog lawv lub siab xav thiab muaj lub luag haujlwm ntawm lawv tus kheej los nrhiav qhov tseeb, tshwj xeeb tshaj yog qhov uas cuam tshuam nrog kev ntseeg. Lawv kuj yuav tsum lees txais qhov tseeb uas paub thiab txiav txim siab lawv lub neej tag nrho raws li nws qhov kev xav tau. Tab sis tib neeg tsis tuaj yeem ua tiav lub luag haujlwm no hauv txoj kev uas haum rau lawv tus kheej tshwj tsis yog tias lawv txaus siab rau kev ywj pheej ntawm lub siab thiab kev tiv thaiv los ntawm kev yuam los ntawm sab nraud. Yog li ntawd, txoj cai rau kev ywj pheej ntawm kev ntseeg tsis yog raws li tus neeg lub siab xav, tab sis raws li lawv lub siab xav. Yog li ntawd, txoj cai rau kev tiv thaiv no tseem nyob rau txawm tias rau cov neeg uas tsis ua tiav lub luag haujlwm los nrhiav thiab ua raws li qhov tseeb, thiab nws txoj kev siv, yog tias kev txiav txim siab pej xeem raug tswj hwm, tsis tuaj yeem raug cuam tshuam.
Kev ywj pheej ntawm kev ntseeg thiab tib neeg txoj kev sib txuas nrog Vajtswv
3. Txhua yam no yuav meej dua rau cov neeg uas xav tias tus qauv siab tshaj plaws ntawm tib neeg lub neej yog tib txoj cai ntawm Vajtswv—uas nyob mus ib txhis, ncaj ncees, thiab thoob ntiaj teb—uas Vajtswv txib, coj, thiab tswj hwm lub ntiaj teb thiab txoj kev ntawm tib neeg raws li nws txoj kev txawj ntse thiab kev hlub. Vajtswv ua rau tib neeg koom nrog txoj cai no, yog li ntawd, los ntawm lub siab mos siab muag ntawm Vajtswv txoj Kev Npaj, peb thiaj li paub qhov tseeb uas tsis hloov pauv ntau ntxiv. Yog li ntawd, txhua tus muaj lub luag haujlwm, thiab yog li ntawd kuj muaj cai, los nrhiav qhov tseeb hauv kev ntseeg, yog li ntawd, siv cov txheej txheem tsim nyog, lawv thiaj li ua tib zoo txiav txim siab ncaj ncees thiab tseeb ntawm lub siab.
Tam sim no, qhov tseeb yuav tsum tau nrhiav hauv txoj kev uas tsim nyog rau lub meej mom ntawm tib neeg thiab nws tus cwj pwm hauv zej zog, uas yog, los ntawm kev nug dawb, siv kev qhia lossis kev kawm, kev sib txuas lus thiab kev sib tham, los ntawm txoj kev uas qee tus piav qhia rau lwm tus qhov tseeb uas lawv tau pom lossis ntseeg tias lawv tau pom, los pab ib leeg hauv kev tshawb nrhiav qhov tseeb; thiab thaum qhov no paub lawm, nws yuav tsum tau txais nrog kev pom zoo ntawm tus kheej.
Tib neeg pom thiab paub txog cov lus qhia ntawm txoj cai ntawm Vajtswv los ntawm nws lub siab; lub siab uas nws yuav tsum ua raws li kev ntseeg siab hauv txhua yam nws ua kom ncav cuag Vajtswv, tus uas yog nws lub hom phiaj. Yog li ntawd, nws tsis tuaj yeem raug yuam kom ua tawm tsam nws lub siab. Nws kuj tsis tuaj yeem raug txwv tsis pub ua raws li nws lub siab, tshwj xeeb tshaj yog hauv kev ntseeg. Rau qhov kev coj ua ntawm kev ntseeg, los ntawm nws qhov xwm txheej, yog qhov tseem ceeb tshaj plaws hauv kev ua siab dawb thiab kev ywj pheej sab hauv uas tib neeg cuam tshuam ncaj qha rau Vajtswv: cov kev ua zoo li no tsis tuaj yeem raug txib lossis txwv los ntawm tib neeg lub hwj chim. Thiab qhov xwm txheej ntawm tib neeg hauv zej zog yuav tsum tau kom nws qhia nws cov kev ua ntawm kev ntseeg sab nraud, kom nws sib txuas lus nrog lwm tus hauv kev ntseeg, kom nws tshaj tawm nws txoj kev ntseeg hauv txoj kev sib koom ua ke.
Yog li ntawd, nws yog kev thuam rau tib neeg thiab rau qhov kev txiav txim uas Vajtswv tau tsim rau tib neeg, yog tias, thaum tswj hwm kev txiav txim rau pej xeem, tib neeg raug tsis pub muaj kev ywj pheej ntawm kev ntseeg hauv zej zog.
Tsis tas li ntawd xwb, tej kev ntseeg uas tib neeg ua, raws li lawv txoj kev ntseeg tob tshaj plaws, sib raug zoo nrog Vajtswv hauv lawv tus kheej thiab rau pej xeem, dhau ntawm lawv tus cwj pwm hauv ntiaj teb thiab lub sijhawm. Yog li ntawd, cov thawj coj pej xeem, uas lub hom phiaj yog los tiv thaiv kev zoo ntawm pej xeem raws sijhawm, yuav tsum lees paub thiab txhawb nqa lub neej kev ntseeg ntawm nws cov pej xeem; txawm li cas los xij, nws dhau nws lub hwj chim yog tias nws sim coj lossis cuam tshuam kev ntseeg.
Kev ywj pheej ntawm cov zej zog kev ntseeg
4. Kev ywj pheej lossis kev tiv thaiv ntawm kev yuam hauv kev ntseeg, uas yog cov tib neeg li, yuav tsum tau lees paub thaum lawv ua ke. Rau qhov xwm txheej ntawm tib neeg thiab kev ntseeg nws tus kheej xav tau cov zej zog kev ntseeg.
Cov zej zog no, yog tias tsis muaj kev ua txhaum cai ntawm kev txiav txim rau pej xeem, lawv muaj cai los ntawm txoj cai kom tsis txhob muaj kev tiv thaiv los tswj hwm lawv tus kheej raws li lawv txoj cai, los hwm Vajtswv nrog kev pe hawm pej xeem, los pab lawv cov tswv cuab hauv kev ua neej ntawm kev ntseeg thiab txhawb nqa lawv nrog cov lus qhuab qhia, thiab los txhawb cov tsev kawm ntawv uas cov tswv cuab koom tes ua ke kom txiav txim rau lawv tus kheej lub neej raws li lawv cov ntsiab cai ntawm kev ntseeg.
Cov zej zog kev ntseeg kuj muaj cai tsis raug txwv los ntawm kev cai lij choj lossis kev ua haujlwm ntawm cov tub ceev xwm pej xeem los ntawm kev xaiv tsa, kev cob qhia, kev xaiv tsa thiab kev hloov chaw ntawm lawv cov thawj coj, kev sib txuas lus nrog cov tub ceev xwm kev ntseeg thiab cov zej zog nyob rau lwm qhov ntawm lub ntiaj teb, lossis kev xaiv cov tsev teev ntuj thiab kev tau txais thiab siv cov khoom tsim nyog.
Cov zej zog kev ntseeg kuj muaj cai tsis pub leej twg txwv tsis pub qhia thiab tshaj tawm lawv txoj kev ntseeg rau pej xeem, ob qho tib si hais lus thiab sau ntawv. Txawm li cas los xij, thaum tshaj tawm kev ntseeg thiab qhia txog kev lig kev cai, ib tug yuav tsum tsis txhob ua txhua yam uas yuav ua rau muaj kev yuam lossis kev dag ntxias lossis kev yaum tsis ncaj ncees, tshwj xeeb tshaj yog thaum cuam tshuam nrog cov neeg tsis muaj kev kawm lossis cov neeg xav tau kev pab. Kev coj cwj pwm zoo li no yuav tsum raug suav hais tias yog kev siv tsis raug ntawm ib tus neeg txoj cai thiab kev ua txhaum lwm tus txoj cai.
Kev ywj pheej ntawm kev ntseeg kuj suav nrog txoj cai ntawm cov zej zog kev ntseeg los hais tawm qhov tseem ceeb ntawm lawv cov lus qhuab qhia rau kev teeb tsa ntawm lub zej zog thiab rau kev ua kom muaj zog ntawm txhua yam haujlwm ntawm tib neeg. Thaum kawg, txoj cai ntawm cov tib neeg, uas tsav los ntawm lawv tus kheej txoj kev xav ntawm kev ntseeg, los sib sau ua ke lossis tsim kom muaj kev kawm, kev coj noj coj ua, kev siab hlub, thiab kev sib raug zoo hauv zej zog yog tsim los ntawm lub neej ntawm tib neeg thiab lub neej ntawm kev ntseeg.
Tsev neeg txoj kev ywj pheej ntawm kev ntseeg
5. Txhua tsev neeg, ua ib lub zej zog uas muaj nws txoj cai thiab txoj cai tseem ceeb, muaj cai txiav txim siab ywj pheej hauv nws lub neej kev ntseeg hauv tsev neeg raws li kev coj ntawm niam txiv. Niam txiv muaj cai txiav txim siab seb yuav muab kev kawm kev ntseeg rau lawv cov menyuam li cas, raws li lawv txoj kev ntseeg. Yog li ntawd, cov thawj coj pej xeem yuav tsum lees paub txoj cai ntawm niam txiv xaiv tsev kawm ntawv lossis lwm txoj kev kawm nrog kev ywj pheej tiag tiag, yam tsis muab lub nra hnyav tsis ncaj ncees, ncaj qha lossis tsis ncaj qha, rau lawv rau qhov kev ywj pheej xaiv no. Ntxiv mus, cov cai ntawm niam txiv raug ua txhaum yog tias cov menyuam raug yuam kom mus kawm cov chav kawm uas tsis sib haum nrog niam txiv txoj kev ntseeg, lossis yog tias muaj ib lub tsev kawm ntawv uas tsis suav nrog kev qhia kev ntseeg kiag li.
Kev txhawb nqa kev ywj pheej ntawm kev ntseeg
6. Vim tias qhov zoo ntawm lub zej zog, uas yog tag nrho cov xwm txheej ntawm lub neej hauv zej zog uas tib neeg tuaj yeem ua tiav lawv tus kheej kom zoo tag nrho, qhov tseem ceeb tshaj plaws yog nyob ntawm kev ua raws li cov cai thiab lub luag haujlwm ntawm tib neeg, kev tiv thaiv txoj cai rau kev ywj pheej ntawm kev ntseeg cuam tshuam rau cov pej xeem, cov tub ceev xwm pej xeem, lub Koom Txoos thiab lwm lub zej zog kev ntseeg, raws li qhov xwm txheej ntawm txhua tus ntawm lawv, xav txog lawv lub luag haujlwm rau qhov zoo ntawm lub zej zog.
Kev tiv thaiv thiab txhawb nqa cov cai tib neeg uas tsis muaj kev ua txhaum cai yog ib lub luag haujlwm tseem ceeb ntawm txhua tus thawj coj pej xeem. Yog li ntawd, lub hwj chim pej xeem yuav tsum ua lub luag haujlwm los tiv thaiv kev ywj pheej ntawm kev ntseeg ntawm txhua tus pej xeem los ntawm kev cai lij choj thiab lwm txoj hauv kev tsim nyog, thiab pab txhawb cov xwm txheej zoo uas txhawb nqa lub neej kev ntseeg, kom cov pej xeem siv lawv cov cai kev ntseeg tau zoo thiab ua tiav lawv txoj haujlwm, thiab lub zej zog nws tus kheej yuav txaus siab rau cov koob hmoov ntawm kev ncaj ncees thiab kev thaj yeeb uas ntws los ntawm kev ncaj ncees ntawm tib neeg rau Vajtswv thiab rau Nws lub siab nyiam dawb huv.
Yog tias, xav txog qhov xwm txheej tshwj xeeb ntawm cov pej xeem, ib lub zej zog kev ntseeg tau txais kev lees paub tshwj xeeb hauv kev cai lij choj ntawm lub zej zog, nws yog qhov tsim nyog uas tib lub sijhawm txoj cai rau kev ywj pheej hauv kev ntseeg yuav tsum tau lees paub thiab hwm rau txhua tus pej xeem thiab cov zej zog kev ntseeg.
Thaum kawg, cov tub ceev xwm yuav tsum xyuas kom meej tias kev sib luag ntawm cov pej xeem, uas kuj yog ib feem ntawm kev zoo ntawm lub zej zog, yeej tsis raug kev puas tsuaj, txawm tias qhib lossis zais cia, vim yog kev ntseeg, vim tsis muaj kev ntxub ntxaug ntawm lawv.
Nws ua raws li qhov ntawd, cov thawj coj pej xeem tsis tuaj yeem yuam cov pej xeem, los ntawm kev yuam, kev ntshai, lossis lwm txoj kev, kom lees txais lossis tso tseg ib txoj kev ntseeg twg, thiab nws tsis tuaj yeem tiv thaiv leej twg los koom nrog lossis tawm hauv zej zog kev ntseeg. Thiab nws yog qhov tsis sib haum xeeb rau lub siab nyiam ntawm Vajtswv thiab rau cov cai dawb huv ntawm tib neeg thiab tsev neeg thaum siv lub zog hauv txhua daim ntawv los tshem tawm lossis tswj kev ntseeg, txawm tias nyob rau hauv tag nrho tib neeg, hauv ib cheeb tsam tshwj xeeb, lossis hauv ib pawg neeg tshwj xeeb.
Cov kev txwv ntawm kev ywj pheej ntawm kev ntseeg
7. Txoj cai rau kev ywj pheej ntawm kev ntseeg yog siv nyob rau hauv tib neeg lub zej zog thiab, yog li ntawd, nws siv yog raws li qee txoj cai uas tswj hwm nws.
Thaum siv txhua txoj kev ywj pheej, ib tug yuav tsum ua raws li lub hauv paus ntsiab lus ntawm kev lav ris ntawm tus kheej thiab kev sib raug zoo hauv zej zog: thaum siv lawv txoj cai, txhua tus neeg thiab pawg neeg hauv zej zog raug khi los ntawm txoj cai kev coj ncaj ncees kom xav txog txoj cai ntawm lwm tus, lawv tus kheej lub luag haujlwm rau lwm tus, thiab qhov zoo ntawm txhua tus. Ib tug yuav tsum ua nrog kev ncaj ncees thiab kev ua neeg rau txhua tus.
Ntxiv mus, vim tias lub zej zog pej xeem muaj cai tiv thaiv nws tus kheej ntawm kev ua phem uas yuav tshwm sim raws li kev ywj pheej ntawm kev ntseeg, nws yog lub luag haujlwm tseem ceeb ntawm cov tub ceev xwm pej xeem los muab kev tiv thaiv no. Txawm li cas los xij, qhov no yuav tsum tsis txhob ua raws li kev txiav txim siab, lossis los ntawm kev tsis ncaj ncees rau ib sab, tab sis raws li cov qauv kev cai lij choj uas sib xws nrog kev txiav txim siab ntawm kev coj ncaj ncees. Cov qauv no yog qhov yuav tsum tau ua rau kev tiv thaiv zoo ntawm cov cai no rau txhua tus pej xeem thiab rau kev sib npaug ntawm cov cai no, rau kev txhawb nqa kom zoo ntawm kev thaj yeeb nyab xeeb rau pej xeem, uas yog kev sib koom ua ke hauv kev ncaj ncees tiag tiag, thiab rau kev tiv thaiv kev coj ncaj ncees ntawm pej xeem. Tag nrho cov no yog ib feem tseem ceeb ntawm kev zoo rau pej xeem thiab suav nrog hauv lub tswv yim ntawm kev txiav txim siab rau pej xeem. Ntxiv mus, lub hauv paus ntsiab lus ntawm kev ywj pheej tag nrho yuav tsum tau ua raws li hauv zej zog, raws li kev ywj pheej yuav tsum tau lees paub rau tib neeg kom dav li dav tau thiab yuav tsum tsuas yog txwv thaum thiab rau qhov tsim nyog. Kev kawm rau kev siv kev ywj pheej
8. Cov txiv neej ntawm peb lub sijhawm raug kev nyuaj siab ntau yam thiab muaj kev phom sij ntawm kev raug tshem tawm lawv txoj kev ywj pheej xaiv. Tsis tas li ntawd xwb, muaj ob peb tug neeg uas tsis kam lees txhua yam kev ua raws li kev ywj pheej thiab tsis quav ntsej txog kev mloog lus.
Yog li ntawd, Pawg Sab Laj Vatican no txhawb kom txhua tus, tshwj xeeb tshaj yog cov uas muaj lub luag haujlwm rau kev kawm lwm tus, kom lawv siv zog los tsim cov txiv neej kom lawv hwm txoj kev coj ncaj ncees, mloog cov thawj coj uas raug cai thiab nyiam kev ywj pheej tiag tiag; cov txiv neej uas txiav txim siab nrog lawv tus kheej cov qauv raws li qhov tseeb, uas txiav txim siab lawv cov haujlwm nrog lub luag haujlwm, thiab uas siv zog txhawb nqa txhua yam uas yog qhov tseeb thiab ncaj ncees, zoo siab koom nrog lawv cov haujlwm nrog lwm tus.
Yog li ntawd, kev ywj pheej ntawm kev ntseeg yuav tsum tau txiav txim siab los pab cov txiv neej ua lub luag haujlwm ntau dua hauv kev ua tiav lawv txoj haujlwm hauv lub neej hauv zej zog.
TSHOOJ II
KEV YWJ PHEEJ KEV NTSEEG HAUV LUB KAJ NTAWM KEV QHIA TXOG KEV TSHWM SIM
Cov lus qhuab qhia ntawm kev ywj pheej ntawm kev ntseeg
Nws cov hauv paus hniav tob tob hauv Kev Tshwm Sim
9. Thaum Pawg Sab Laj Vatican no tshaj tawm txog txoj cai ntawm tib neeg kom muaj kev ywj pheej ntawm kev ntseeg, nws tshaj tawm raws li lub meej mom ntawm tib neeg, uas cov kev xav tau tau pom tseeb dua rau tib neeg lub tswv yim los ntawm kev paub dhau los ntawm ntau pua xyoo. Ntxiv mus, cov lus qhuab qhia ntawm kev ywj pheej no yog los ntawm kev tshwm sim ntawm Vajtswv, thiab yog li ntawd cov ntseeg Vajtswv yuav tsum tau ua raws li kev ntseeg ntau dua. Txawm hais tias Kev Tshwm Sim tsis tau lees paub meej txog txoj cai kom tsis txhob muaj kev yuam los ntawm sab nraud hauv kev ntseeg, nws tseem qhia txog lub meej mom ntawm tib neeg tag nrho, qhia txog Khetos txoj kev mus rau kev ywj pheej ntawm tib neeg hauv kev ua tiav lub luag haujlwm los ntseeg Vajtswv txoj lus, thiab qhia peb txog tus ntsuj plig uas cov thwjtim ntawm tus Xib Hwb no yuav tsum lees paub thiab ua raws li txhua yam. Tag nrho cov no piav qhia meej txog cov ntsiab cai dav dav uas cov lus qhuab qhia ntawm Daim Ntawv Tshaj Tawm no txog kev ywj pheej ntawm kev ntseeg tau tsim. Qhov tseem ceeb tshaj plaws, kev ywj pheej ntawm kev ntseeg hauv zej zog yog sib haum nrog kev ywj pheej ntawm kev ntseeg ntawm cov ntseeg Vajtswv.
Kev ywj pheej ntawm kev ua ntawm kev ntseeg
10. Nws yog ib qho ntawm cov ntsiab cai tseem ceeb tshaj plaws ntawm cov lus qhuab qhia Catholic, uas muaj nyob hauv Vajtswv Txojlus thiab cov txiv qhia tas li, tias tib neeg, thaum ntseeg, yuav tsum teb Vajtswv nrog kev txaus siab, thiab yog li ntawd, tsis muaj leej twg yuav tsum raug yuam kom lees txais kev ntseeg tawm tsam nws lub siab nyiam. Rau qhov kev ua ntawm kev ntseeg yog kev txaus siab los ntawm nws tus cwj pwm, txij li tib neeg, uas tau txhiv dim los ntawm Khetos tus Cawm Seej thiab raug hu los ntawm Yexus Khetos los ua menyuam saws, tsis tuaj yeem ua raws li Vajtswv uas qhia nws tus kheej, tshwj tsis yog, raug rub los ntawm Leej Txiv, nws muab rau Vajtswv lub txiaj ntsim ntawm kev ntseeg uas muaj laj thawj thiab dawb. Yog li ntawd, nws yog qhov sib xws nrog lub siab nyiam ntawm kev ntseeg uas txhua yam kev yuam los ntawm tib neeg hauv kev ntseeg yuav tsum raug tshem tawm. Yog li ntawd, ib txoj cai ntawm kev ywj pheej ntawm kev ntseeg pab txhawb nqa qhov xwm txheej uas tib neeg tuaj yeem raug caw tuaj rau kev ntseeg Christian, lees txais nws ntawm lawv tus kheej lub siab nyiam, thiab ua haujlwm tshaj tawm nws hauv txhua qhov ntawm lawv lub neej.
Tus cwj pwm ntawm Khetos thiab cov Thwj Tim
11. Vajtswv yeej hu tibneeg los ua haujlwm rau nws hauv sab ntsuj plig thiab qhov tseeb, yog li ntawd lawv thiaj raug khi hauv lub siab, tiamsis tsis raug yuam. Rau qhov Vajtswv xav txog lub meej mom ntawm tib neeg uas nws tus kheej tsim, uas yuav tsum raug tswj hwm los ntawm nws lub siab nyiam thiab txaus siab rau kev ywj pheej. Qhov no tau pom tseeb tshwj xeeb hauv Yexus Khetos, uas Vajtswv tau qhia nws tus kheej zoo kawg nkaus thiab qhia nws txoj kev. Tseeb tiag, Khetos, uas yog peb tus Xib Hwb thiab tus Tswv, lub siab mos siab muag thiab txo hwj chim, tau ua siab ntev rub thiab caw cov thwjtim. Nws yog qhov tseeb tias nws tau txhawb nqa thiab lees paub nws cov lus qhuab qhia nrog tej txuj ci tseem ceeb, los txhawb thiab txhawb nqa kev ntseeg ntawm cov neeg mloog nws, tiamsis tsis yog yuam lawv. Nws yeej tau qhuab ntuas cov neeg uas hnov nws tsis ntseeg, tiamsis tso kev rau txim rau Vajtswv rau hnub txiav txim. Thaum nws xa cov tubtxib mus rau hauv ntiaj teb, nws hais rau lawv tias: "Tus uas ntseeg thiab ua kev cai raus dej yuav raug cawm dim, tiamsis tus uas tsis ntseeg yuav raug txim" (Malakaus 16:16). Tiamsis Nws, paub tias cov nroj tsuag tau raug tseb rau ntawm cov nplej, tau hais kom ob qho tib si yuav tsum tso kom loj hlob mus txog thaum sau qoob loo, uas yuav tshwm sim thaum kawg ntawm lub caij nyoog. Txawm hais tias nws tsis kam ua ib tug Mexiyas uas yog nom tswv thiab yog ib tug thawj coj uas siv zog los ua, nws nyiam hu nws tus kheej ua Leej Tub ntawm Tib Neeg, tus uas los "ua haujlwm thiab muab nws txoj sia ua tus nqe txhiv rau ntau tus" (Malakaus 10:45). Nws qhia nws tus kheej ua Vajtswv tus Tub qhe zoo tag nrho, tus uas "tsis rhuav ib tug pas nrig uas raug mob lossis tua ib tug ntses uas tab tom kub hnyiab" (Mathais 12:20). Nws paub txog txoj cai pej xeem thiab nws cov cai, txib kom them se rau Xixa, tab sis Nws ceeb toom meej meej tias Vajtswv cov cai siab dua yuav tsum tau hwm: "Muab rau Xixa yam uas yog Xixa li, thiab muab rau Vajtswv yam uas yog Vajtswv li" (Mathais 22:21). Thaum kawg, los ntawm kev ua tiav txoj haujlwm txhiv dim saum ntoo khaub lig, kom tau txais kev cawmdim thiab kev ywj pheej tiag tiag rau tib neeg, Nws ua tiav Nws qhov kev tshwm sim. Nws tau ua tim khawv txog qhov tseeb, tab sis nws tsis xav siv zog los yuam cov neeg uas tawm tsam nws. Rau qhov nws lub nceeg vaj tsis raug tiv thaiv los ntawm kev siv zog, tab sis tau tsim los ntawm kev ua tim khawv txog qhov tseeb thiab mloog nws, thiab loj hlob los ntawm txoj kev hlub uas Khetos, tsa rau saum ntoo khaub lig, rub tib neeg los cuag nws tus kheej.
Cov tubtxib, uas tau qhia los ntawm Khetos txojlus thiab tus yam ntxwv, tau ua raws li tib txoj kev. Txij thaum chiv keeb ntawm lub Koom Txoos, cov thwjtim ntawm Khetos tau siv zog coj tib neeg los lees Khetos ua tus Tswv, tsis yog los ntawm kev yuam lossis kev dag ntxias uas tsis tsim nyog rau Txoj Moo Zoo, tab sis qhov tseem ceeb tshaj plaws los ntawm lub hwj chim ntawm Vajtswv txojlus. Lawv tau tshaj tawm rau txhua tus txog Vajtswv tus Cawm Seej txoj kev npaj, "tus uas xav kom txhua tus neeg tau txais kev cawmdim thiab los paub qhov tseeb" (1 Timaute 2:4); tab sis tib lub sijhawm, lawv hwm cov neeg tsis muaj zog, txawm tias cov neeg ua yuam kev, yog li qhia tias "txhua tus yuav qhia txog nws tus kheej rau Vajtswv" (Loos 14:12), thiab thaum lub sijhawm ntawd, yuav tsum mloog nws lub siab. Ib yam li Khetos, cov tubtxib yeej ib txwm cog lus los ua tim khawv txog qhov tseeb ntawm Vajtswv, ua siab loj tshaj tawm nrog kev ua siab loj dua rau cov neeg thiab cov thawj coj, "Vajtswv txojlus nrog kev ntseeg siab" (Tes Haujlwm 4:31). Rau qhov lawv ntseeg nrog kev ntseeg tsis tu ncua tias Txoj Moo Zoo nws tus kheej yog lub hwj chim ntawm Vajtswv rau kev cawmdim ntawm txhua tus neeg uas ntseeg. Yog li ntawd, lawv thiaj li tsis quav ntsej txog txhua yam "tej cuab yeej ntawm lub cev nqaij daim tawv," thiab ua raws li Khetos txoj kev txo hwj chim thiab kev txo hwj chim, lawv thiaj li tshaj tawm Vajtswv txoj lus, tso siab rau nws lub hwj chim los saum ntuj los rhuav tshem cov hwj chim uas yog Vajtswv cov yeeb ncuab thiab coj tib neeg los ntseeg thiab mloog Khetos lus. Cov Thwj Tim, zoo li tus Xib Hwb, lees paub cov hwj chim hauv zej zog uas raug cai: "Tsis muaj hwj chim tsuas yog qhov uas Vajtswv tau tsim tsa," tus Thwj Tim qhia, uas yog li ntawd hais kom ua li no: "Cia txhua tus nyob hauv qab cov thawj coj tswj hwm ..." "Leej twg tawm tsam cov thawj coj tawm tsam qhov kev txiav txim uas Vajtswv tau tsim tsa" (Loos 13: 1-2). Thiab tib lub sijhawm, lawv tsis ntshai tawm tsam lub hwj chim pej xeem thaum nws tawm tsam Vajtswv lub siab nyiam dawb huv: "Peb yuav tsum mloog Vajtswv lus dua li mloog tib neeg" (Tes Haujlwm 5:29). Muaj ntau tus neeg tuag tes tuag taw thiab cov neeg ntseeg tau ua raws li txoj kev no thoob plaws ntau pua xyoo thiab thoob plaws ntiaj teb.
Lub Koom Txoos ua raws li Khetos thiab cov Thwj Tim txoj kev taug
12. Yog li ntawd, lub Koom Txoos, uas muaj siab ncaj rau qhov tseeb ntawm Txoj Moo Zoo, ua raws li txoj kev ntawm Khetos thiab cov Thwj Tim thaum nws lees paub thiab txhawb nqa kev ywj pheej ntawm kev ntseeg raws li kev hwm tib neeg thiab Vajtswv qhov kev tshwm sim. Thoob plaws lub sijhawm, nws tau khaws cia thiab qhia cov lus qhuab qhia tau txais los ntawm Xib Hwb thiab cov Thwj Tim. Txawm hais tias nyob rau hauv lub neej ntawm Vajtswv Cov Neeg, thaum lawv taug kev los ntawm kev hloov pauv ntawm keeb kwm tib neeg, qee zaum muaj kev coj cwj pwm tsis raws li tus ntsuj plig ntawm Txoj Moo Zoo, thiab txawm tias tawm tsam nws, lub Koom Txoos ib txwm tswj hwm cov lus qhuab qhia tias tsis muaj leej twg yuav tsum raug yuam kom lees txais kev ntseeg.
Ua li no, txoj kev ntseeg Vajtswv tau ua haujlwm ntev heev hauv tib neeg lub siab thiab tau pab txhawb nqa lawv kom muaj peev xwm, dhau ntau pua xyoo, los pom qhov tseem ceeb ntawm lawv tus kheej thiab kom lawv ntseeg tias, hauv kev ntseeg, qhov tseem ceeb no yuav tsum tau khaws cia hauv zej zog uas tsis muaj kev yuam los ntawm tib neeg.
Kev ywj pheej ntawm lub Koom Txoos
13. Ntawm tej yam uas cuam tshuam txog qhov zoo ntawm lub Koom Txoos, qhov tseeb rau qhov zoo ntawm lub zej zog nws tus kheej, thiab uas yuav tsum tau khaws cia txhua lub sijhawm thiab txhua qhov chaw thiab tiv thaiv txhua yam kev tsis ncaj ncees, nws yog qhov tseem ceeb tshaj plaws uas lub Koom Txoos txaus siab rau kev ywj pheej ntawm kev ua ntau npaum li qhov xav tau rau kev saib xyuas kev cawm seej ntawm tib neeg. Rau qhov no yog kev ywj pheej dawb huv, uas Vajtswv Tib Leeg Tub tau nplua nuj lub Koom Txoos, yuav los ntawm nws cov ntshav. Nws yog qhov tseem ceeb rau lub Koom Txoos uas cov neeg uas tawm tsam nws ua txhaum Vajtswv lub siab nyiam. Kev ywj pheej ntawm lub Koom Txoos yog lub hauv paus ntsiab lus tseem ceeb hauv kev sib raug zoo ntawm lub Koom Txoos thiab cov tub ceev xwm pej xeem thiab tag nrho cov kev txiav txim pej xeem.
Lub Koom Txoos thov kom muaj kev ywj pheej hauv tib neeg lub neej thiab ua ntej txhua tus thawj coj pej xeem, vim nws yog ib lub hwj chim ntawm sab ntsuj plig, uas Khetos tus Tswv tau tsim tsa, uas los ntawm Vajtswv lub luag haujlwm yog mus rau thoob plaws lub ntiaj teb thiab tshaj tawm Txoj Moo Zoo rau txhua tus neeg. Ib yam li ntawd, lub Koom Txoos thov kom muaj kev ywj pheej vim nws yog ib lub zej zog ntawm tib neeg uas muaj cai nyob hauv zej zog raws li cov qauv ntawm kev ntseeg Khetos.
Tam sim no, qhov twg kev ywj pheej ntawm kev ntseeg yeej ib txwm muaj—tsis yog tsuas yog tshaj tawm hauv cov lus xwb, thiab tsis yog tsuas yog kev cai lij choj pom zoo xwb, tab sis kuj muab coj los siv ua tiag tiag—thaum kawg, lub Koom Txoos ua tiav qhov xwm txheej ruaj khov, ob qho tib si hauv kev cai lij choj thiab qhov tseeb, rau kev ywj pheej tsim nyog hauv kev ua tiav nws lub hom phiaj dawb huv, kev ywj pheej uas cov thawj coj ntawm pawg ntseeg tau hais tawm hauv zej zog. Thiab tib lub sijhawm, cov ntseeg Vajtswv, zoo li txhua tus neeg, txaus siab rau txoj cai pej xeem uas tsis raug txwv tsis pub ua neej raws li lawv lub siab. Yog li ntawd, muaj kev sib haum xeeb ntawm kev ywj pheej ntawm lub Koom Txoos thiab kev ywj pheej ntawm kev ntseeg uas yuav tsum tau lees paub tias yog txoj cai rau txhua tus neeg thiab cov zej zog thiab raug pom zoo hauv txoj cai lij choj.
Lub Luag Haujlwm ntawm Lub Koom Txoos
14. Lub Koom Txoos Catholic, yuav kom ua tiav raws li Vajtswv txoj lus txib: "qhia txhua haiv neeg" (Mathais, 18, 19-20), yuav tsum siv zog ua haujlwm "kom Vajtswv txojlus thiaj li nthuav dav thiab tau koob meej" (2 Thexalaunikes, 3, I).
Nws thov nws cov menyuam txhua tus ua ntej tshaj plaws kom lawv "thov Vajtswv, thov Vajtswv, thov Vajtswv, thiab ua tsaug rau txhua tus neeg ... Qhov no yog qhov zoo thiab txais yuav rau Vajtswv peb tus Cawm Seej, tus uas xav kom txhua tus neeg tau txais kev cawmdim thiab los paub qhov tseeb" (1 Timaute 2:1-4).
Rau lawv ib feem, cov neeg ntseeg, thaum lawv tsim lawv lub siab, yuav tsum mob siab mloog cov lus qhuab qhia dawb huv thiab tseeb ntawm lub Koom Txoos. Vim los ntawm lub siab nyiam ntawm Khetos, lub Koom Txoos Catholic yog tus xib fwb ntawm qhov tseeb, thiab nws lub hom phiaj yog tshaj tawm thiab qhia qhov tseeb, uas yog Khetos, thiab tib lub sijhawm tshaj tawm thiab lees paub nrog nws lub hwj chim ntawm cov ntsiab cai ntawm kev coj ncaj ncees uas ntws los ntawm tib neeg lub xwm txheej nws tus kheej. Ntxiv mus, cia cov neeg ntseeg, ua neeg txawj ntse hauv lawv txoj kev sib raug zoo nrog cov neeg tsis ntseeg, thiab nthuav lub teeb ntawm lub neej "hauv Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv, hauv kev hlub tiag tiag, hauv cov lus ntawm qhov tseeb" (2 Kauleethaus 6: 6-7), nrog kev ntseeg siab thiab kev mob siab rau cov tub txib, txawm tias mus txog rau qhov ntshav ntws.
Rau qhov tus thwjtim muaj lub luag haujlwm loj rau Khetos tus Xibhwb kom paub zoo dua txhua hnub txog qhov tseeb uas nws tau txais los ntawm Nws, tshaj tawm nws ncaj ncees, thiab tiv thaiv nws nrog lub siab tawv, tsis suav nrog txhua txoj hauv kev uas tawm tsam lub ntsiab lus ntawm Txoj Moo Zoo. Txawm li cas los xij, tib lub sijhawm, Khetos txoj kev siab hlub txhawb kom nws kho nrog kev hlub, kev txawj ntse, thiab kev ua siab ntev rau cov neeg uas ua yuam kev lossis tsis paub txog kev ntseeg. Yog li ntawd, ib tug yuav tsum xav txog ob qho tib si lub luag haujlwm rau Khetos, Lo Lus uas muab txoj sia uas yuav tsum tau tshaj tawm, thiab cov cai ntawm tib neeg thiab qhov ntsuas ntawm kev hlub tshua uas Vajtswv, los ntawm Khetos, tau muab rau tib neeg, uas raug caw kom txais thiab lees txais kev ntseeg nrog kev txaus siab.
LUS XAUS
15. Yog li ntawd, nws pom tseeb tias cov txiv neej ntawm peb lub sijhawm xav kom muaj peev xwm tshaj tawm kev ntseeg ywj pheej hauv ntiag tug thiab pej xeem; thiab tseem ceeb tshaj, tias kev ywj pheej ntawm kev ntseeg tau tshaj tawm tias yog ib txoj cai pej xeem hauv ntau Txoj Cai Tswjfwm thiab tau lees paub meej hauv cov ntaub ntawv thoob ntiaj teb.
Tiamsis muaj tej lub tebchaws uas, txawm hais tias lawv tsab Cai Lij Choj lees paub kev ywj pheej ntawm kev pe hawm kev ntseeg, cov thawj coj pej xeem lawv tus kheej siv zog los tiv thaiv cov pej xeem los ntawm kev ntseeg thiab ua rau lub neej nyuaj heev thiab tsis muaj kev nyab xeeb rau cov zej zog kev ntseeg.
Zoo siab txais tos cov cim zoo ntawm lub sijhawm no, tab sis nrog kev tu siab tsis lees paub cov lus tseeb phem no, Pawg Sab Laj dawb huv txhawb cov ntseeg Catholic thiab thov kom txhua tus txiv neej xav txog qhov tseem ceeb ntawm kev ywj pheej ntawm kev ntseeg, tshwj xeeb tshaj yog nyob rau hauv cov xwm txheej tam sim no ntawm tsev neeg tib neeg.
Nws pom tseeb tias txhua haiv neeg tab tom sib koom siab zuj zus, tias cov neeg ntawm ntau haiv neeg thiab kev ntseeg sib txawv tau sib khi ua ke los ntawm kev sib raug zoo, thiab tias kev paub txog lub luag haujlwm ntawm tus kheej tab tom loj hlob. Yog li ntawd, rau kev sib raug zoo thiab kev sib haum xeeb ntawm tib neeg kom tsim thiab sib koom ua ke, nws yog ib qho tseem ceeb uas kev ywj pheej ntawm kev ntseeg yuav tsum tau tiv thaiv los ntawm kev tiv thaiv kev cai lij choj thoob plaws ntiaj teb thiab kom cov luag haujlwm tseem ceeb thiab cov cai ntawm cov tib neeg los tsim lawv lub neej kev ntseeg hauv zej zog yuav tsum tau hwm.
Thov kom Vajtswv, Leej Txiv ntawm txhua tus, pub rau tsev neeg tib neeg, los ntawm kev ua raws li kev ywj pheej ntawm kev ntseeg hauv zej zog, los ntawm txoj kev tshav ntuj ntawm Khetos thiab lub hwj chim ntawm tus Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv, kom lawv thiaj li tau txais "kev ywj pheej ntawm Vajtswv cov menyuam lub yeeb koob" (Loos, 8, 21).
Txhua yam hauv Daim Ntawv Tshaj Tawm no tau ua rau cov Txiv ntawm Pawg Sab Laj Dawb Huv tshaj plaws zoo siab. Thiab peb, nrog rau lub hwj chim ntawm cov Tubtxib uas Khetos tau muab rau peb, ua ke nrog cov Txiv uas hwm, hauv Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv, pom zoo, txiav txim siab, thiab tsim lawv, thiab txib kom, tom qab tau txiav txim siab los ntawm pawg sab laj, lawv yuav tsum tshaj tawm rau Vajtswv lub yeeb koob.
Loos, hauv St. Peter's, Lub Kaum Ob Hlis 7, 1965.
Kuv, PAUL, Tus Tswv Qhia ntawm lub Koom Txoos Catholic
