DEKLARASYON SA ERETIKO SA 1965, NGA GIHIMO SA IKADUHANG KONSEHO SA VATICAN:

 

 

PAHAYAG

DIGNITATIS HUMANAE

BAHIN SA KAGAWASAN SA RELIHIYON

 

ANG KATUNGOD SA INDIBIDWAL UG SA MGA KOMUNIDAD
NGADTO SA SOSYAL UG SIBIL NGA KAGAWASAN SA MGA BUTANG NGA RELIHIYON

1. Ang mga tawo sa atong panahon nagkaanam ka masayod sa dignidad sa tawhanong persona, ug ang gidaghanon sa mga nangayo nga ang mga tawo, sa ilang mga lihok, makatagamtam ug makagamit sa ilang kaugalingong responsableng paghukom ug kagawasan, nga gigiyahan sa usa ka pagbati sa katungdanan ug dili mapalihok sa pagpugos, nagkadaghan. Nanawagan usab sila alang sa legal nga pagtakda sa gahum sa publiko, aron ang gilapdon sa makatarunganon nga kagawasan, sa indibidwal ug sa mga asosasyon, dili mahimong sobra nga mapugngan. Kini nga panginahanglan alang sa kagawasan sa tawhanong katilingban labaw sa tanan may kalabutan sa mga kaayohan sa espiritu sa tawo, labi na kadtong may kalabotan sa gawasnon nga paggamit sa relihiyon sa katilingban. Maampingong nagtagad niining mga pangandoy sa hunahuna ug nagtumong sa pagpahayag kung unsa kini nahiuyon sa kamatuoran ug hustisya, kining Konsilyo sa Batikano nagtuon sa sagrado nga tradisyon ug sa doktrina sa Simbahan, nga nagdala sa kahayag sa mga bag-ong butang, kanunay nga nahiuyon sa mga karaan.

Una, ang sagrado nga Konsilyo nagpahayag nga ang Dios nagpadayag sa katawhan sa paagi diin, sa pag-alagad Kaniya, ang mga tawo maluwas ug makakaplag og kalipay diha kang Kristo. Nagtuo kami nga kining usa ka tinuod nga relihiyon anaa sa Katoliko ug Apostolikong Simbahan, diin gitugyanan sa Ginoong Jesus ang misyon sa pagpakaylap niini ngadto sa tanang katawhan, nga nag-ingon sa mga Apostoles: “Busa panglakaw kamo ug himoa ninyong mga tinun-an ang tanang kanasoran, ug bunyagi sila sa ngalan sa Amahan ug sa Anak ug sa Espiritu Santo, ug tudloi sila sa pagtuman sa tanan nga akong gisugo kaninyo” (Mateo 28:19-20). Sa ilang bahin, ang tanang katawhan obligado sa pagpangita sa kamatuoran, ilabina mahitungod sa Dios ug sa Iyang Simbahan, ug, sa higayon nga ilang mahibaloan kini, sa pagdawat ug pagpraktis niini.

Giila usab sa balaang Konsilyo nga kini nga mga katungdanan makaapekto ug mogapos sa mga konsensya sa mga tawo, ug nga ang kamatuoran mopahamtang lamang sa kaugalingon pinaagi sa kusog sa kamatuoran mismo, nga hinay apan kusganong motuhop sa mga kalag. Karon, tungod kay ang kagawasan sa relihiyon nga gikinahanglan sa mga tawo alang sa katumanan sa ilang obligasyon sa pagsimba sa Diyos may kalabotan sa imyunidad gikan sa pagpugos sa sibil nga katilingban, gibilin niini nga wala mausab ang tradisyonal nga doktrina sa Katoliko mahitungod sa moral nga katungdanan sa mga indibidwal ug mga katilingban ngadto sa tinuod nga relihiyon ug sa usa ka Simbahan ni Kristo. Dugang pa, sa pagtubag niining relihiyosong kamatuoran, ang balaang Konsilyo nagtinguha sa pagpalambo sa doktrina sa bag-ong mga Papa mahitungod sa dili malapas nga mga katungod sa tawo ug sa legal nga han-ay sa katilingban.

KAPITULO I

KINATIBUK-ANG PANAN-AW SA KAGAWASAN SA RELIHIYON

Tumong ug pundasyon sa kagawasan sa relihiyon

2. Kini nga Konsilyo sa Batikano nagpahayag nga ang tawo adunay katungod sa kagawasan sa relihiyon. Kini nga kagawasan naglangkob sa kamatuoran nga ang tanan nga mga tawo kinahanglan nga dili mapugos, bisan sa bahin sa mga indibidwal o mga grupo sa katilingban o bisan unsang awtoridad sa tawo, sa paagi nga, sa mga butang sa relihiyon, walay usa nga mapugos sa paglihok batok sa ilang konsensya, ni adunay bisan kinsa nga mapugngan sa paglihok subay niini, pribado o publiko, mag-inusara o kauban ang uban, sulod sa angay nga mga limitasyon. Dugang pa niini nga nagpahayag nga ang katungod sa kagawasan sa relihiyon tinuod nga gitukod sa dignidad sa tawo, sumala sa nasabtan sa gipadayag nga pulong sa Dios ug sa natural nga pangatarungan mismo. Kini nga katungod sa tawo sa kagawasan sa relihiyon kinahanglan nga mailhan sa legal nga han-ay sa katilingban, aron kini mahimong usa ka sibil nga katungod.

Ang tanang tawo, tungod sa ilang kinaiyanhong dignidad isip mga tawo—nga mao, gihatagan og pangatarungan ug kagawasan sa pagbuot, ug busa gipadato sa personal nga responsibilidad—giduso sa ilang kinaiya ug moral nga obligado sa pagpangita sa kamatuoran, ilabina kadtong may kalabotan sa relihiyon. Obligado usab sila sa pagdawat sa nahibal-an nga kamatuoran ug sa paghan-ay sa ilang tibuok kinabuhi sumala sa mga gipangayo niini. Apan ang mga tawo dili makatuman niini nga obligasyon sa paagi nga angay sa ilang kaugalingong kinaiya gawas kon sila makatagamtam sa sikolohikal nga kagawasan ug resistensya gikan sa gawas nga pagpugos. Busa, ang katungod sa kagawasan sa relihiyon wala gibase sa subhetibong disposisyon sa tawo, apan sa ilang kinaiya. Busa, ang katungod niini nga resistensya magpabilin bisan alang niadtong mapakyas sa pagtuman sa obligasyon sa pagpangita ug pagsunod sa kamatuoran, ug ang paggamit niini, basta ang matarong nga kahusay sa publiko mapadayon, dili mababagan.

Kagawasan sa relihiyon ug ang koneksyon sa tawo sa Diyos

3. Kining tanan mas klaro pa alang niadtong naghunahuna nga ang labing taas nga sukdanan sa kinabuhi sa tawo mao ang samang balaod sa Dios—walay katapusan, obhetibo, ug unibersal—nga pinaagi niini ang Dios nagmando, naggiya, ug nagdumala sa kalibutan ug sa mga agianan sa tawhanong komunidad sumala sa laraw sa iyang kaalam ug gugma. Gihimo sa Dios ang katawhan nga usa ka umalambit niining balaod, aron, pinaagi sa malumo nga disposisyon sa balaan nga Pag-atiman, atong mas mailhan ang dili mausab nga kamatuoran. Busa, ang tanan adunay obligasyon, ug busa usab ang katungod, sa pagpangita sa kamatuoran sa mga butang nga relihiyoso, aron, gamit ang angay nga mga paagi, sila mahimong maalamon nga makahimo og matul-id ug tinuod nga mga paghukom sa konsensya.

Karon, ang kamatuoran kinahanglan pangitaon sa paagi nga angay sa dignidad sa tawo ug sa iyang sosyal nga kinaiya, buot ipasabot, pinaagi sa gawasnon nga pagpangutana, paggamit sa pagtudlo o edukasyon, komunikasyon ug diyalogo, nga pinaagi niini ang uban nagpatin-aw sa uban sa kamatuoran nga ilang nakaplagan o gituohan nga ilang nakaplagan, aron magtinabangay sa pagpangita sa kamatuoran; ug sa higayon nga kini mahibaloan na, kini kinahanglan nga dawaton uban ang hugot nga pag-uyon.

Ang tawo makamatikod ug makaila sa mga dikta sa balaod sa Dios pinaagi sa iyang konsensya; usa ka konsensya nga kinahanglan niyang sundon nga matinud-anon sa tanan niyang mga kalihokan aron makaabot sa Dios, kinsa mao ang iyang tumong. Busa, dili siya mapugos sa paglihok batok sa iyang konsensya. Dili usab siya mapugngan sa paglihok sumala sa iyang konsensya, labi na sa mga butang nga relihiyoso. Kay ang pagpraktis sa relihiyon, sa kinaiya niini, naglangkob labaw sa tanan sa boluntaryo ug gawasnon nga mga buhat sa sulod diin ang tawo direktang nakig-uban sa Dios: ang mga buhat niini nga matang dili masugo o mapugngan sa usa ka tawhanong awtoridad lamang. Ug ang sosyal nga kinaiya sa tawo nagkinahanglan nga iyang ipakita sa gawas ang iyang mga buhat sa relihiyon, nga siya makigsulti sa uban sa mga butang nga relihiyoso, nga siya moangkon sa iyang relihiyon sa usa ka paagi nga komunal.

Busa, usa ka insulto sa tawo ug sa kahusay nga gitukod sa Dios alang sa mga tawo, kon, samtang gipreserbar ang matarong nga kahusay sa publiko, ang tawo gihikawan sa kagawasan sa paggamit sa relihiyon sa katilingban.

Dugang pa, ang mga relihiyosong buhat, diin ang mga tawo, base sa ilang kinasingkasing nga mga pagtuo, nakig-uban sa pribado ug publiko sa Dios, milabaw sa ilang kinaiya mismo sa yutan-on ug temporal nga kahusay. Busa, ang sibil nga awtoridad, kansang hustong katuyoan mao ang pagpanalipod sa kaayohan sa tanan sa umaabot, kinahanglan nga moila ug modasig sa relihiyosong kinabuhi sa mga lungsuranon niini; bisan pa, kini molapas sa awtoridad niini kon kini mosulay sa paggiya o pagbabag sa mga relihiyosong buhat.

Ang kagawasan sa mga relihiyosong komunidad

4. Ang kagawasan o imyunidad gikan sa pagpugos sa mga butang nga relihiyoso, nga iya sa mga indibidwal, kinahanglan usab nga ilhon kung sila molihok nga kolektibo. Kay ang sosyal nga kinaiya sa katawhan ug sa relihiyon mismo nanginahanglan og mga relihiyosong komunidad.

Kining mga komunidad, basta dili malapas ang mga kinahanglanon sa kahusay sa publiko, adunay katungod sa kagawasan sa pagdumala sa ilang kaugalingon sumala sa ilang kaugalingong mga lagda, pagpasidungog sa Pagka-Diyos pinaagi sa pagsimba sa publiko, pagtabang sa ilang mga miyembro sa pagpraktis sa relihiyosong kinabuhi ug pagsuporta kanila sa doktrina, ug pagpalambo sa mga institusyon diin ang mga miyembro nagtinabangay aron mahan-ay ang ilang kaugalingong kinabuhi sumala sa ilang relihiyosong mga prinsipyo.

Ang mga relihiyosong komunidad adunay katungod usab nga dili mapugngan sa legal nga paagi o sa administratibong aksyon sa sibil nga awtoridad gikan sa eleksyon, pagbansay, pagtudlo ug pagbalhin sa ilang kaugalingong mga ministro, komunikasyon sa mga relihiyosong awtoridad ug mga komunidad nga nahimutang sa ubang bahin sa kalibutan, o ang pagpili sa mga relihiyosong bilding ug ang pag-angkon ug paggamit sa angay nga kabtangan.

Ang mga relihiyosong komunidad adunay katungod usab nga dili mapugngan sa pagtudlo ug pagpahayag sa ilang pagtuo sa publiko, sa binaba ug sa sinulat. Bisan pa, sa pagpakaylap sa relihiyosong pagtuo ug pagpaila sa mga kostumbre, kinahanglan kanunay nga maglikay sa bisan unsang matang sa mga aksyon nga mahimong magpakita sa pagpugos o dili matinud-anon o dili matarong nga pagdani, labi na kung nakiglabot sa mga tawo nga wala’y edukasyon o nanginahanglan. Ang ingon nga pamatasan kinahanglan isipon nga pag-abuso sa kaugalingon nga mga katungod ug paglapas sa mga katungod sa uban.

Ang kagawasan sa relihiyon naglakip usab sa katungod sa mga relihiyosong komunidad nga gawasnon nga ipahayag ang talagsaon nga bili sa ilang doktrina alang sa kahapsay sa katilingban ug alang sa pagpabuhi sa tanang kalihokan sa tawo. Sa katapusan, ang katungod sa mga indibidwal, nga gimaneho sa ilang kaugalingong relihiyosong sentimento, nga gawasnon nga magtigom o magtukod og mga asosasyon sa edukasyon, kultura, kawanggawa, ug sosyal gibase sa sosyal nga kinaiya sa katawhan ug sa kinaiya mismo sa relihiyon.

Ang kagawasan sa relihiyon sa pamilya

5. Ang matag pamilya, isip usa ka katilingban nga adunay kaugalingong kinaiyanhon ug sukaranang mga katungod, adunay katungod sa gawasnon nga pag-organisar sa ilang relihiyosong kinabuhi ubos sa paggiya sa mga ginikanan. Ang mga ginikanan adunay katungod sa pagtino sa porma sa relihiyosong edukasyon nga ihatag sa ilang mga anak, sumala sa ilang kaugalingong relihiyosong mga gituohan. Busa, ang sibil nga awtoridad kinahanglan nga moila sa katungod sa mga ginikanan sa pagpili og mga eskwelahan o uban pang paagi sa edukasyon nga adunay tinuod nga kagawasan, nga dili magpahamtang og dili makiangayon nga mga palas-anon, direkta man o dili direkta, kanila alang niining kagawasan sa pagpili. Dugang pa, ang mga katungod sa mga ginikanan malapas kon ang mga bata mapugos sa pagtambong sa mga leksyon sa eskwelahan nga dili katumbas sa relihiyosong mga gituohan sa mga ginikanan, o kon ang usa ka sistema sa edukasyon gipatuman nga hingpit nga wala maglakip sa relihiyosong pagtudlo.

Ang pagpalambo sa kagawasan sa relihiyon

6. Tungod kay ang kaayohan sa katilingban, nga mao ang kinatibuk-ang mga kondisyon sa kinabuhing sosyal diin ang mga tawo mas hingpit ug mas sayon ​​nga makab-ot ang ilang kaugalingong kahingpitan, nagsandig labaw sa tanan sa pagtuman sa mga katungod ug katungdanan sa tawhanong persona, ang pagpanalipod sa katungod sa kagawasan sa relihiyon naglambigit sa mga lungsuranon, mga awtoridad sibil, ang Simbahan ug uban pang relihiyosong mga komunidad, sumala sa partikular nga kinaiya sa matag usa kanila, nga gikonsiderar ang ilang tagsa-tagsa ka obligasyon ngadto sa kaayohan sa tanan.

Ang pagpanalipod ug pagpalambo sa dili malapas nga mga katungod sa tawo usa ka hinungdanon nga katungdanan sa tanang sibil nga awtoridad. Busa, ang sibil nga gahum kinahanglan nga epektibong moangkon sa responsibilidad sa pagpanalipod sa kagawasan sa relihiyon sa tanang lungsuranon pinaagi sa makatarunganon nga mga balaod ug uban pang angay nga mga paagi, ug pagpadali sa paborableng mga kondisyon nga nagpasiugda sa kinabuhi sa relihiyon, aron ang mga lungsuranon epektibong makagamit sa ilang mga katungod sa relihiyon ug makatuman sa ilang mga katungdanan, ug ang katilingban mismo makatagamtam sa mga panalangin sa hustisya ug kalinaw nga nagagikan sa pagkamatinud-anon sa katawhan ngadto sa Dios ug sa Iyang balaan nga kabubut-on.

Kon, kon tagdon ang talagsaong mga kahimtang sa katawhan, ang usa ka relihiyosong komunidad hatagan og espesyal nga sibil nga pag-ila sa legal nga han-ay sa katilingban, gikinahanglan nga sa samang higayon ang katungod sa kagawasan sa mga butang nga relihiyoso ilhon ug tahuron alang sa tanang lungsuranon ug relihiyosong mga komunidad.

Sa katapusan, ang sibil nga awtoridad kinahanglan mosiguro nga ang legal nga pagkaparehas sa mga lungsuranon, nga iya usab sa kaayohan sa katilingban, dili gayud, dayag man o tago, madaot tungod sa relihiyosong mga hinungdan, tungod kay walay diskriminasyon nga gihimo tali kanila.

Busa, ang awtoridad sa publiko dili makapugos sa mga lungsuranon, pinaagi sa pagpugos, pagpanghadlok, o bisan unsang paagi, sa pag-angkon o pagsalikway sa bisan unsang relihiyon, ni makapugong kini sa bisan kinsa sa pag-apil o pagbiya sa usa ka relihiyosong komunidad. Ug kini labi pang supak sa kabubut-on sa Dios ug sa sagrado nga mga katungod sa tawo ug pamilya kung ang kusog gigamit sa bisan unsang porma aron pagwagtang o pagpugong sa relihiyon, sa tibuok katawhan man, sa usa ka partikular nga rehiyon, o sa usa ka piho nga grupo.

Ang mga limitasyon sa kagawasan sa relihiyon

7. Ang katungod sa kagawasan sa relihiyon gigamit sa tawhanong katilingban ug, busa, ang paggamit niini gipailalom sa pipila ka mga lagda nga nag-regulate niini.

Sa paggamit sa tanang kagawasan, kinahanglan sundon sa usa ang moral nga prinsipyo sa personal ug sosyal nga responsibilidad: sa paggamit sa ilang mga katungod, ang matag indibidwal ug sosyal nga grupo obligado sa moral nga balaod sa pagkonsiderar sa mga katungod sa uban, sa ilang kaugalingong mga katungdanan ngadto sa uban, ug sa kaayohan sa tanan. Kinahanglan molihok uban ang hustisya ug tawhanong pagtagad ngadto sa tanan.

Dugang pa, tungod kay ang katilingbang sibil adunay katungod sa pagpanalipod sa iyang kaugalingon batok sa mga pag-abuso nga mahimong mahitabo ubos sa pasangil sa kagawasan sa relihiyon, panguna nga responsibilidad sa awtoridad sibil ang paghatag niini nga proteksyon. Bisan pa, dili kini angay buhaton nga arbitraryo, ni pinaagi sa dili patas nga pagpabor sa usa ka kilid, apan sumala sa mga lagda sa balaod nga nahiuyon sa obhetibong moral nga kahusay. Kini nga mga lagda gikinahanglan alang sa epektibo nga pagpanalipod niini nga mga katungod alang sa tanan nga mga lungsuranon ug alang sa malinawon nga balanse sa maong mga katungod, alang sa husto nga pagpalambo sa matinud-anon nga kalinaw sa publiko, nga mao ang hapsay nga pag-uban sa tinuod nga hustisya, ug alang sa angay nga pagpanalipod sa moralidad sa publiko. Kining tanan naglangkob sa usa ka sukaranan nga bahin sa kaayohan sa tanan ug nasakup sa ideya sa kahusay sa publiko. Dugang pa, ang prinsipyo sa integral nga kagawasan kinahanglan nga sundon sa katilingban, diin ang kagawasan kinahanglan nga mailhan alang sa katawhan sa labing lapad nga mahimo ug kinahanglan lamang nga limitahan kung ug sa gidak-on nga gikinahanglan. Edukasyon alang sa paggamit sa kagawasan

8. Ang mga tawo sa atong panahon gipugos sa nagkalain-laing paagi ug nameligro nga mahikawan sa ilang kaugalingong kagawasan sa pagpili. Dugang pa, daghan ang hilig nga mosalikway sa tanang pagpasakop ubos sa pasangil sa kagawasan ug dili motahod sa angay nga pagkamasinugtanon.

Busa, kining Konsilyo sa Batikano nag-awhag sa tanan, ilabina kadtong responsable sa edukasyon sa uban, nga maningkamot sa pag-umol sa mga tawo sa paagi nga, uban sa pagtahod sa moral nga kahusay, sila mosunod sa lehitimong awtoridad ug mga mahigugmaon sa tinuod nga kagawasan; mga tawo nga maghukom sa mga butang gamit ang ilang kaugalingong sukdanan sa kahayag sa kamatuoran, nga maghan-ay sa ilang mga kalihokan uban ang pagbati sa responsibilidad, ug nga maningkamot sa pagsuporta sa tanan nga tinuod ug matarong, nga malipayong mag-uban sa ilang mga lihok sa uban.

Busa, ang kagawasan sa relihiyon kinahanglan usab nga ipatuman aron makatampo sa mga lalaki nga molihok nga mas responsable sa pagtuman sa ilang kaugalingong mga katungdanan sa kinabuhing sosyal.

KAPITULO II

KAGAWASAN SA RELIHIYON UBOS SA KAHAYAG SA REBELASYON

Ang doktrina sa kagawasan sa relihiyon
Ang mga gamot niini lawom nga nakagamot sa Pinadayag

9. Sa dihang kining Konsilyo sa Batikano nagdeklarar sa katungod sa tawo sa kagawasan sa relihiyon, kini nagbase sa deklarasyon niini sa dignidad sa tawo, kansang mga gipangayo nahimong mas klaro sa tawhanong pangatarungan pinaagi sa kasinatian sa mga siglo. Dugang pa, kining doktrina sa kagawasan naggikan sa balaang Pinadayag, ug busa kinahanglan nga sundon nga mas relihiyoso sa mga Kristiyano. Kay bisan tuod ang Pinadayag wala magpamatuod sa katungod sa pagka-imyunidad gikan sa gawas nga pagpugos sa mga butang sa relihiyon, kini nagpakita gihapon sa dignidad sa tawo sa tanan niining kahingpitan, nagpakita sa pamaagi ni Kristo sa kagawasan sa tawo sa pagtuman sa obligasyon sa pagtuo sa pulong sa Dios, ug nagtudlo kanato sa espiritu nga kinahanglan mailhan ug sundon sa mga tinun-an niining Agalon sa tanang butang. Kining tanan nagpatin-aw sa kinatibuk-ang mga prinsipyo diin gibase ang doktrina niining Deklarasyon sa kagawasan sa relihiyon. Labaw sa tanan, ang kagawasan sa relihiyon sa katilingban hingpit nga nahiuyon sa kagawasan sa Kristohanong buhat sa pagtuo.

Ang kagawasan sa buhat sa pagtuo

10. Usa kini sa labing importante nga mga prinsipyo sa doktrina sa Katoliko, nga anaa sa Pulong sa Dios ug kanunay nga gitudlo sa mga Amahan, nga ang tawo, sa pagtuo, kinahanglan nga motubag nga boluntaryo sa Dios, ug nga, busa, walay usa nga angay pugson sa pagdawat sa pagtuo batok sa iyang kabubut-on. Kay ang buhat sa pagtuo boluntaryo sa kinaiya niini, tungod kay ang tawo, nga gitubos ni Kristo nga Manluluwas ug gitawag ni Jesukristo ngadto sa pagka-anak nga sinagop, dili makasunod sa Dios nga nagpadayag sa iyang kaugalingon, gawas kon, gidani sa Amahan, iyang ihatag sa Dios ang makatarunganon ug libre nga gasa sa pagtuo. Busa hingpit nga nahiuyon sa kinaiya sa pagtuo nga ang bisan unsang matang sa pagpugos sa mga tawo sa mga butang sa relihiyon dili iapil. Busa, ang usa ka rehimen sa kagawasan sa relihiyon dako og ikatabang sa pagpalambo sa kahimtang diin ang mga tawo dali nga madapit sa Kristohanong pagtuo, modawat niini sa ilang kaugalingong kabubut-on, ug aktibong moangkon niini sa matag aspeto sa ilang kinabuhi.

Ang pamatasan ni Kristo ug sa mga Apostoles

11. Ang Dios siguradong nagtawag sa mga tawo sa pag-alagad kaniya sa espiritu ug sa kamatuoran, ug busa sila gigapos sa konsensya, apan dili gipugos. Kay ang Dios nagtagad sa dignidad sa tawo nga iyang gibuhat, kinsa kinahanglan nga dumalahon sa iyang kaugalingong kabubut-on ug magtagamtam sa kagawasan. Kini labi nga gipakita diha kang Cristo Jesus, kinsa hingpit nga gipadayag sa Dios ang iyang kaugalingon ug gipahibalo ang iyang mga dalan. Sa pagkatinuod, si Cristo, kinsa mao ang atong Magtutudlo ug Ginoo, maaghop ug mapaubsanon sa kasingkasing, mapailubon nga nagdani ug nagdapit sa mga tinun-an. Tinuod nga iyang gisuportahan ug gipamatud-an ang iyang pagsangyaw pinaagi sa mga milagro, aron pukawon ug palig-onon ang pagtuo sa iyang mga tigpaminaw, apan dili aron pugson sila. Siya siguradong nagbadlong sa pagkawalay pagtuo sa mga nakadungog kaniya, apan gibilin ang silot sa Dios alang sa adlaw sa paghukom. Sa dihang gipadala niya ang mga Apostoles ngadto sa kalibutan, iyang gisultihan sila: "Bisan kinsa nga motuo ug mabunyagan maluwas, apan bisan kinsa nga dili motuo pagahukman" (Marcos 16:16). Apan Siya, nga nahibalo nga ang mga bunglayon gipugas taliwala sa trigo, nagsugo nga ang duha kinahanglan nga ibilin aron motubo hangtod sa pag-ani, nga mahitabo sa katapusan sa panahon. Gisalikway Niya ang pagka-Mesiyas sa politika ug usa ka magmamando pinaagi sa kusog, mas gipili Niya nga tawgon ang Iyang Kaugalingon nga Anak sa Tawo, kinsa mianhi "aron sa pag-alagad ug paghatag sa iyang kinabuhi ingon nga lukat alang sa daghan" (Marcos 10:45). Gipadayag Niya ang Iyang Kaugalingon isip hingpit nga Alagad sa Dios, kinsa "dili mobali sa nabasag nga tangbo o mopalong sa nag-aso nga pabilo" (Mateo 12:20). Giila Niya ang sibil nga awtoridad ug ang mga katungod niini, nga nagsugo nga ang buhis ibayad kang Cesar, apan klaro Niyang gipasidaan nga ang labaw nga mga katungod sa Dios kinahanglan nga tahuron: "Ihatag kang Cesar ang iya ni Cesar, ug sa Dios ang iya sa Dios" (Mateo 22:21). Sa katapusan, pinaagi sa pagkompleto sa buhat sa pagtubos sa krus, aron maangkon ang kaluwasan ug tinuod nga kagawasan alang sa katawhan, nahuman Niya ang Iyang pagpadayag. Nagpamatuod Siya sa kamatuoran, apan dili niya gusto nga ipugos kini pinaagi sa kusog niadtong misupak kaniya. Kay ang iyang gingharian wala gipanalipdan pinaagi sa kusog, apan gitukod pinaagi sa pagpamatuod sa kamatuoran ug pagpamati niini, ug mitubo pinaagi sa gugma nga gigamit ni Kristo, nga gibayaw sa krus, sa pagdani sa mga tawo ngadto sa iyang kaugalingon.

Ang mga Apostoles, nga gitudloan sa pulong ug ehemplo ni Kristo, misunod sa samang dalan. Sukad sa unang mga adlaw sa Simbahan, ang mga tinun-an ni Kristo naningkamot sa paggiya sa mga tawo sa pagsugid kang Kristo isip Ginoo, dili pinaagi sa pagpugos o limbong nga dili takos sa Ebanghelyo, apan labaw sa tanan pinaagi sa gahum sa pulong sa Dios. Sila hugot nga nagmantala sa tanan sa plano sa Dios nga Manluluwas, "nga nagtinguha nga ang tanang mga tawo maluwas ug makadangat sa kahibalo sa kamatuoran" (1 Tim. 2:4); apan sa samang higayon, ilang gitahod ang mga mahuyang, bisan kadtong anaa sa sayop, sa ingon nagpakita kon giunsa "ang matag usa maghatag ug husay sa iyang kaugalingon ngadto sa Dios" (Roma 14:12), ug sa kasamtangan, kinahanglan nga mosunod sa iyang konsensya. Sama kang Kristo, ang mga Apostoles kanunay nga komitado sa pagpamatuod sa kamatuoran sa Dios, nga nangahas sa pagmantala uban ang mas dakong kaisog atubangan sa mga tawo ug sa mga awtoridad, "ang pulong sa Dios uban ang pagsalig" (Mga Buhat 4:31). Kay sila mituo uban ang dili matarug nga pagtuo nga ang Ebanghelyo mismo mao gayud ang gahum sa Dios alang sa kaluwasan sa tanan nga mituo. Busa, gitamay ang tanang “mga hinagiban sa unod,” ug gisunod ang ehemplo sa kaaghop ug pagkamapaubsanon ni Kristo, ilang giwali ang pulong sa Dios, nga hingpit nga nagsalig sa balaan nga gahum niini aron sa paglaglag sa mga gahum nga mga kaaway sa Dios ug sa paggiya sa mga tawo ngadto sa pagtuo ug pagkamasinugtanon kang Kristo. Ang mga Apostoles, sama sa Agalon, miila sa lehitimong sibil nga awtoridad: “Walay awtoridad gawas sa gitukod sa Dios,” nagtudlo ang Apostol, kinsa busa nagsugo: “Kinahanglan nga ang tanan magpasakop sa mga nagamandong awtoridad…” “Bisan kinsa nga mosukol sa awtoridad mosukol sa kahikayan nga gitukod sa Dios” (Roma 13:1-2). Ug sa samang higayon, wala sila mahadlok sa pagsupak sa gahum sa publiko sa dihang kini mosupak sa balaan nga kabubut-on sa Dios: “Kinahanglan namong sundon ang Dios imbes ang mga tawo” (Mga Buhat 5:29). Dili maihap nga mga martir ug mga matinud-anon ang misunod niini nga dalan sa daghang mga siglo ug sa tibuok kalibutan.

Ang Simbahan nagsunod sa mga tunob ni Kristo ug sa mga Apostoles

12. Busa, ang Simbahan, nga matinud-anon sa kamatuoran sa Ebanghelyo, nagsunod sa dalan ni Kristo ug sa mga Apostoles sa dihang iyang giila ug gipasiugda ang kagawasan sa relihiyon sumala sa dignidad sa tawo ug sa pagpadayag sa Dios. Sa tibuok nga mga katuigan, iyang gipreserbar ug gitudlo ang doktrina nga nadawat gikan sa Agalon ug sa mga Apostoles. Bisan tuod sa kinabuhi sa Katawhan sa Dios, samtang sila nagpanaw latas sa mga kausaban sa kasaysayan sa tawo, usahay adunay mga pamatasan nga dili uyon sa espiritu sa Ebanghelyo, ug bisan supak niini, ang Simbahan kanunay nga nagmintinar sa doktrina nga walay usa nga angay pugson sa pagdawat sa pagtuo.

Niining paagiha, ang ebanghelikal nga kahinam dugay nga naglihok sa hunahuna sa mga tawo ug nakatampo og dako sa ilang abilidad, latas sa mga siglo, sa pagsabot sa mas hingpit nga dignidad sa ilang pagkatawo ug sa pagpahamtong sa kombiksyon nga, sa mga butang nga relihiyoso, kining dignidad kinahanglan nga mapreserbar sulod sa katilingban nga dili mapugos sa tawo.

Ang kagawasan sa Simbahan

13. Taliwala sa mga butang nga may kalabotan sa kaayohan sa Simbahan, sa tinuod, sa kaayohan sa temporal nga katilingban mismo, ug nga kinahanglan tipigan sa tanang panahon ug sa tanang dapit ug panalipdan batok sa tanang inhustisya, kini siguradong labing importante nga ang Simbahan makatagamtam sa kagawasan sa paglihok sama sa gikinahanglan alang sa pag-atiman sa kaluwasan sa katawhan. Kay kini usa ka sagrado nga kagawasan, diin ang Bugtong Anak sa Dios nagpadato sa Simbahan, nga gipalit sa iyang dugo. Kini tinuod nga kinaiyanhon sa Simbahan nga kadtong mosupak niini molihok batok sa kabubut-on sa Dios. Ang kagawasan sa Simbahan usa ka sukaranan nga prinsipyo sa mga relasyon tali sa Simbahan ug sa mga awtoridad sa publiko ug sa tibuok sibil nga kahusay.

Ang Simbahan nag-angkon sa iyang kaugalingon og kagawasan diha sa tawhanong katilingban ug atubangan sa bisan unsang publikong awtoridad, tungod kay kini usa ka espirituhanong awtoridad, nga gitukod ni Kristo ang Ginoo, nga kaniya pinaagi sa balaang mando iya ang katungdanan sa pag-adto sa tibuok kalibutan ug pagsangyaw sa Maayong Balita ngadto sa tanang binuhat. Ingon man usab, ang Simbahan nag-angkon sa iyang kaugalingon og kagawasan sanglit kini usa ka katilingban sa mga tawo nga adunay katungod sa pagpuyo sa sibil nga katilingban sumala sa mga lagda sa Kristohanong pagtuo.

Karon, diin ang kagawasan sa relihiyon nagpatigbabaw isip lagda—dili lang giproklamar sa mga pulong, ni giaprobahan lang sa mga balaod, apan tinud-anay usab nga gipatuman—dinhi, sa katapusan, ang Simbahan makab-ot ang lig-on nga kondisyon, sa balaod ug sa tinuod, alang sa gikinahanglan nga kagawasan sa pagtuman sa balaan nga misyon niini, usa ka kagawasan nga hugot nga gipamatud-an sa mga awtoridad sa simbahan sulod sa katilingban. Ug sa samang higayon, ang mga Kristiyanong matinud-anon, sama sa tanang ubang mga tawo, nagtagamtam sa katungod sibil nga dili mapugngan sa pagkinabuhi sumala sa ilang konsensya. Busa, adunay panag-uyon tali sa kagawasan sa Simbahan ug sa kagawasan sa relihiyon nga kinahanglan ilhon isip katungod sa tanang mga tawo ug mga komunidad ug giaprobahan sa legal nga sistema.

Obligasyon sa Simbahan

14. Ang Simbahang Katoliko, aron matuman ang balaan nga sugo: "tudloi ang tanang kanasoran" (Mt., 18, 19-20), kinahanglan nga maningkamot nga makugihon "aron ang pulong sa Dios mokaylap ug mahimaya" (2 Tes., 3, I).

Mainiton siyang nangamuyo sa tanan niyang mga anak nga una sa tanan, magpataas sila og "mga pangamuyo, mga pangamuyo, mga pag-ampo ug mga pagpasalamat alang sa tanang mga tawo... Kay kini maayo ug madawat sa Dios nga atong Manluluwas, nga nagatinguha nga ang tanang mga tawo maluwas ug makadangat sa kahibalo sa kamatuoran" (1 Tim. 2:1-4).

Sa ilang bahin, ang mga matinud-anon, sa pag-umol sa ilang konsensya, kinahanglan nga maampingong mohatag og pagtagad sa sagrado ug piho nga doktrina sa Simbahan. Kay pinaagi sa kabubut-on ni Kristo, ang Simbahang Katoliko mao ang magtutudlo sa kamatuoran, ug ang iyang misyon naglangkob sa tinuod nga pagmantala ug pagtudlo sa kamatuoran, nga mao si Kristo, ug sa samang higayon pagpahayag ug pagkumpirma uban sa iyang awtoridad sa mga prinsipyo sa moral nga kahusay nga naggikan sa tawhanong kinaiya mismo. Dugang pa, himoa nga ang mga matinud-anon, magmaalamon sa ilang pagpakiglabot sa mga dili magtutuo, ug ipakaylap ang kahayag sa kinabuhi “diha sa Espiritu Santo, sa tinuod nga gugma, sa mga pulong sa kamatuoran” (2 Cor. 6:6-7), uban ang tanang pagsalig ug apostolikanhong kadasig, bisan hangtod sa pag-ula sa dugo.

Kay ang tinun-an adunay dakong obligasyon kang Kristo nga Magtutudlo nga mas mahibaloan matag adlaw ang kamatuoran nga iyang nadawat gikan Kaniya, nga ipahayag kini nga matinud-anon, ug ipanalipdan kini nga maisugon, nga dili iapil ang bisan unsang paagi nga supak sa espiritu sa Ebanghelyo. Apan, sa samang higayon, ang gugma ni Kristo nag-awhag kaniya sa pagtratar uban ang gugma, pagkamabinantayon, ug pailub niadtong nagpuyo sa sayop o kawalay alamag sa pagtuo. Busa, kinahanglan nga tagdon sa usa ang mga katungdanan ngadto kang Kristo, ang Pulong nga naghatag ug kinabuhi nga kinahanglan iwali, ug ang mga katungod sa tawo ug ang sukod sa grasya nga gihatag sa Dios, pinaagi kang Kristo, sa katawhan, nga gidapit sa pagdawat ug pagpahayag sa pagtuo nga kinabubut-on.

KONKLUSYON

15. Busa, klaro nga ang mga tawo sa atong panahon gusto nga gawasnon nga moangkon sa ilang relihiyon sa pribado ug sa publiko; ug labi pa, nga ang kagawasan sa relihiyon gideklarar nga usa ka katungod sibil sa daghang mga Konstitusyon ug solemne nga giila sa mga internasyonal nga dokumento.

Apan adunay mga rehimen diin, bisan tuod ang ilang Konstitusyon nag-ila sa kagawasan sa relihiyosong pagsimba, ang mga awtoridad publiko mismo naningkamot sa pagpugong sa mga lungsuranon sa pagpraktis sa relihiyon ug paghimo sa kinabuhi nga labi ka lisud ug dili luwas alang sa mga relihiyosong komunidad.

Uban sa kalipay nga pagtimbaya sa maayong mga timaan niining panahona, apan pagkondenar uban sa kasubo niining makaluluoy nga mga kamatuoran, ang sagrado nga Konsilyo nag-awhag sa mga Katoliko ug nangamuyo sa tanang tawo sa paghunahuna uban sa labing dakong pag-amping kon unsa ka kinahanglanon ang kagawasan sa relihiyon, ilabi na sa kasamtangang mga kahimtang sa tawhanong pamilya.

Klaro nga ang tanang katawhan nagkahiusa, nga ang mga tawo sa lain-laing mga kultura ug relihiyon nagkahiusa pinaagi sa mas suod nga mga bugkos, ug nga ang kaamgohan sa indibidwal nga responsibilidad nagkadako. Busa, aron ang malinawon nga relasyon ug panag-uyon sa katawhan matukod ug mapalig-on, importante nga ang kagawasan sa relihiyon mapanalipdan pinaagi sa epektibo nga legal nga mga panalipod sa tibuok kalibutan ug nga ang labing taas nga mga katungdanan ug katungod sa mga indibidwal sa gawasnon nga pagpalambo sa ilang relihiyosong kinabuhi sulod sa katilingban tahuron.

Hinaut nga ang Dios, ang Amahan sa tanan, mohatag nga ang tawhanong pamilya, pinaagi sa makugihong pagtuman sa kagawasan sa relihiyon sa katilingban, pinaagi sa grasya ni Kristo ug sa gahum sa Espiritu Santo, makab-ot ang halangdon ug walay pagkapakyas nga "kagawasan sa himaya sa mga anak sa Dios" (Roma, 8, 21).

Ang tanan niining Deklarasyon nakapahimuot sa mga Amahan sa Labing Balaang Konsilyo. Ug Kami, uban sa Apostolikong awtoridad nga gihatag ni Kristo, uban sa mga Talahuron nga Amahan, diha sa Espiritu Santo, miuyon, nagmando, ug nagtukod niini, ug nagsugo nga, human kini gimando sa sinodo, kini imantala alang sa himaya sa Dios.

Roma, sa San Pedro, Disyembre 7, 1965.

AKO, SI PABLO, Obispo sa Simbahang Katoliko